My OperaThái hậu Từ Dũ dạy con
Thursday, March 13, 2008 2:08:33 AM
Câu chuyện sau đây tôi ghi lại được từ một buổi mít tinh kỷ niệm ngày Quốc tế phụ nữ 8-3 ở ATK Tân Trào trong kháng chiến chống Pháp. Buổi mít tinh đó có Bác Hồ, các ông Phan Kế Toại, Trần Duy Hưng, Phạm Khắc Hòe, bà Lê Thị Xuyến... đến dự. Tại buổi mít tinh, Bác Hồ giới thiệu ông Phạm Khắc Hòe đã kể câu chuyện Thái hậu Từ Dũ dạy con trai mình là Hoàng đế Tự Đức:
Trong triều rất nhiều tiếng xì xào rằng Tự Đức cả đời không nở một nụ cười, ai cũng khiếp sợ, “gần vua như gần beo hùm”. Đội nhã nhạc và đội tuồng-chèo-kịch thuộc sân khấu cung đình có chú Hề Mồi làm hài rất giỏi, cứ bước lên sân khấu thì phỗng đá cũng phải cười đứt ruột. Nhưng Tự Đức không bao giờ cười.
Thái hậu Từ Dũ bảo Hề Mồi đến, ra lệnh:
- Mi phải mần răng để hoàng đế Tự Đức cười được một lần thì ta trọng thưởng. Làm không được việc ta phạt một trăm trượng.
Hề Mồi nhận lệnh. Đêm hôm đó chỉ có một mình Tự Đức đang đi đi lại lại ngâm thơ vịnh phú. Hề Mồi tay cầm thẻ bài lệnh của Thái hậu Từ Dũ, thâm nhập hoàng cung. Hề Mồi rón rén đến sau lưng lúc nào Tự Đức không hay. Hề Mồi lên giọng:
- E hèm! Đằng ấy đang mần chi rứa? Cho tau xin chút lửa hút điếu thuốc này...
Gặp chuyện lạ quá, Tự Đức quay lại cười như nắc nẻ, một tiếng cười rất đời thường. Xong, Tự Đức tóm cổ Hề Mồi quát: “Bay đâu, chém đầu tên này”.
Chú Hề Mồi quỳ xuống van lạy nói: “Muôn tâu bệ hạ! Con được lệnh Thái hậu vào pha trò sao cho bệ hạ cười thì Thái hậu trọng thưởng ạ”. Tự Đức ra lệnh tạm giam để điều tra tên Hề Mồi khi quân, một tội đáng chém.
Tự Đức gặp mẹ hỏi cho rõ sự tình. Thái hậu Từ Dũ nói với con:
- Con là vua của quốc gia Đại Việt. Đối với quần thần và xã tắc, không một lần con cười thật lòng với họ, làm họ sợ khiếp, không dám đề đạt nguyện vọng. Vậy con mần răng mà gần gũi, chỉ bảo được xã tắc?
Tự Đức quỳ lạy mẹ rồi kể lại chuyện hôm trước ở hoàng cung khi Hề Mồi dám xưng hô suồng sã với “thiên tử”. Thế rồi cả hai mẹ con đều phá lên cười trước bàn dân thiên hạ.
Lúc sinh thời Thái hậu Từ Dũ còn thường xuyên nhắc nhở con mình, vua Tự Đức, phải tiết kiệm, không được sống xa hoa, phung phí đến của cải và quốc khố của xã tắc. Ở Bảo tàng Hoàng gia còn lưu giữ được một chiếc quạt giấy chữa đi sửa lại, dán vá chằng chịt của Thái hậu Từ Dũ. Chiếc quạt giấy đó đã gắn bó với cả đời người Thái hậu, một người phụ nữ biết dạy dỗ con thành một quân vương dù Tự Đức làm vua, chưa được xứng như lòng bà mong muốn.
Đặng An Đồng
Nguồn QĐND[/ALIGN]
