My OperaGốm Phù Lãng tự kể
Friday, October 5, 2007 7:30:32 AM
Nằm ở hữu ngạn sông Cầu, nơi phong cảnh hữu tình của đất Kinh Bắc, Phù Lãng hội tụ đủ các điều kiện cho nghề gốm phát triển. Trong kho tàng văn hóa cổ truyền Việt Nam, gốm Phù Lãng đã đóng góp một sắc thái riêng, một diện mạo độc đáo.
Qua một số công trình nghiên cứu gần đây, các nhà khảo cổ và mỹ thuật đã giả thiết rằng: Nghề gốm Phù Lãng được hình thành và phát triển ở đây vào khoảng thời Trần, thế kỷ XIV. Hiện nay, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, một số nhà sưu tập còn lưu giữ và trưng bày một số sản phẩm gốm Phù Lãng có niên đại khoảng thế kỷ 17 - 19. Đó là sản phẩm gốm men nâu và những sắc độ của nó như men da lươn, vàng nhạt, vàng thẫm, vàng nâu... Gốm Phù Lãng tập trung vào 3 loại hình: Gốm dùng trong tín ngưỡng (lư hương, đài thờ, đỉnh...); gốm gia dụng (lọ, bình, ang, chum, vại, bình vôi, ống điếu...); gốm trang trí (bình, ấm hình thú như ngựa, voi...). Về mặt tạo hình, gốm Phù Lãng được sử dụng nhiều phương pháp khác nhau trong nghệ thuật tạo dáng, với những hình khối đa dạng. Nhưng nhìn chung có thể quy vào hai phương pháp cơ bản: tạo hình trên bàn xoay và in trên khuôn gỗ hoặc khuôn đất nung rồi dán ghép lại. Mỗi loại hình sản phẩm, mỗi chủng loại hàng đều có những kỹ thuật, kỹ xảo riêng, tất cả đều nhằm đạt được hiệu quả tối đa về hai phương diện: kinh tế và thẩm mỹ.
Gốm Phù Lãng
Nét đặc trưng nổi bật trong trang trí gốm Phù Lãng là sử dụng phương pháp đắp nổi theo hình thức chạm bong, mà người Phù Lãng quen gọi là chạm kép các đề tài: Tứ linh, nghê, hạc, mặt hổ phù, chữ "Thọ", hồi văn, băng cánh sen, sóng nước... Đối với những sản phẩm được sản xuất đại trà như gốm dân dụng, người Phù Lãng rất ít trang trí. Tuy nhiên, gốm Phù Lãng có ưu thế ở chất men màu tự nhiên, bền và lạ, dáng gốm mộc mạc, thô phác, nhưng khỏe khoắn, chứa đựng vẻ đẹp nguyên sơ của đất và đậm nét điêu khắc. Hiện nay, đồ gốm dùng trong tín ngưỡng dân gian Phù Lãng vẫn còn hiện diện trong một số di tích lịch sử ở châu thổ sông Hồng như các đình, đền, chùa... Những năm gần đây, Phù Lãng đã cho ra đời nhiều mẫu hàng mới, phù hợp với nhu cầu và thị hiếu thẩm mỹ của người tiêu dùng. Cơ sở sản xuất Gốm Nhung là một trong những đơn vị tìm được cho mình một hướng đi mới trong thời điểm kinh tế thị trường hiện nay, đã nắm bắt được ưu thế truyền thống của làng nghề, tiếp thu vốn cổ và sáng tạo nên một phong cách mới. Hiện nay, thị trường tiêu thụ của gốm Phù Lãng trải rộng từ các tỉnh miền núi phía Bắc, qua Bắc Bộ tới vùng Nam Trung Bộ. Với đội ngũ nghệ nhân tài hoa, Phù Lãng đã tìm cho mình một chỗ đứng trên thị trường gốm trong nước và ngoài nước. Mô hình các sản phẩm gốm mỹ thuật - mỹ nghệ hiện đại phát triển bên cạnh những sản phẩm truyền thống sẽ là hướng phát triển của gốm Phù Lãng trong tương lai.
Với gần 200 hiện vật, phòng trưng bày giới thiệu các sưu tập hiện vật gốm Phù Lãng hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, khách tham quan trong và ngoài nước có cơ hội hiểu biết thêm về một trong những làng nghề phát triển ở vùng châu thổ sông Hồng.
Theo Toquoc
Qua một số công trình nghiên cứu gần đây, các nhà khảo cổ và mỹ thuật đã giả thiết rằng: Nghề gốm Phù Lãng được hình thành và phát triển ở đây vào khoảng thời Trần, thế kỷ XIV. Hiện nay, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, một số nhà sưu tập còn lưu giữ và trưng bày một số sản phẩm gốm Phù Lãng có niên đại khoảng thế kỷ 17 - 19. Đó là sản phẩm gốm men nâu và những sắc độ của nó như men da lươn, vàng nhạt, vàng thẫm, vàng nâu... Gốm Phù Lãng tập trung vào 3 loại hình: Gốm dùng trong tín ngưỡng (lư hương, đài thờ, đỉnh...); gốm gia dụng (lọ, bình, ang, chum, vại, bình vôi, ống điếu...); gốm trang trí (bình, ấm hình thú như ngựa, voi...). Về mặt tạo hình, gốm Phù Lãng được sử dụng nhiều phương pháp khác nhau trong nghệ thuật tạo dáng, với những hình khối đa dạng. Nhưng nhìn chung có thể quy vào hai phương pháp cơ bản: tạo hình trên bàn xoay và in trên khuôn gỗ hoặc khuôn đất nung rồi dán ghép lại. Mỗi loại hình sản phẩm, mỗi chủng loại hàng đều có những kỹ thuật, kỹ xảo riêng, tất cả đều nhằm đạt được hiệu quả tối đa về hai phương diện: kinh tế và thẩm mỹ.
Gốm Phù Lãng
Nét đặc trưng nổi bật trong trang trí gốm Phù Lãng là sử dụng phương pháp đắp nổi theo hình thức chạm bong, mà người Phù Lãng quen gọi là chạm kép các đề tài: Tứ linh, nghê, hạc, mặt hổ phù, chữ "Thọ", hồi văn, băng cánh sen, sóng nước... Đối với những sản phẩm được sản xuất đại trà như gốm dân dụng, người Phù Lãng rất ít trang trí. Tuy nhiên, gốm Phù Lãng có ưu thế ở chất men màu tự nhiên, bền và lạ, dáng gốm mộc mạc, thô phác, nhưng khỏe khoắn, chứa đựng vẻ đẹp nguyên sơ của đất và đậm nét điêu khắc. Hiện nay, đồ gốm dùng trong tín ngưỡng dân gian Phù Lãng vẫn còn hiện diện trong một số di tích lịch sử ở châu thổ sông Hồng như các đình, đền, chùa... Những năm gần đây, Phù Lãng đã cho ra đời nhiều mẫu hàng mới, phù hợp với nhu cầu và thị hiếu thẩm mỹ của người tiêu dùng. Cơ sở sản xuất Gốm Nhung là một trong những đơn vị tìm được cho mình một hướng đi mới trong thời điểm kinh tế thị trường hiện nay, đã nắm bắt được ưu thế truyền thống của làng nghề, tiếp thu vốn cổ và sáng tạo nên một phong cách mới. Hiện nay, thị trường tiêu thụ của gốm Phù Lãng trải rộng từ các tỉnh miền núi phía Bắc, qua Bắc Bộ tới vùng Nam Trung Bộ. Với đội ngũ nghệ nhân tài hoa, Phù Lãng đã tìm cho mình một chỗ đứng trên thị trường gốm trong nước và ngoài nước. Mô hình các sản phẩm gốm mỹ thuật - mỹ nghệ hiện đại phát triển bên cạnh những sản phẩm truyền thống sẽ là hướng phát triển của gốm Phù Lãng trong tương lai.
Với gần 200 hiện vật, phòng trưng bày giới thiệu các sưu tập hiện vật gốm Phù Lãng hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, khách tham quan trong và ngoài nước có cơ hội hiểu biết thêm về một trong những làng nghề phát triển ở vùng châu thổ sông Hồng.
Theo Toquoc
