My OperaTATOO
Sunday, September 2, 2007 6:35:21 AM
Ý nghĩa của hình xăm (ST)
Tại phần đảo Borneo của Indonesia, một cậu thiếu niên thuộc bộ tộc Ngaju Dayak đã dấn thân vào một chuyến đi săn đơn độc, chuyến đi săn đầu tiên trong đời của cậu. Cậu mạo hiểm đi vào rừng cùng với ống xì đồng và nhiều phi tiêu độc để tìm kiếm lợn rừng hoặc khỉ - thực phẩm mà bộ tộc Ngayju Dayak yêu thích. Chuyến đi săn vô cùng nguy hiểm. Khu rừng đầy rắn độc tới mức một vết đớp thôi cũng có thể làm nạn nhân tử vong trong vòng 1 giờ. Các con sông thì đặc cá sấu. Những bộ tộc láng giếng có thể sẽ lấy đầu cậu nếu cậu xâm phạm lãnh thổ của họ.
Khi trở về nhà an toàn cùng với chiến lợi phẩm là một con lợn rừng vắt trên vai, cậu đã vượt qua nghi thức trưởng thành quan trọng, bước qua ranh giới để trở thành một người đàn ông thực thụ. Để đánh dấu cho thành tích này, cậu được xăm mình trong ngôi nhà dài của tổ tiên. Ban đầu, hình xăm là một ông trăng tròn trên hai bắp chân; sau đó là hình ảnh của một con rắn nước quấn quanh đùi trên.
Xăm mình là một trong những dạng nghệ thuật cổ nhất trên thế giới và đã được thực hành rộng rãi trong hàng nghìn năm qua. Thi thể người có hình xăm cổ nhất cho tới nay được khai quật tại dãy núi Alps của Áo vào năm 1991, với niên đại trên 5.000 năm. Theo nhà nhân loại học Webb Keane tại ĐH Michigan (Mỹ), đối với một số bộ tộc, xăm mình na ná như y phục. Tuy nhiên, ở các bộ tộc khác, nghệ thuật xăm mình có ý nghĩa nhiều hơn, không chỉ đơn thuần là đồ trang điểm.
Xăm mình là một tập quán mang tính nghi thức và có tầm quan trọng lớn về mặt xã hội và tinh thần. Một số hình xăm thể hiện mối liên hệ với các linh hồn, thần linh hoặc tổ tiên. Những hình khác nhằm xua đuổi bệnh tật hoặc tai hoạ. Nhiều hình lại đánh dấu sự trưởng thành, biểu hiện địa vị trong bộ tộc hoặc phân biệt bạn với thù. Số còn lại công nhận tài đi săn thiện nghệ, sự khéo léo trong dệt vải hoặc một cuộc cướp phá săn đầu người thành công. Nhà nhân loại học John Barker thuộc ĐH British Columbia (Canada) cho biết: ''Có rất nhiều lý do giải thích tại sao mọi người xăm mình. Có những động cơ khác nhau ở các địa điểm khác nhau trong thời điểm khác nhau''.
Chẳng hạn như trong nhiều nền văn hoá thuộc quần đảo Polynesian, xăm mình cực kỳ quan trọng bởi nó tạo ra cầu nối giữa người được xăm mình với tổ tiên. Tại Papua New Guinea, phụ nữ Maisin phủ toàn bộ khuôn mặt của họ bằng những hình xăm cong cong kỳ lạ trong một nghi lễ dậy thì. Trước khi được xăm, họ được nghĩ là có những khuôn mặt ''không có thần sắc'' và vẫn chưa sẵn sàng kết hôn.
Xăm mình cũng có tầm quan trọng lớn trong các nền văn hoá săn đầu người khắp thế giới từ Naga ở Ấn Độ, Bontok ở Philippines cho tới Mundurucu ở vùng Amazon và nhiều bộ tộc Dayak trên đảo Borneo.
Đối với người Dayak ở Borneo, linh hồn là hiện thân của mọi thứ: động vật, thực vật và con người. Nhiều nhóm nhờ cậy tới sức mạnh này bằng cách xăm những hình ảnh trong tự nhiên, kết hợp hình của thực vật có khả năng bảo vệ hoặc chữa bệnh cũng như hình động vật mạnh mẽ. Hình xăm được tạo ra bởi các nghệ sĩ người tham khảo những chỉ dẫn của linh hồn. Phụ nữ Kaya ở Borneo thường đảm nhận công việc này và truyền nó từ mẹ sang con. Tuy nhiên, đối với người Iban, nhóm dân tộc bản địa lớn nhất và đáng sợ nhất ở Borneo, nam giới lại vẽ hình xăm.
Những hình xăm này có màu xanh đen. Mực xăm được làm từ bồ hóng hoặc than củi nghiền vụn - chất được cho là xua đuổi các lình hồn xấu. Một số nhóm bỏ thêm bùa vào sắc tố xăm mình - một mẩu đá hoặc xương động vật nghiền nát - để làm cho hình xăm mạnh hơn. Để tạo đường nét, nghệ sĩ gắn tới năm mẩu tre hoặc kim khâu vào một cái que. Sau khi nhúng chúng vào sắc tố, họ dùng vồ đóng nhẹ chúng vào da.
Các nghi thức xăm mình
Theo truyền thống, xăm mình của người Dayak được tiến hành dưới dạng một nghi lễ long trọng trước sự có mặt của đông đảo các thành viên trong bộ tộc. Đối với bộ tộc Ngaju Dayak, nghệ sĩ xăm mình bắt đầu bằng việc giết gà hoặc các loại chim khác rồi rắc máu của nó để hiến tế linh hồn tổ tiên. Sau một lúc cầu khấn, nghệ sĩ bắt đầu tiến trình xăm mình đầy đau đớn mà thường kéo dài khoảng 6-8 giờ. Một số hình phải được xăm trong nhiều tuần. Trong nghi lễ xăm mình trưởng thành, nam giới trong làng phải mặc quần áo làm từ cây dâu tằm.
Iban, một nhóm Dayak khác, tin rằng linh hồn nằm ở đầu. Do vậy, lấy đầu của kẻ thù có nghĩa là lấy được kinh hồn của họ. Lấy đầu cũng làm cho họ có được tài năng và sức mạnh của nạn nhân. Tài năng và sức mạnh đó đảm bảo sự thành công trong trồng trọt và sinh sản của bộ tộc. Khi trở về từ một chuyến săn đầu người thành công, những người tham gia ngay lập tức được công nhận bằng những hình động vật được xăm trên ngón tay. Săn đầu người bị cấm cách đây trên 100 năm song hiện nay thỉnh thoảng họ vẫn lấy đầu người.
Trong quá khứ, cũng như việc nam giới Iban được xăm mình để công nhận tài đi săn hoặc chiến đấu, phụ nữ Iban cũng được xăm do có tài trong dệt vải, múa và hát. Các thiếu nữ Kayan được xăm mình khi tới giai đoạn dậy thì để đánh dấu sự trưởng thành, thu hút đàn ông và bảo vệ họ trước những linh hồn ác. Khi lớn tuổi hơn, phụ nữ thường được bao phủ bởi các hình xăm quanh chân, đầu bàn chân, cẳng tay và ngón tay. Tuy nhiên, chỉ những phụ nữ Kayan giàu có mới trưng diện những hình xăm phức tạp. Họ trả tiền xăm bằng gươm, chiêng, lợn hoặc đồ trang sức cổ. Chỉ những phụ nữ quý tộc mới được phép xăm những hình đặc thù bởi chỉ có họ mới đủ mạnh để chống lại mọi loại ma thuật liên quan tới chính hình xăm. Nô lệ bị cấm xăm mình.
Tại phần đảo Borneo của Indonesia, một cậu thiếu niên thuộc bộ tộc Ngaju Dayak đã dấn thân vào một chuyến đi săn đơn độc, chuyến đi săn đầu tiên trong đời của cậu. Cậu mạo hiểm đi vào rừng cùng với ống xì đồng và nhiều phi tiêu độc để tìm kiếm lợn rừng hoặc khỉ - thực phẩm mà bộ tộc Ngayju Dayak yêu thích. Chuyến đi săn vô cùng nguy hiểm. Khu rừng đầy rắn độc tới mức một vết đớp thôi cũng có thể làm nạn nhân tử vong trong vòng 1 giờ. Các con sông thì đặc cá sấu. Những bộ tộc láng giếng có thể sẽ lấy đầu cậu nếu cậu xâm phạm lãnh thổ của họ.
Khi trở về nhà an toàn cùng với chiến lợi phẩm là một con lợn rừng vắt trên vai, cậu đã vượt qua nghi thức trưởng thành quan trọng, bước qua ranh giới để trở thành một người đàn ông thực thụ. Để đánh dấu cho thành tích này, cậu được xăm mình trong ngôi nhà dài của tổ tiên. Ban đầu, hình xăm là một ông trăng tròn trên hai bắp chân; sau đó là hình ảnh của một con rắn nước quấn quanh đùi trên.
Xăm mình là một trong những dạng nghệ thuật cổ nhất trên thế giới và đã được thực hành rộng rãi trong hàng nghìn năm qua. Thi thể người có hình xăm cổ nhất cho tới nay được khai quật tại dãy núi Alps của Áo vào năm 1991, với niên đại trên 5.000 năm. Theo nhà nhân loại học Webb Keane tại ĐH Michigan (Mỹ), đối với một số bộ tộc, xăm mình na ná như y phục. Tuy nhiên, ở các bộ tộc khác, nghệ thuật xăm mình có ý nghĩa nhiều hơn, không chỉ đơn thuần là đồ trang điểm.
Xăm mình là một tập quán mang tính nghi thức và có tầm quan trọng lớn về mặt xã hội và tinh thần. Một số hình xăm thể hiện mối liên hệ với các linh hồn, thần linh hoặc tổ tiên. Những hình khác nhằm xua đuổi bệnh tật hoặc tai hoạ. Nhiều hình lại đánh dấu sự trưởng thành, biểu hiện địa vị trong bộ tộc hoặc phân biệt bạn với thù. Số còn lại công nhận tài đi săn thiện nghệ, sự khéo léo trong dệt vải hoặc một cuộc cướp phá săn đầu người thành công. Nhà nhân loại học John Barker thuộc ĐH British Columbia (Canada) cho biết: ''Có rất nhiều lý do giải thích tại sao mọi người xăm mình. Có những động cơ khác nhau ở các địa điểm khác nhau trong thời điểm khác nhau''.
Chẳng hạn như trong nhiều nền văn hoá thuộc quần đảo Polynesian, xăm mình cực kỳ quan trọng bởi nó tạo ra cầu nối giữa người được xăm mình với tổ tiên. Tại Papua New Guinea, phụ nữ Maisin phủ toàn bộ khuôn mặt của họ bằng những hình xăm cong cong kỳ lạ trong một nghi lễ dậy thì. Trước khi được xăm, họ được nghĩ là có những khuôn mặt ''không có thần sắc'' và vẫn chưa sẵn sàng kết hôn.
Xăm mình cũng có tầm quan trọng lớn trong các nền văn hoá săn đầu người khắp thế giới từ Naga ở Ấn Độ, Bontok ở Philippines cho tới Mundurucu ở vùng Amazon và nhiều bộ tộc Dayak trên đảo Borneo.
Đối với người Dayak ở Borneo, linh hồn là hiện thân của mọi thứ: động vật, thực vật và con người. Nhiều nhóm nhờ cậy tới sức mạnh này bằng cách xăm những hình ảnh trong tự nhiên, kết hợp hình của thực vật có khả năng bảo vệ hoặc chữa bệnh cũng như hình động vật mạnh mẽ. Hình xăm được tạo ra bởi các nghệ sĩ người tham khảo những chỉ dẫn của linh hồn. Phụ nữ Kaya ở Borneo thường đảm nhận công việc này và truyền nó từ mẹ sang con. Tuy nhiên, đối với người Iban, nhóm dân tộc bản địa lớn nhất và đáng sợ nhất ở Borneo, nam giới lại vẽ hình xăm.
Những hình xăm này có màu xanh đen. Mực xăm được làm từ bồ hóng hoặc than củi nghiền vụn - chất được cho là xua đuổi các lình hồn xấu. Một số nhóm bỏ thêm bùa vào sắc tố xăm mình - một mẩu đá hoặc xương động vật nghiền nát - để làm cho hình xăm mạnh hơn. Để tạo đường nét, nghệ sĩ gắn tới năm mẩu tre hoặc kim khâu vào một cái que. Sau khi nhúng chúng vào sắc tố, họ dùng vồ đóng nhẹ chúng vào da.
Các nghi thức xăm mình
Theo truyền thống, xăm mình của người Dayak được tiến hành dưới dạng một nghi lễ long trọng trước sự có mặt của đông đảo các thành viên trong bộ tộc. Đối với bộ tộc Ngaju Dayak, nghệ sĩ xăm mình bắt đầu bằng việc giết gà hoặc các loại chim khác rồi rắc máu của nó để hiến tế linh hồn tổ tiên. Sau một lúc cầu khấn, nghệ sĩ bắt đầu tiến trình xăm mình đầy đau đớn mà thường kéo dài khoảng 6-8 giờ. Một số hình phải được xăm trong nhiều tuần. Trong nghi lễ xăm mình trưởng thành, nam giới trong làng phải mặc quần áo làm từ cây dâu tằm.
Iban, một nhóm Dayak khác, tin rằng linh hồn nằm ở đầu. Do vậy, lấy đầu của kẻ thù có nghĩa là lấy được kinh hồn của họ. Lấy đầu cũng làm cho họ có được tài năng và sức mạnh của nạn nhân. Tài năng và sức mạnh đó đảm bảo sự thành công trong trồng trọt và sinh sản của bộ tộc. Khi trở về từ một chuyến săn đầu người thành công, những người tham gia ngay lập tức được công nhận bằng những hình động vật được xăm trên ngón tay. Săn đầu người bị cấm cách đây trên 100 năm song hiện nay thỉnh thoảng họ vẫn lấy đầu người.
Trong quá khứ, cũng như việc nam giới Iban được xăm mình để công nhận tài đi săn hoặc chiến đấu, phụ nữ Iban cũng được xăm do có tài trong dệt vải, múa và hát. Các thiếu nữ Kayan được xăm mình khi tới giai đoạn dậy thì để đánh dấu sự trưởng thành, thu hút đàn ông và bảo vệ họ trước những linh hồn ác. Khi lớn tuổi hơn, phụ nữ thường được bao phủ bởi các hình xăm quanh chân, đầu bàn chân, cẳng tay và ngón tay. Tuy nhiên, chỉ những phụ nữ Kayan giàu có mới trưng diện những hình xăm phức tạp. Họ trả tiền xăm bằng gươm, chiêng, lợn hoặc đồ trang sức cổ. Chỉ những phụ nữ quý tộc mới được phép xăm những hình đặc thù bởi chỉ có họ mới đủ mạnh để chống lại mọi loại ma thuật liên quan tới chính hình xăm. Nô lệ bị cấm xăm mình.
