Winter Waltz

Nỗi Nhớ Mùa Đông - Giang Trang

Rất dài là những ngày tháng đợi chờ Anh mong lắm về mùa đông Hà nội Chỉ để trao em nụ hôn rất vội Chút nồng nàn trong cái lạnh xanh xao...

Làm sao giải thoát được sự cô đơn, làm sao nói với nhiều hơn một người, tôi tự hỏi mình câu hỏi đó khi bắt đầu tuổi mười tám trên một mảnh vườn thênh thang vắng rợn bóng người. Những năm sau đó thật là dài, như vô tận, với một đứa trẻ luôn cần sự năng động. Và tôi viết văn. Câu hỏi mà những người thân đặt ra khi nhìn thấy những trang viết đầu tiên của tôi là “tại sao con viết văn?”. Tôi bảo rằng, tại con buồn.

Đó là ngộ nhận đầu tiên của tôi về nghề viết, tôi tưởng viết là sẽ không cô đơn nữa. Nhưng cô đơn là sự tối cần của người viết, nó là một điều kiện hàng đầu của nhà văn. Không một người viết hay nào mà tôi biết mà không cô đơn, không một thần tượng văn chương nào của tôi mà không bị cô đơn giày vò. Và để chạy trốn nỗi cô đơn trong giao tiếp đơn thuần mặt nhìn mặt, tay nắm tay, việc viết văn đã dẫn tôi đến sự cô đơn khác, đó là ở giữa đám đông mà họ không thấy tôi, hoặc họ thấy một cái gì đó giống tôi, họ tưởng là tôi nhưng tôi đang đứng ở một chỗ khác, một mình, chờ một nhịp tim đồng cảm. Khi người ta bằng mọi cách chạy trốn sự cô đơn thì tôi, và những đồng nghiệp của tôi lại nuôi cô đơn, cho nó ăn để duy trì sự cô đơn tồn tại trong người mình cho cái gọi là sáng tạo văn chương.

Với lý do đó tôi bắt đầu một ngộ nhận khác, rằng văn chương là công việc đơn độc, đó là công việc thuần túy cá nhân, ít ảnh hưởng đến những người chung quanh. Nhưng khả năng tác động của văn học với mỗi độc giả đã dạy tôi rằng, một khi tác phẩm đến với bạn đọc, nó không còn là của tôi, và tư duy theo cách của tôi nữa. Mỗi người đọc có cách nghĩ khác nhau. Nhà văn luôn ở trong tâm thế của một người mẹ phải đưa đứa con ra đường và để cho nó tự sống, được nâng niu hay ruồng rẫy, được chăm sóc hay chà đạp, bà mẹ không thể làm gì, bởi đứa con đã vượt ra khỏi tầm tay bà. Một người viết dấn thân luôn gặp phải va chạm giữa những tư tưởng, những kiểu hiểu và hành xử khác nhau. Đó là công việc không an toàn chút nào, nó đầy rủi ro bất trắc. Người viết cũng là một người lính. Tôi hoàn toàn thích cách ví von này, nó làm cho tôi có được một lý do để yêu nghề.

Bởi tôi đã tưởng mình không yêu thích, không đam mê viết. Tôi chỉ nghĩ, đó là một nghề sống được, như người thợ máy, như người thầy giáo, như một viên chức mẫn cán… Tôi sẽ rời bỏ công việc này khi nào tôi không thích nữa. Nhưng văn chương đã ở bên tôi vào những lúc mệt mỏi và kiệt sức nhất, những lúc tôi hạnh phúc, thăng hoa nhất. Và giữa lúc này đây, ở giữa các bạn, những người thuộc một quốc gia khác, với một văn hóa chính trị khác với đất nước tôi, tôi thấy mình yêu công việc sáng tạo văn chương hơn bao giờ hết, yêu vì ngạc nhiên trước khả năng chia sẻ của văn học, đã vượt qua khỏi những biên giới địa lý, những rào cản ngôn ngữ, những khác biệt của lối sống. Tôi vốn là người hay xây những bức tường quanh mình, bỗng một ngày nhận mình cũng có khả năng bắc một nhịp cầu. Và tôi có thể đến với người, nếu muốn.

Tôi sinh sống ở vùng đất Nam Bộ, và những tác phẩm của tôi đều viết về đất và người Nam Bộ. Mảnh đất cuối cùng của nước tôi hay mang cảm giác nhược tiểu của vùng đất mới khai phá, không có cái nền văn hóa dày và sâu, nằm xa những trung tâm văn hóa kinh tế lớn, giáo dục, đặc biệt là văn học ít có thành tựu, không được đánh giá cao trong giới cầm bút, trong những tổng kết của văn học Việt Nam. Bất cứ người viết văn nào xuất hiện ở vùng đất này đều được sự đón nhận nồng nhiệt, tôi cũng vậy. Được xem như một đặc sản của miền Nam, một người viết Nam Bộ thuần túy, nhận nhiều kỳ vọng của mọi người, đặc biệt là đồng nghiệp, tôi sung sướng, và thấy hài lòng, mình đã làm việc đó cho quê hương, cho mảnh đất này.

Nhưng sự trải nghiệm của tuổi tác, của thời gian đã làm tôi nhận ra, những gì tôi viết là không gian của riêng tôi, của sự tưởng tượng và sáng tạo. Những đất ấy, người ấy, tôi chỉ mượn cái hồn cốt, gia điệu của Nam Bộ để chuyển tải. Thổ ngữ địa phương chỉ là phương tiện thể hiện ý tưởng và câu chuyện của người viết. Chúng được mọi người xem là phong cách riêng của văn tôi. Nhưng thực chất đó chỉ là một lớp vỏ, tôi muốn bỏ qua cả lớp vỏ đó, để tận mắt thấy trên mảnh đất này, người đời đang lạnh hay ấm, vui hay đau qua làn da, qua từng vết tím, từng cái se lại của lỗ chân long, thấu thị tận tâm hồn, như một người hành hương về chốn tâm linh không cần bất cứ phương tiện hiện đại nào, chỉ bằng đôi chân trần. Những gì tôi viết, tình yêu, sự dối trá, thù hận, sự tha thứ, hay trả thù, tôi tin rằng chúng xảy ra ở bất cứ vùng miền nào trên trái đất này. Bởi đâu đâu cũng những thân phận, những số phận con người.

Nghề viết, văn chương vốn gây nhiều ngộ nhận, ngộ nhận liên tiếp ngộ nhận. Ngộ nhận ngay từ trên tác phẩm, tưởng chỉ là con chữ nhưng bỗng đâu nhân vật với đầy đủ xương thịt sống động mỉm cười. Tỉnh ra là sự thất vọng bang hoàng giữa ý tưởng và thể hiện thực tế; giữa cuộc sống bề bộn nóng hổi và sự xa lạ lạnh lẽo của trang viết; giữa thực tài và mơ ước, khát vọng văn chương; giữa cái cảm giác của một người viết ra tác phẩm và của một người đọc để nhìn nhận nó theo cách khách quan.

Tôi luôn tự hỏi, mình đã đủ tỉnh táo chưa, đầu mình đã đủ lạnh chưa cho một trái tim quá nóng? Những trang viết này có làm mình xấu hổ không, có đi vào lòng người không, có khiến người ta nhớ không? Những câu hỏi đặt ra chỉ là cách để tôi không phải vướng vào một ngộ nhận sơ đẳng nhất, nhưng dễ giết chết người viết văn nhất, đó là ảo tưởng về mình. Tôi sợ mất mình, sợ lạc mình ở một nơi mà cả đời không tìm lại được vì tưởng mình đã ở quá cao. Thực tế, trong văn học không hề đỉnh cao nào, và tôi chỉ là người viết cô đơn ngơ ngác bên chân núi.

Chỉ cần giữ được mình, dù thời gian tiếp nối, những ngộ nhận cũng tiếp nối, lên một bậc thang, ngoái nhìn bên dưới, tôi sẽ nhìn thấy rõ hơn con đường mình từng đi. Nó in hằn những bước chân lúc thẳng, cương quyết, lúc chuệch choạc, ngập ngừng.

Ngày mai, khi nghĩ về những gì tôi phát biểu trong cuộc gặp này, rất có thể tôi sẽ tự cười mình. Bản thân tác phẩm của mỗi người viết văn đã nói lên nỗi buồn, nỗi cô đơn, tư duy sáng tạo, cách nhìn cuộc sống… diễn giải bản thân ngoài phạm vi tác phẩm, mong nhận được sự đồng cảm của các bạn, có thể sẽ là một ngộ nhận khác.

Sự quyền biến sâu thẳm của công việc viết văn khiến tôi có những giấc mơ dại dột của riêng mình và khi tỉnh dậy, tôi luôn thấy mình lớn lên.

_ Nguyễn Ngọc Tư _

Mùa xuân dù không áo lụa
chân em nở rộ hoa vàng
ngày cho ta từng cọng nắng
dù đời hữu hạn
nào có can chi

Mùa thu đường chiều rụng lá
cầu phai mấy nhịp mù sương
trời bay tóc người lộng gió
dù đời cay đắng
nào có can chi

Nào có can chi đời hữu hạn
sống mà gặp nhau đã đẹp vô cùng
nào có can chi đời lận đận
giữa trái tim ta có nụ cười hồng

Xin cám ơn một ngày bình thường
guốc mộc đi về hè phố quen thân
xin cám ơn tay hồng những ngón
tia nắng ban đầu vỗ nhẹ thinh không

_Phan Như_

Em hỏi anh sao anh thích màu vàng. Con trai gì mà đến quần đùi cũng hoa vàng. Anh cười, chỉ nói: “Tiền với vàng ai chả thích”. “Nhưng có ai yêu nhau mà đem tặng hoa hồng vàng đâu?” “Thì bây giờ có chúng mình đấy thôi”. Em chỉ nũng nịu vài câu rồi lại hồn nhiên nói cười, và quên bẵng ngay như em vẫn thường xuyên thế.

Thật ra thì, anh thích màu đỏ hơn. Anh chỉ thích ngắm các cô gái dát vàng chụp ảnh, trông vừa sang vừa quyến rũ, hoặc màu vàng thịt gà ngày tết vừa ngậy vừa thơm… Chỉ có một lần duy nhất anh thấy màu vàng đẹp đến rùng mình.

Em có nhớ lần em cầm cành mai bố em mới mang từ trong Nam ra đến trang trí lớp ngày tết không? Lúc đầy thằng Phong cứ chạy quanh trêu em như mọi khi. Anh cũng không quan tâm lắm đến mấy chuyện “nhảm nhí” đấy, cho đến khi anh chợt ngẩng lên và thấy cánh hoa vàng vương trên tóc em… Chấm vàng trên mái tóc dài đen mượt… Một màu vàng dịu ngọt như mật ong nhẹ nhàng len lỏi… như chút nắng ấm áp sưởi ấm lòng người giừa mùa đông năm ấy. Anh yêu màu vàng từ lúc nào không hay…

Như những thằng con trai đang yêu chân chính khác, anh quyết chơi quả độc. Lặn lội mãi cuối cùng anh cũng tìm ra món quà đặc biệt cho em. “Nhắm mắt lại đi em, bao giờ anh bảo mở hẵng mở nhé” “…” “Anh không làm cái chuyện mà em đang nghĩ đâu” “Đâu có? Em có nghĩ gì đâu? Nhắm thì nhắm, sợ gì”… Anh khẽ nắm lấy tay em, nhẹ nhàng dẫn em đi, tưởng như mình đang đi về phía cuối chân trời trong buổi hoàng hôn ấy…

“Thôi không phải ti hí nữa đâu. Mở mắt được rồi đấy em”…

Anh còn nhớ cảm giác bàn tay nhỏ bé của em ghì chặt lấy tay anh. Giọng em lạc đi vì sung sướng. Tại bóng hoàng hôn hắt ánh mặt trời hay sao mà mắt em long lanh? Hay cánh đồng vàng ươm một màu vàng huyền diệu ấy đang phản chiếu trong đôi mắt em?

Nhìn em hạnh phúc đi giữa cánh đồng ngập tràn hương lúa thơm ngọt ngào, anh chỉ ước ao mãi được là cơn gió đầy “cơ hội” trên cánh đồng ấy, mãi được ôm ấp vuốt ve em dịu dàng… Lúc đó, anh sẽ thổi mái tóc dài của em tung bay, và thì thầm vào tai em anh yêu em xiết bao, màu vàng dịu ngọt của anh…

You'll remember me when the west wind moves

Upon the fields of barley

You'll forget the sun in his jealous sky

As we walk in fields of gold

…

Will you stay with me, will you be my love

Among the fields of barley?

We'll forget the sun in his jealous sky

As we lie in fields of gold

…

Màu vàng diệu kì.

Huy chương vàng.

Cánh diều vàng.

Quả bóng vàng.

Chiếc giày vàng…

Cái gì vàng cũng là nhất.

Nhưng anh, cũng như nhiều thằng con trai khác chẳng biết gì về hoa, không biết rằng: Hoa hồng vàng là tình yêu suông. Là ghen tuông. Là PHẢN BỘI.

Anh tưởng đó chỉ là biểu tượng ở những nước nói tiếng Đức. Nhưng em hay là toàn cầu hóa đã chứng minh nó tồn tại ở ngay đây. Ngay trong chính tình yêu của chúng ta.

…

Hôm qua, anh có việc đi qua cánh đồng năm nào.

Tại mùa, hay tại bây giờ anh mới nhận ra, cánh đồng vàng một màu héo úa và tàn tạ… Cón đâu mùi hương năm nào… Cũng không thấy cơn gió đâu nữa... Chỉ còn một màu vàng ngột ngạt, bức bối bủa vây đến tối sầm cả mắt...

Có những tình cảm đã qua không thể có lại được.

Có những cảm xúc đã qua không thể lấy lại được nữa.

Cánh đồng vàng giờ chỉ là một niềm mơ tưởng… Chân trời thật xa…

Many years have passed since those summer days

Among the fields of barley…

But, we no longer walk in fields of gold…

No more…

...

Câu chuyện này đứa bạn thân của mình viết cách đây đã lâu, mỗi lần đọc lại vẫn không khỏi cảm thấy chơi vơi trong lòng

Cô bé ấy có một lần nói khẽ

Anh tin không, em sẽ ngủ một tuần

Anh đừng đến và đừng buồn anh nhé

Em ngủ rồi, còn ai nữa mà mong


Em ngủ rồi, em có dậy nữa không ?

Mùa thu tiễn anh qua miền phố vắng

Mỏng manh quá lời yêu không đủ ấm

Những đam mê ngày ấy ngỡ xa rồi


Nỗi buồn chiều ta uống với ta thôi

Em như cỏ, em làm ta cháy mất

Giấc ngủ ấy ai tin là có thật

Em một mình đốt hết cả mùa thu


Ở bên kia thành phố có sương mù

Ai hát đấy, ta buồn như cỏ dại

Dậy thôi em, mùa thu không trở lại

Giấc mơ nào trên cỏ hãy còn xanh…


_Nguyễn Việt Chiến_