Hôm nay, 09.08.2007, tôi nhận được email của thầy Nguyễn Trọng Văn, trong đó là một “bài mới ra… lò” và cho phép tôi phổ biến trên blog. Xin trân trọng giới thiệu.

*

Câu đố dành cho trí thức

Nguyễn Trọng Văn

Chúng ta thường nói người muốn làm thì không có quyền, không có điều kiện, còn người có quyền, có điều kiện thì không muốn hoặc không biết làm. Trí thức thích nói như vậy, bản thân tôi, một thời gian dài cũng nghĩ và nói như vậy. Về sau tôi thành thực tự hỏi thế nào là có quyền và không có quyền, muốn làm và không muốn làm, biết làm và không biết làm, tiêu chuẩn nào để đánh giá... Một hiện tượng dị tật song sinh với hiện tượng trên là có những người biết mà làm như không biết, và ngược lại, có những người không biết mà làm như biết nhiều, lên mặt dạy đời.

Câu đố dành cho giới trí thức nhằm tìm một giải pháp dung hoà, hợp tình hợp lý giữa hai thái cực trên.

1. Câu đố

A. Hình thức

Gồm hai phần: câu hỏi chính 3 điểm, câu hỏi phụ 7 điểm. Lưu ý: câu hỏi phụ nhiều điểm hơn, quan trọng hơn câu hỏi chính.

B. Nội dung

a. Câu hỏi chính:

Giữa Machiavelli, Nguyễn Đình Chiểu và ba ông tổ của thuyết thực dụng, là Peirce, W. James và Dewey, bạn chọn ai?

(Gợi ý: Machiavelli nổi tiếng mưu mẹo, ông từng nói hãy đối xử với bạn tốt như thể ngày mai họ sẽ trở thành kẻ thù, hãy đối xử với kẻ thù như thể ngày mai họ trở thành bạn tốt; Nguyễn Đình Chiểu: làm người phải biết yêu và biết ghét; Peirce là nhà ngôn ngữ học nổi tiếng trước khi là nhà thực dụng chủ nghĩa, chính ông phân biệt pragmaticism và pragmatism + W. James: chân lý là cái có lợi, đem lại sự thích thú, giá trị tiền mặt... + Dewey: áp dụng thuyết thực dụng [của W. James] vào việc kinh doanh buôn bán, ông đưa ra thuyết công cụ [instrumentalism]... Bạn có thể chọn một trong ba, hai trong ba hoặc chọn cả ba người này...)

b. Câu hỏi phụ:

b1. có lựa chọn nào hay hơn không? (tạm quy ước là x)

b2. x là người, vật hay hiện tượng tự nhiên?

(Gợi ý: với câu b1 bạn có thể trả lời có hay không. Với câu b2, bạn có thể trả lời x là người hoặc vật hoặc hiện tượng thiên nhiên. Nếu là người thì đó là người Việt Nam hay người ngoại quốc, người Việt trong nước hay hải ngoại; nếu là (đồ) vật thì đó là vật tuỳ thân hay không tuỳ thân, nếu là (con) vật thì thuộc loài 2 chân hay 4 chân, biết bay, biết bơi, bò sát...? Nếu là hiện tượng tự nhiên thì đó thuộc không gian hay thời gian, bình thường hay bất thường...)

2. Phần liên hệ

A. Điều kiện tham dự

a. Là trí thức, thuộc mọi lứa tuổi, thành phần (tôn giáo, chính trị, người Việt Nam trong nước và hải ngoại, người nước ngoài, đảng viên không đảng viên, v.v…)

b. Liêm khiết trí thức (probité intelectuelle) có nói có, không nói không, không nói có thành không, nói không thành có, can đảm, tự trọng..., biết đọc “giữa dòng”.

B. Ban tổ chức

Chính bạn vừa trong ban tổ chức vừa là người tham dự. Bạn đừng lo tệ nạn “vừa đá bóng vừa thổi còi”. Bảo đảm trong sân chơi này danh dự là hàng đầu, 100% fair play.

C. Phần thưởng

a. Không có phần thưởng vật chất, hữu hình, không có thứ hạng cao thấp.

b. Chỉ có một phần thưởng duy nhất: một “gương chiếu yêu” loại Tôn Ngộ Không, giúp thấy rõ trước sau, trên dưới, trong ngoài, nhất là thấy phần vật chất hữu hình và phần tinh thần vô hình, nói cách khác, thấy được “bản lai diện mục” của chính bạn.

c. Sẽ trao 2 tuần trước Tết âm lịch, như một món quà triết học. Trao tận tay, dù trong nước hay hải ngoại.

Tháng Bảy 2007
Nguyễn Trọng Văn
Email: trongvan@hcm.vnn.vn