blog chuyển về : hatvan.vn

Chầu Mười Đồng Mỏ. Chầu Mười vốn là người Tày, dưới thời Lê Thái Tổ Trung Hưng khởi binh chống giặc Minh. Chầu sinh quán trong một gia đình có truyền thống đao cung ở đất Mỏ Ba (Đồng Mỏ), Lạng Sơn. Sau này, chầu trở thành vị nữ tướng tài ba, tập hợp quân dân các dân tộc ở đất Đồng Mỏ, giúp vua Lê đánh đuổi giặc Minh. Vua rất tin tưởng, giao cho chầu trấn giữ các châu, nơi cửa ải Chi Lăng. Trong trận quyết chiến Chi Lăng, Xương Giang, chầu đã lập chiến công, chém cụt đầu tên tướng giặc là Liễu Thăng. Kháng chiến thắng lợi, bà được vua phong công, giao cho cai quản vùng Mỏ Ba, Đồng Mỏ, trấn giữ ải Chi Lăng. Tại vùng Mỏ Ba, ba giúp dân lập xóm ấp làng bản, dạy dân làm ăn, được già trẻ xa gần ai ai cũng mến phục. Đến cuối mùa thu thì chầu về tiên.

Chầu Mười thường hay về ngự đồng trong các dịp tiệc vui hoặc các cửa đền ở đất Lạng Sơn. Khi ngự đồng, chầu thường mặc áo vàng, một múa kiếm, tay kia múa cờ lệnh (hoặc mồi) là khi chầu xông pha nơi trận mạc.

Đền Chầu Mười được lập ngay sát cửa ải Chi Lăng, nơi bà trấn giữ năm xưa, chính là Đền Chầu Mười Đồng Mỏ hay Đền Mỏ Ba, lập tại xã Mỏ Ba, thị trấn Đồng Mỏ, Lạng Sơn, lập trên ngọn núi cao. Khi chầu ngự đồng, văn thường hát rằng:
---------------------------------------------------------------- Văn Chầu Mười Trình bày : Xuân Hinh ( trích album : Văn ca thánh mẫu ) ---------------------------------------------------------------- “Ai lên Đồng Mỏ Chi Lăng Nhớ người nữ kiệt cứu dân tiền triều Nước non gặp vận hiểm nghèo Chầu Mười Đồng Mỏ sớm chiều xông pha Vốn dòng sinh quán Mỏ Ba Cần lao nối dõi việc nhà đao cung Gặp thời Thái Tổ Trung Hưng Theo vua dẹp giặc Liễu Thăng hàng đầu” Hay khi nói về cảnh chầu xông pha nơi chiến trận: “Canh ba giờ Tí hiện ra Áo vàng phấp phới khăn hoa dịu dàng Vua ban kiếm bạc cờ vàng Cưỡi trên mình ngựa hiên ngang oai hùng Đêm thanh bẻ lái giữa dòng...” <Sưu tầm>
VĂN CHẦU MƯỜI
-------------------------------------
Trích lời văn từ : Lục cung linh từ
-------------------------------------
Ai lên Đồng Mỏ Chi Lăng
Nhớ người nữ kiệt cứu dân tiền triều
Nước non gặp vận hiểm nghèo
Chầu Mười Đồng Mỏ sớm chiều xông pha
Vốn người sinh quán Mỏ Ba
Cần lao nối dõi việc nhà đao cung
Gặp thời Thái Tổ Trung Hưng
Giúp vua dẹp giặc Liễu Thăng hàng đầu
Vua sai Chầu trấn các châu
Khắp vùng xứ Lạng địa đầu giang san
Giặc Minh quen thói bạo tàn
Mưu đồ xâm chiếm biên cương địa đầu
Lệnh truyền hiệu triệu các châu
Sơn trang tám tướng nghe chầu ra binh
Mười đông chiến lược tung hoành
Dẹp tan giặc dữ triều đình phong công
Rước Chầu trở lại sơn trung
Giúp dân lập ấp lên vùng Mỏ Ba
Đức tài đã dậy gần xa
Bản mường cao lũng trẻ già đội ơn
Cuối thu mạn hạn về tiên
Nhân dân kỉ niệm lập đền Mỏ Ba
Người gần cho chí người xa
Rủ nhau trảy hội mỏ ba sớm chiều
Đường lên khuất khúc cheo leo
Chênh vênh núi đá tai mèo nhấp nhô
Mỏ Ba phong thủy họa đồ
Suối trong uốn lượn đền thờ trang nghiêm
Long xà hổ phục chim muông
Vượn dâng trái chín ngát hương hồng đào
Nghe chim gõ mõ sớm chiều
Phượng hoàng tung cánh mĩ miều họa ca
Canh ba giờ tí hiện ra
Áo vàng phấp phới khăn hoa dịu dàng
Lưng đeo kiếm bạc cung vàng
Cưỡi trên mình ngựa hiên ngang oai hùng
Đêm thanh bẻ lái giữa dòng
Lạng Giang ,Bản Kí ,Kì Cùng Lạng Sơn
Dừng thuyền bái yết chùa tiên
Thoát thôi Chầu trở về miền Tam Thanh
Dạo chơi Bắc Địa Long Thành
Sông Hương , núi Ngự như tranh họa đồ
Tháp chùa Thiên Mụ nhấp nhô
Sài Gòn , Gia Định chơi chùa Vĩnh Nghiêm
Bạch Đằng bến Nghé Thủ Thiêm
Chơi thôi chầu lại về miền Cốc Giang
Lăng Ông cổ tích danh lam
Khi chơi Đà Lạt lúc sang Vũng Tàu
Khắp hòa tam thập lục châu
Kon Tum Đắc Lắc một bầu sơn trung
Rừng già Chầu đã từng sang
Rừng Buôn Mê Thuột tiên nàng đón đưa
Chôm chôm soài cát rừng dừa
Trăm hoa ngàn quả tiễn đưa chân người
Bắc Nam trung một bầu trời
Dâng hương khấn nguyện Chầu Mười giáng lâm
Chữ rằng sở nguyện tòng tâm
Tấm lòng đệ tử nhất tâm một đời
Hôm nay văn hát mấy lời
Vun trồng công đức ngàn năm vững

ĐỌC THÊM :
----------------------------------------------------------------------
1 : CHÈO - Xẩm Xoạn - Nghệ sỹ ưu tú Thu Huyền

2 : Luyến năm cung - Thúy Mùi

3 : CHÈO - Con Nhện Giăng mùng - Nghệ sỹ ưu tú Thúy Mùi

4: Đào Liễu - Nghệ sĩ Ưu tú Thanh Hoài

5: Đào Liễu - Quốc Trung

6: Thị mầu lên chùa - Nghệ sĩ ưu tú Thu Huyền

7: Chèo Trần tình - NSUT Thanh Hoài / trích vở chèo Trương Viên

8: Tò Vò ( Nghệ si : Thanh Ngoan )

9: Quan họ - Người ơi đừng về

10: Văn Cô Đôi Cam Đường - Nghệ sỹ Khắc Tư

11: Văn Thình Tam Tòa Thánh Mẫu - Hát Văn

12: Giá Cậu - Hát Văn/ Nghệ sỹ Ưu tú Văn Chương

13: Chầu bé Bắc Lệ - NSUT Khắc Tư

14: Xẩm chợ - NSUT Thanh Hoài

15 : Xẩm Xoan - NSUT Thanh Ngoan

16: Xẩm Lỡ bước sang Ngang - NSUT Thanh Ngoan

17: Ba quan - Dân ca đồng bằng Bắc bộ

18 : Cô bơ thoải cung - Đền ba bông

19: Chầu Lục Cung Nương - Hát văn

20: Đào Nguyên - Quan họ Bắc Ninh

21: Sử trúc - Chèo / Nghệ sĩ Ưu tú Thanh Bình

22 : Ông Hoàng Mười - Nghe An

23 : Chầu Mười- Đồng Mỏ ------------------------------------------------------------ Blog MANTICO