My OperaCô bơ thoải cung - Đền Ba Bông
Monday, December 28, 2009 3:39:46 AM
.Cô vốn là con Thủy Tề ở dưới Thoải Cung, được phong là Thoải Cung Công Chúa, giá ngự vào ra trong Cung Quảng Hàn. Có người còn nói rằng, Cô Bơ là con gái vua Long Vương rất xinh đẹp nết na nên được Đức Vương Mẫu (có người cho rằng đó là Mẫu Cửu Trùng Thiên) cho theo hầu cận, chầu chực trong cung cấm. Sau này Cô Bơ Thoải giáng sinh vào thời Lê Trung Hưng, tương truyền sự tích như sau: Đức Thái Bà nằm mộng thấy có người con gái xinh đẹp, dáng ngọc thướt tha, tóc mượt mắt sáng, má hồng, môi đỏ, cổ cao ba ngấn, mặc áo trắng đến trước sập nằm dâng lên người một viên minh châu rồi nói rằng mình vốn là Thủy Cung Tiên Nữ, nay vâng lệnh cao minh lên phàm trần đầu thai vào nhà đó, sau này để giúp vua giúp nước, thì Thái Bà thụ thai.
Đến ngày 2/8 thì bỗng trên trời mây xanh uốn lượn, nơi Thủy Cung nhã nhạc vang lên, đúng lúc đó, Thái Bà hạ sinh ra được một người con gái, xem ra thì nhan sắc mười phần đúng như trước kia đã thấy chiêm bao. Thấy sự lạ kì vậy nên bà chắc hẳn con mình là bậc thần nữ giáng hạ, sau này sẽ ra tay phù đời nên hết lòng nuôi nấng dạy dỗ bảo ban. Cô lớn lên trở thành người thiếu nữ xinh đẹp, tưởng như ví với các bậc tài nữ từ ngàn xưa, lại giỏi văn thơ đàn hát. Đến khi cô vừa độ trăng tròn thì cũng là lúc nước nhà phải chịu ách đô hộ của giặc Minh, cô cùng thân mẫu lánh vào phía sâu vùng Hà Trung Thanh Hóa, nơi ngã ba bến Đò Lèn, Phong Mục. Trong cuộc kháng chiến chống quân Minh, cô đã có công giúp vua Lê trong những năm đầu kháng chiến (và có nơi còn nói rằng cô cũng hiển ứng giúp nhà Lê trong công cuộc “Phù Lê Dẹp Mạc” sau này).
Trong dân gian vẫn còn lưu truyền lại câu chuyện sau: Vào những năm đầu khởi nghĩa, quân ta (ý nói nghĩa quân do vua Lê Lợi chỉ huy) vẫn còn yếu về lực lượng, thường xuyên bị địch truy đuổi, một lần Lê Lợi (có sách nói là Lê Lai) bị địch đuổi đến ngã ba sông Thác Hàn ở Hà Trung thì gặp Cô Bơ đang tỉa ngô liền xin cô giúp đỡ, cô bảo người lấy quần áo nông dân mặc vào, còn áo bào thì đem vùi xuống dưới ruộng ngô rồi cũng cô xuống ruộng giả như đang tỉa ngô. Vừa lúc đó thì quân giặc kéo đến, chúng hỏi cô có thấy ai chạy qua đo không thì cô bảo rằng chỉ có cô và anh trai (do Lê Lợi đóng giả) đang tỉa ngô, thấy vậy quân giặc bỏ đi. Lê Lợi rất biết ơn cô, hẹn ngày sau đại thắng khải hoàn sẽ rước cô về Triều Đình phong công và phong cô làm phi tử. Sau đó cô cũng không quản gian nguy, bí mật chèo thuyền trên ngã ba sông, chở quân sĩ qua sông, có khi là chở cả quân nhu quân lương. Có thể nói trong kháng chiến chống Minh thì công lao của cô là không nhỏ. Đến ngày khúc hát khải hoàn cất lên thì vua Lê mới nhớ đến người thiếu nữ năm xưa ở đất Hà Trung, liền sai quân đến đón, nhưng đến nơi thì cô đã thác tự bao giờ, còn nghe các bô lão kể lại là ngày qua ngày cô đã một lòng đợi chờ, không chịu kết duyên cùng ai, cho đến khi thác hóa vẫn một lòng kiên trinh.
Người ta cho rằng, Cô Bơ được lệnh Vua Cha giáng trần để giúp vua, đến chí kì mãn hạn thì có xe loan lên đón rước cô về Thủy Cung. Sau đó cô hiển linh giúp dân chúng ở vùng ngã ba sông, độ cho thuyền bè qua lại được thuận buồm xuôi gió vậy nên cô còn có danh hiệu là Cô Bơ Bông (do tích cô giáng ở ngã ba sông) hay Cô Bơ Thác Hàn (theo tên gọi ở nơi quê nhà). Ai hữu sự đến kêu van cửa cô đều được như ý nên danh tiếng cô vang lừng khắp nơi nơi Cô Bơ luôn giá ngự về đồng, già trẻ, từ đồng tân đến đồng cựu, hầu như ai cũng hầu về Cô Bơ Bông. Khi cô giáng vào ai, dù già hay trẻ thì sắc mặt đều trở nên hồng hào tươi tốt, đẹp đẽ lạ thường. Khi cô ngự đồng, cô thường mặc áo trắng, đầu đội khăn đóng (khăn vành dây) có thắt lét trắng (có khi dùng thắt dải lưng hồng) rồi cô cầm đôi mái chèo, bẻ lái dạo chơi khắp nơi. Lúc chèo thuyền có khi có còn khoác thêm chiếc áo choàng trắng, trên khăn có cài ba nén hương, bên hông có dắt tiền đò, rồi khi chèo thuyền xong, cô lại cầm dải lụa để đi đo gió đo nước đo mây. Lúc cô an tọa người ta thường xin cô thuốc để trị bệnh, vậy nên Cô Bơ ngự về thường hay làm phép “thần phù” để ban thuốc chữa bệnh. Vì theo quan niệm nguyên xưa Cô Bơ Bông hầu cận Mẫu Thoải, lại theo sự tích nơi quê nhà cô là ở đất Hà Trung, Thanh Hóa, ngã ba Bông bến đò Lèn nên đền cô được lập ở đó, gần đền Mẫu Thác Hàn (chính là Mẫu Thoải), gọi tên là Đền Cô Bơ Bông thuộc xã Hà Sơn, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa, trước đây đường đi vào rất khó khăn, nhưng hiện giờ đã được tu sửa nên giao thông đã dễ dàng hơn.
Đền cô là nơi thắng cảnh “trên bến dưới thuyền”, nơi giao của Ngũ huyện kê: “Một tiếng gà gáy năm huyện đều nghe” cũng với danh tiếng anh linh của tiên cô nên khách thập phương đến chiêm bái, cầu xin nhân duyên, khoa cử, làm ăn rất đông đúc. Thuyền bè dưới bến sông qua lại đều phải đốt vàng mã kêu cô, rồi những người đến kêu cầu đều dâng cô nón trắng hài cườm, võng lụa thuyền rồng. Khi thỉnh cô, văn thường hát:
.Rồi để ca ngợi tài sắc của Cô Bơ cũng có nhiều đoạn rất hay như:
“Đẹp bằng Nghiêu Thuấn nữ trung So nên tài sắc tiên cung nào tày Cô Bơ đàn hát cũng hay Ngũ âm khéo này năm dây tang tình Ngự chơi đâu một mình một phủ Áo khăn hầu sắm sửa dâng ngay Dâng cô quả nón đôi hài Dâng gương dâng lược vòng tay quạt ngà Chấm đồng đâu kể trẻ già Khắp miền dương thế gần xa tiếng đồn”
Hay cũng có cả đoạn sau:
”Dao vàng cô diếc móng tay Bút thần cô kẻ lông mày cong cong Rập rờn nét liễu nằm ngang Phấn son tô điểm má hồng thiên trung Thật là tiên nữ thủy cung...”
( Ảnh đền thờ cô bơ thoải cung - Lảnh giang - Hà Nam )
( giá cô bơ thoải cùng - Phủ Bóng - Nam định )
ĐỌC THÊM :
----------------------------------------------------------------------
1 : CHÈO - Xẩm Xoạn - Nghệ sỹ ưu tú Thu Huyền
2 : Luyến năm cung - Thúy Mùi
3 : CHÈO - Con Nhện Giăng mùng - Nghệ sỹ ưu tú Thúy Mùi
4: Đào Liễu - Nghệ sĩ Ưu tú Thanh Hoài
5: Đào Liễu - Quốc Trung
6: Thị mầu lên chùa - Nghệ sĩ ưu tú Thu Huyền
7: Chèo Trần tình - NSUT Thanh Hoài / trích vở chèo Trương Viên
8: Tò Vò ( Nghệ si : Thanh Ngoan )
9: Quan họ - Người ơi đừng về
10: Văn Cô Đôi Cam Đường - Nghệ sỹ Khắc Tư
11: Văn Thình Tam Tòa Thánh Mẫu - Hát Văn
12: Giá Cậu - Hát Văn/ Nghệ sỹ Ưu tú Văn Chương
13: Chầu bé Bắc Lệ - NSUT Khắc Tư
14: Xẩm chợ - NSUT Thanh Hoài
15 : Xẩm Xoan - NSUT Thanh Ngoan
16: Xẩm Lỡ bước sang Ngang - NSUT Thanh Ngoan
17: Ba quan - Dân ca đồng bằng Bắc bộ
18 : Cô bơ thoải cung - Đền ba bông
19: Chầu Lục Cung Nương - Hát văn
20: Đào Nguyên - Quan họ Bắc Ninh
21: Sử trúc - Chèo / Nghệ sĩ Ưu tú Thanh Bình
22 : Ông Hoàng Mười - Nghe An
23 : Chầu Mười- Đồng Mỏ
(47%)
John Nguyenarchitectant # Wednesday, January 13, 2010 2:35:34 AM
Unregistered user # Saturday, April 10, 2010 3:26:14 PM
Unregistered user # Sunday, May 23, 2010 3:56:52 AM
Unregistered user # Thursday, July 22, 2010 7:51:12 AM
Unregistered user # Thursday, October 7, 2010 5:15:29 AM
Unregistered user # Thursday, October 7, 2010 5:20:40 AM