MeKONG In Kobe

ขอบคุณทุกท่านที่มาช่วย "เจิม" ให้ศีลให้พร...

แลดูเหมือนกับว่าผมมองประชาธิปไตยเป็นอุดมคติ ที่แสนจะหน่อมแน้มแบบพี่ทีเคว่าไว้

ทว่า สิ่งที่ย้ำในเอ็นทรี่นี้นั้น คือ ผมอยากให้เรามองประชาธิปไตยเป็นเรื่องของ "กระบวนการที่ไม่จบสิ้น" ต้องผ่านการเรียนรู้ ผ่านประสบการณ์ ผ่านการทดลอง ผ่านการลองผิดลองถูก เพื่อแสวงหารูปแบบ หลักเกณฑ์ในการอยู่ร่วมกันไปเรื่อยๆ ไม่จบไม่สิ้น เพราะประชาธิปไตยไม่มีแม่แบบที่ตายตัวแน่นอน

ด้วยเหตุนี้ หากเราอยากเห็น อยากได้ อยากเป็น...ประชาธิปไตย...สิ่งใกล้ตัวที่เริ่มกระทำได้ คือ การแสดงออกในทางการเมือง ที่ผมบอกว่า ควรจะมี "อารยะ" นั้นหมายถึงว่า เราควรจะมีจริตจก้าน ปรุงแต่ง ประดิษฐ์ประดอย การแสดงออกโดยเคารพ "ความเป็นมนุษย์ในทางการเมือง" ของผู้อื่น

...แม้นว่าเราจะถูกต้อง แม้นว่าเราจะมีระดับทางศีลธรรมสูงส่ง แม้นว่าเราจะคิดคำนึงถึงคนส่วนใหญ่ ...แต่เราก็ไม่ควรมีสิทธิใช้ความรุนแรง หรือกระทำย่ำยีต่อสิทธิความเป็นมนุษย์ของผู้อื่น

ผมมิได้ว่ากล่าวโจมตี เวทีพันธมิตร หรือ นปก. เพราะแม้นว่าผมจะไม่เห็นในหลายสิ่งหลายอย่าง แต่อย่างน้อยคนกลุ่มนี้ก็แสดงออกในพื้นที่สาธารณะ สามารถระบุตัวตนของผู้กระทำการต่างๆ ได้

แต่สิ่งที่ผมรับไม่ได้คือ "สื่อมวลชน" หลายๆ แหล่งที่นำเสนอประเด็นและใช้ถ้อยคำราวกับละครหลังข่าวที่เน้นความสนุก บนฐานของการ "อ้าง" และ "ถือเอา" คำพูดเจ็บๆ คันๆ มานำเสนอ

และสิ่งที่น่าขบคิดที่สุด คือ การแสดงออกทางความคิดผ่านพื้นที่ "กึ่งสาธารณะ" อย่างเว็บบอร์ดต่างๆ หรือ การแสดงข้อคิดเห็นต่อท้ายประเด็นข่าว ซึ่งผู้เ่ขียนนั้นไม่จำเป็นต้องแสดงตัว แต่สามารถใช้ถ้อยคำหยาบคาย เอาลักษณะส่วนบุคคลของผู้ที่มีจุดยืนทางการเมืองต่างกัน มาล้อเลียน ล้อเล่น ราวกับเขาไม่ใช่มนุษย์ ...เหมือนกับคนไม่มีวุฒิภาวะ ที่ "บำบัด" ความต้องการในทางการเมืองของตนเองด้วยการ ด่าทอ สร้างความเกลียดชัง แล้วก็ "ีquit" หายไป เดินออกไปโดยไม่ต้องรับผิดชอบใดๆ ต่อการกระทำของตัวเอง

...วิถีประชาธิปไตย ผมมองว่า มันเริ่มแสดงออกได้ง่ายๆ จากเรื่องเล็กๆ ...เหมือนกับคนข้างบ้านที่แอบเอาขยะมาทิ้งหน้าบ้านคุณ คุณก็ควรจะเดินไปเคาะประตูบ้านเขา ตกลงกับเขา พูดคุยกับเขา ...ไม่ใช่การแอบย่องไปหน้าบ้านเขาตอนดึกๆ แล้วตะโกนด่าพ่อล้อแม่ เสร็จก็เปิดก้นหนีเข้าบ้าน หรือใช้ความรุนแรงรูปแบบอื่นๆ โดยการเอาขยะโยนกลับคืน หรือทำลายทรัพย์สินของเพื่อนบ้านเพื่อ "แก้แค้น"

แหม ...พี่ทีเค ไม่ต้องรอให้นิ่งก็ได้ คุยไป "เขย่า" ไปก็ไม่ผิดกติกา

คุณก้านต่อดอก ...แลเหมือนคนหมดหวังกับการเมืองไทย ...แฮ่ม อย่าทดท้อสิครับ และก็อย่าไปมองว่าบ้านเรานั้นพร้อมหรือไม่พร้อม แต่หากเรามองว่า นี่เป็นแค่ส่วนเสี้ยวของกระบวนการอันยาวนานในการเดินทางบนเส้นทางประชาธิปไตย เราก็จะรู้สึกดีขึ้นมาได้บ้าง ต่างจากเพื่อนบ้านของเรา ที่ยังไม่ขยับก้าวเดินเลย

สำหรับผมแล้ว เพียงแค่ "หวัง" ให้เรากลับมามีการเลือกตั้งตามปกติ จะซื้อเสียง ขายเสียง ถอนทุน ตีรวน ฯลฯ อย่างไรก็ตามเถอะ ผมก็ยังรู้สึกสบายใจกว่า ดีกว่าการกลับถอยหลัง ดีกว่าการเปลี่ยนเส้นทางเดิน เปลี่ยนไปสู่การยกเอาคนดี วีรบุรุษมาเป็นผู้ปกครอง โดยที่ผมไม่มีสิทธิได้เลือก

หากจะให้ความหวังกันบ้าง ผมอยากให้ลองดู การเมืองการปกครองในระดับท้องถิ่น ...เพราะภายหลังการกระจายอำนาจ แม้นว่าเราจะรู้สึก "รักท้องถิ่น แต่เกลียดนักการเมืองท้องถิ่น" แต่หากท้องถิ่นยังคงดำรงอยู่ต่อไป การเลือกตั้งในระดับท้องถิ่นยังเกิดขึ้นตามปกติและสม่ำเสมอ ในระยะยาวแล้ว องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นก็จะค่อยๆ พัฒนาไปตามสภาพการณ์ ดีบ้าง เลวบ้าง ...แต่อย่างน้อยผมว่า ตอนนี้คนในท้องถิ่นจำนวนมากเริ่มรู้สึกแล้วว่า แม้นมันจะไม่ได้ดั่งใจ แต่มันก็ยังดีกว่าที่ท้องถิ่นถูกบริหารปกครองโดยส่วนภูมิภาค โดยนายอำเภอ โดยผู้ว่าฯ โดยข้าราชการที่ส่งมาจากส่วนกลาง

สรุป... เราต้องอดทนอดกลั้น ให้เวลากับมัน แต่ต้องไม่ลืมเป้าหมายหรือเจตจำนงว่าเราจะเดินไปในทางไหน ...อย่าใจร้อน อย่าวู่วาม ...เพียงแค่เราไม่ชอบคนๆ หนึ่ง เราก็ไม่จำเป็นเปลี่ยนทางเดินใหม่นี่นา

ขออนุญาต "เถียง" คุณนิธิ "ตามใบสั่ง" ของพี่ทีเคนะครับ

หากว่ากันตามตำรา "การเมือง" ในความหมายที่กว้างที่สุดนั้นหมายถึง "กิจกรรมทางสังคมในการ สร้าง-แก้ไข-รักษา กฎเกณฑ์ในการอยู่ร่วมกันของผู้คน" ...หมายถึงว่า ที่ใดมีสังคมมนุษย์ ที่นั่นย่อมมีการเมือง

ตอน Robinson Crusoe ติดเกาะและต้องอยู่อย่างโดดเดี่ยวนั้น การเมืองยังมิอาจปรากฏตัวได้ กระทั่งเขาได้พบกับ Friday ตลอดจนชนเผ่าพื้นเมืองบนเกาะนั่นแหละ สิ่งที่เรียกว่าการเมือง ก็มีที่ทางให้ปรากฏตัวได้ เพราะสังคมเกิดขึ้นแล้ว

ดังนั้น การที่มนุษย์ยุคโบราณอยู่ร่วมกันได้ ก็เพราะมีกฎเกณฑ์ในการอยู่ร่วมกัน และกฎเกณฑ์ดังกล่าวก็เกิดขึ้นได้ด้วยกิจกรรมทางการเมืองนั่นเอง เพราะสังคมมนุษย์มิอาจจะดำรงสภาพความเป็นสังคมที่ไร้กฎไร้เกณฑ์ มีแต่ความขัดแย้งเป็นระยะเวลานานๆ ได้ ท้ายที่สุด ก็ต้องแสวงหาทางออกในการสร้างกติกาบางอย่างขึ้นมาให้อยู่ด้วยกันได้อย่างสงบสันติ และคาดการณ์ได้

ส่วนวิธีการในการได้มาซึ่งกติกานั้น ก็แล้วแต่การวัฒนาทางสังคมซึ่งอาจจะอ้างภูตผีเทพเจ้า ใช้ลำดับอาวุโสและประสบการณ์ ใช้กำลังบังคับขืนใจ ใช้หลักศาสนา ใช้วิธีอ้างชาติกำเนิด ใช้วิธีการแสวงหามติร่วม ฯลฯ

...แต่ที่คุณนิธิกล่าวไว้นั้น ผมคิดว่าเป็นอาการ "บ่น" มากกว่า อันเนื่องมาจากความวุ่นวายในสภาพการเมืองไทย ...หากจะทำให้สบายใจขึ้นมาบ้าง ผมก็อยากจะบอกว่า อันที่จริงแล้ว สังคมการเมืองไทยนั้นเต็มไปด้วยความรุนแรง และความวุ่นวายมาโดยตลอด หากเราดูพัฒนาการทางประวัติศาสตร์กันยาวๆ แล้ว จะเห็นว่า ในอดีตมีการฆ่าล้างโคตร มีการใส่ร้ายป้ายสี มีการบดขยี้มวลชน ผู้ปกครองและผู้นำทางการเมืองจำนวนมากต้องจบชีวิตในต่างประัเทศ ฯลฯ

แต่ภายใต้ความรุนแรงและความวุ่นวายต่างๆ นั้น ก็มีขีดจำกัดของมันอยู่ อย่างน้อยเราก็ไม่เคยเกิดสงครามกลางเมืองใน scale ขนาดใหญ่ที่ผู้คนรบราฆ่าฟันกันเอง หรือมีการลอบสังหารผู้นำทางการเมืองเป็นรายวัน ...ดังนั้น เรามากันได้ขนาดนี้ ก็ไม่เลวร้ายจนเกินไปนัก และภายใต้ความวุ่นวายต่างๆ ที่เกิดนั้น ผมคิดว่าคนจำนวนไม่น้อยก็ค่อยๆ เรียนรู้อะไรบางอย่างมากขึ้น ยกตัวอย่างเช่น เวทีพันธมิตร ซึ่งเผชิญหน้ากับรัฐบาลนั้น ถึงตอนนี้ก็ยังไม่ปรากฏความรุนแรงใดๆ ต่างคนต่างก็ต้องระมัดระวังตนมิให้เลือดตกยางออก และผมก็หวังว่า มันจะไม่เกิดขึ้น (แม้นจะมีแนวโน้มปรากฏอยู่มาก)

อ้อ ...ผมตามไปดูโรงเรียนหนังสือที่คุณนิธินำเสนอแล้วล่ะครับ น่าสนใจมากๆ ...เอ หากหลักสูตรเป็นจริง น่าจะบรรจุวิชาการเขียน blog ไว้ด้วยก็ดีนะครับ

ขอรีบตอบแบบไวๆ ก่อนนะครับ (เพราะกำลังมีมิตรเดินทางมาซดเบียร์กับผมตอนดึกๆ) ก่อนจะเมา

ผมพอจะเดาได้ว่า คุณนิธิหมายถึง อ.ธนา วงศ์ยานนาเวศ (ธเนศ วงศ์ยานนาวา)

หากเป็นเช่นนั้น ผมคิดว่า อ.ธเนศ แกมิได้วิพากษ์ตัวภูมิปัญญาท้องถิ่น หรือตัวชาวนาหรอกครับ ...แต่ผมคิดว่า แกกำลังเสนอว่า สิ่งที่คนในปัจจุบันกำลังพูดถึงภูมิปัญญาท้องถิ่น วิถีชาวนา วิถีชุมชน ฯลฯ เหล่านี้นั้น เป็นประดิษฐกรรมร่วมสมัย เป็นกรอบความคิดที่ "ถูกให้ความหมาย" (signified) หรือสร้างค่าขึ้นมา คือ ประเด็นมิได้อยู่ที่ว่าในอดีตนั้น ชาวนา "มี" หรือ "ไม่มี" ภูมิปัญญา แต่คำว่า "ภูมิปัญญาชาวนา" หรือ "ปราชญ์ชุมชน" หรือ ฯลฯ เหล่านี้ เป็นคำ เป็นกรอบความคิดร่วมสมัยที่ "เพิ่ง" จะถูกสร้างขึ้นเมื่อเร็วๆ นี้

เปรียบไปก็เหมือนกับ ชาเขียว ซึ่งคนดื่มกินกันมานานนม แต่คนรุ่นปัจจุบันได้สร้างค่า ให้ความหมาย หรืออาจเรียกว่า "วาทกรรมชาเขียว" โดยโยงให้เห็นว่า ขาเขียว นั้นมันเชื่อมโยงกับ สุขภาพ ...หากดื่มชาเขียว หรือใช้ผลิตภัณฑ์จากชาเขียว มันจะเชื่อมโยงให้เรานึกถึงอะไรก็ตามที่เป็นการใส่ใจดูแลสุขภาพ เป็นต้น

ส่วนประเด็นอื่นๆ ไว้มาคุยอีกทีนะครับ...

อูย ...เพิ่งกลับมาจากการ "จ๊อกกลิ้ง" (ลิ้นห้อยเป็นหมาหอบแดด) เป็นวันแรกในรอบแปดปี ..แม้นจะเหนื่อย แต่เห็นเม้นต์ของท่านๆ ก็อยากชวนคุยต่อ

จริงๆ เอ็นทรี่นี้ เขียนขึ้นมาจากความอึดอัดอะไรบางอย่า่ง ...อยากจะเขียนสำหรับคนซึ่งนั่งอยู่ขอบเวที คนซึ่งว่ากันว่า "อยู่ตรงกลาง" (แม้นจะเหมือนกับเดินกลางถนน และสุ่มเสี่ยงต่อการถูกรถเฉี่ยวชนก็ตาม)

คือผมคิดว่า ระบอบการเมืองที่เรียกว่า "ประชาธิปไตย" นั้น มันยังถกเถียงกันได้ในรายละเอียด ยังปรากฏความไม่ลงรอยในเชิงความคิดอยู่มากว่า แบบไหนถึงเรียกว่าประชาธิปไตย ...งานนี้จึงยังไม่จบ ยังไม่เป็นที่ยุติ

ทว่า สิ่งที่ควรจะเป็นที่ยุติกันได้แล้วก็คือ วิธีการใช้อำนาจและการแสดงออกในทางการเมือง ที่ควรจะปราศจากซึ่ง "ความรุนแรง" ทั้งในทางกายกรรมและวจีกรรม

สิ่งซึ่งผมรู้สึกกลัวที่สุดก็คือ การใช้ความรุนแรงในนามของศีลธรรม, ในนามของความดี, ในนามของ "ประชาชน", ในนามของ "ชาติ", ในนามของ "ความสามัคคี", ในนามของคุณค่าบางอย่า่งซึ่งเป็นที่ยึดถือกันในสังคม...

...วกมาเรื่อง "เหตุและผล" ที่คุณจูไลฯ และพี่ทีเคยกมา ...ผมคิดว่า หากการใช้เหตุหรือผล เป็นแต่เพียงการใช้ตรรกะเพื่อเอาชนะกัน อย่างกรณีศรีธนญชัย หรือแม้แต่โสเครติส ...ผมคิดว่า มันก็ยังรับได้นะ คือ แม้นการอ้างเหตุผลต่า่งๆ จะถูกบิดเบี้ยวภายใต้วาระซ่อนเร้นต่างๆ เพื่อเอาชนะกันในทางการเมือง แต่หากมันมีการประดิษฐ์ประดอย ถักทอเหตุผล ใช้ถ้อยคำที่ปรุงแต่ง เล่นโวหาร เหล่านี้ มันก็ยังดี ดีในแง่ที่ว่า อย่า่งน้อยมันก็มิใช่การใช้ความรุนแรง

ในทางตรงข้าม หากเราบอกว่า คนๆ หนึ่ง หรือคนกลุ่มหนึ่งนั้น ไม่น่าเชื่อถือในทางการเมืองโดยใช้คำพูดรุนแรง ยกเอาลักษณะส่วนตัวมาเล่นงาน แล้วก็สรุปว่า คนๆ "เลว" หรือคนกลุ่มนี้ "ชั่ว" มันก็ไม่แฟร์เท่าไหร่ ทั้งยังนำไปสู่ความจงเกลียดจงชัง อันจะนำไปสู่ความรุนแรงในรูปแบบอื่นๆ ได้ ...ขอกล่าวแบบอ้อมๆ ต่อไปว่า เราไม่ควรจะเอามาตรฐานทางสังคมหรือคุณค่าทางสังคมชนิดอื่นๆ เอามาใช้ตัดสินหรือ "ล้มกระดาน" การแสดงออกในทางการเมืองของคนๆ หนึ่งหรือคนกลุ่มหนึ่ง

ตัวอย่างเช่น หากเณรในวัดจะไล่สมภาร ก็ควรจะแจกแจงให้เห็นว่าท่านสมภารนั้น กินไก่วัด อมเงินผ้าป่า ฯลฯ ไม่ใช่มานั่งด่าสมภารว่า ก่อนบวชนั้นเคยเป็นขี้เมา ชอบตีไก่กัดจิ้งหรีด มีเมียหลายคน ฯลฯ คือ ถ้าเ่ล่นกันแบบนี้มันก็ไม่ไปไหน ขณะเดียวกันสมภารก็ไม่มีสิทธิจะด่ากลับว่าพวกเณรเหล่านี้ ไม่มีสิทธิมาไล่สมภาร เพราะเป็นลูกไม่มีพ่อมีแม่ ย้ังไม่ได้ร่ำเรียนนักธรรมจบบาลี ฯลฯ นี่ก็ไม่ไปไหนเช่นกัน

...อ้อมเกินไปจนงงรึเปล่าเนี่ย

ไหนๆ พูดถึง ศรีธนญชัย หรือโสเครติส ก็เป็นตัวอย่างที่ดี

คือว่า หากเราจะเล่นตรรกะ ใช้เหตุผล ในแบบคนทั้งคู่นั้น ผมคิดว่า ไม่ใช่สิ่งเสียหาย

แต่เราไม่ควรจะจัดการกับคนเหล่านี้ในแบบที่ ศรีธนญชัย หรือโสเครติส ต้องประสบในตอนท้าย

คิดต่อจากพี่ทีเคเรื่อง "แก้รัฐธรรมนูญ" ...ก็ขอคิดแบบ "ไม่อ้อม" บ้าง

สำหรับผม ...ผมเห็นว่า มันต้องแก้ มันมีปัญหาจริงๆ

และหากผมเป็นพันธมิตรฯ ผมก็จะปล่อยให้มีการแก้รัฐธรรมนูญ ...เพราะตอนนี้ประเด็นที่ใช้ในการเคลื่อนไหว มัน "อ่อน" มากๆ และเอาเข้าจริงก็ไม่มีประเด็นที่แน่นอน (แม้นเป้าหมายของการเคลื่อนไหวจะมีความชัดเจนอยู่) ...คือ ปล่อยให้แก้ไปเลย แล้วดูว่าจะเกิดอะไรขึ้นต่อไป หากแก้แล้วมันนำไปสู่การแทรกแซง การบิดเบือนคดีความที่ดำเนินกันอยู่ ตอนนั้น ประเด็นการเคลื่อนไหวของพันธมิตรก็จะชัดขึ้น ได้รับการสนับสนุนจากมวลชนมากขึ้น

สิ่งที่ผมกังวลคือว่า การเผชิญหน้าที่เกิดขึ้นตอนนี้ วิธีการเคลื่อนไหวของทั้งสองฝ่าย มันสุ่มเสี่ยงต่อการเกิดความรุนแรงในทางการเมือง และอาจนำไปสู่การล้มกระดานโครงสร้างในแบบประชาธิปไตยที่พัฒนามาได้ระยะเวลาหนึ่งแล้ว

ดังที่เราทราบกันดี รู้สึกได้ ...คือ เมื่อมีคนพูดว่า รัฐธรรมนูญมีปัญหา และเราต้องแก้รัฐธรรมนูญ ก็จะถูกผลักให้ไปอยู่อีกฝ่ายทันที หรือหากพูดในทางตรงข้าม ก็จะถูกผลักไปในอีกทางหนึ่ง ...นั่นก็หมายความว่า การแสวงหาทางออกที่สมเหตุสมผล มันไม่อาจจะถูกทำให้สมเหตุสมผล (rationalized) ใ้นสภาพการณ์ปัจจุบันได้ กลายเป็น gridlock

คือ การเมืองภายใต้รัฐธรรมนูญปัจจุบัน มันจัดวางความสัมพันธ์ และกำหนดอำนาจของสถาบันการเมืองต่างๆ ได้ไม่ดีนัก สภาพที่เกิดขึ้นคือ สถาบันการเมืองจำนวนหนึ่งปรากฏการใช้อำนาจอย่างสับสน ไม่อยู่ในร่องในรอย ไม่คงเส้นคงวา ซึ่งในท้ายที่สุด ก็จะำนำไปสู่ความอ่อนแอของสถาบันการเมืองโดยรวม

...จริงๆ อยากพูดมากกว่านี้ แต่ขอพักไว้ก่อน

เพิ่งกลับจากเทศกาล Gion Matsuri ที่เกียวโต เล่นเอาเข่าขวาเดี้ยงไปเลย ...ก็น่าดีใจที่พบว่า เหล่ามิตรสหายได้แสดงทัศนะกันอย่างหลากหลาย จะิทิ้งระเบิด หรือให้ทัศนะอย่างไร ก็ตามสบายเลยครับ

คืนนี้ขอนอนก่ายหน้าผากคิดสักรอบ แล้วพรุ่งนี้ค่อยมาร่วมวงสนทนาใหม่นะครับ

แฮ่ม... กลับมานั่งอ่านเม้นต์แต่ละท่าน
...คุณจูไลฯ ก็มาแบบ ฟันธง
...พี่ทีเค ก็ทิ้งระเบิด
...คุณนิธิ ก็ตามงับ
ก็เลยต้องก่ายหน้าผากคิดต่อไปว่า จะชวนคุยอะไรต่อดี

อันที่จริงที่สิ่งที่เขีียนในเอ็นทรี่นี้ ตลอดจนเม้นต์ต่างๆ ที่ตามมา มีที่มาจาก คำถาม จากคนใกล้ตัวหลายๆ คน เช่น มองการเมืองไทยอย่างไร? การเมืองไทยจะคลี่คลายไปในทางไหน? และ ทางออกที่อยากเห็นนั้นเป็นเช่นไร?

งานนี้ผมจึงพยายามสะท้อนความคิดออกมาในฐานะ "พลเมืองไทย" คนหนึ่ง ถือว่า การมีทัศนะต่อการเมืองแบบหนึ่ง ก็เป็นการกระทำการในทางการเมือง (political action) แล้ว

คำอธิบายต่อสภาพการณ์เบื้องหน้า และ "ความคาดหวัง" ที่มีนั้น ผมคิดว่า มันก็ไม่น่าจะหลุดลอยไปจาก "โลกแห่งความจริง" ในแบบ "ชาวบ้านร้านตลาดประชาชนตาดำ ๆ" ดังที่คุณจูไลฯ ยกมา ...คือ แม้นว่าปัญหาปากท้องและเศรษฐกิจควรจะอยู่ในลำดับต้นที่ถูกให้ความสำคัญ แต่นั่นเป็นปัญหาอีกชนิดหนึ่ง ปัญหาที่ผมกำลังพูดถึงคือ ปัญหาในทางการเมือง ก็เลยต้องแสดงทัศนะออกมาในทำนองนี้

ส่วนระเบิดที่พี่ทีเคโยนมานั้น มันเป็น "ระเบิด" จริงๆ นั่นแหละครับ ...แต่ผมอยากจะชวนกันตั้งคำถามต่อการเมืองกันใหม่ คือ แทนที่เราจะคิดว่า ใครถูก ใครผิด ก็อยากจะชวนกันคิดว่า ภายใต้สภาพการณ์ที่เผชิญหน้ากันอยู่นั้น มัน "ควร" จะคลี่คลายไปในทางไหนดี?

ผมคิดว่า คำถามข้างต้นมันมิใช่ "อุดมคติ" เพราะในฐานะพลเมืองเรามีสิทธิ "คิด" ได้และ "หวัง" ได้ ...และหากคนคิดและหวังไปในทางเดียวกันมากๆ มันก็ผลต่อการเมืองไม่ทางตรงก็ทางอ้อม (เพียงแต่ว่า ทัศนะในแบบผม ยังอาจเป็นคนส่วนน้อย เป็นทัศนะที่ทำให้เกิด attention ในทางการเมืองได้น้อย)

เหตุที่ผมเห็นว่า รัฐธรรมนูญ สำคัญ ก็มิได้คิดโดยมองว่าจะต้องแสวงหาหลักการที่เป็นธรรม ร่างกันโดยไม่มีประโยชน์แอบแฝง เพราะคิดแบบนี้ก็เท่ากับหลุดจากความเป็นจริง รัฐธรรมนูญ ก็เป็นผลผลิตทางการเมืองชนิดหนึ่ง ซึ่งต้องผ่านการต่อสู้แข่งขันของกลุ่มต่างๆ ในสังคมซึ่งก็ต้อง represent ผลประโยชน์ตัวเองเป็นปกติธรรมดา

รัฐบาล ก็เป็นตัวแทนกลุ่มผลประโยชน์หนึ่ง และมีฐานการสนับสนุนจากคนกลุ่มหนึ่ง
กลุ่มต่อต้าน ก็เป็นตัวกลุ่มผลประโยชน์และมีฐานการสนับสนุนจากคนอีกกลุ่มหนึ่งเช่นกัน

...ข้อเท็จจริงในทางการเมืองก็คือ สังคมไทย นั้น "ต่างกันแล้ว" และต่างกันอย่า่งชัดเจน เราไม่เหมือนกันแล้ว ความต่า่งที่ว่าจะเรียกว่า ชนชั้น กลุ่มทางสังคม หรือกลุ่มผลประโยชน์ก็ตามแต่จะเรียก

และความต่างกัน ก็ย่อมนำไปสู่ความขัดแย้งกันเป็นเรื่องธรรมดา ...คำถามที่สำคัญก็คือว่า สังคมไทยจัดการกับความขัดแย้งนี้อย่างไร? หรือ "ควรจะ" จัดการกับความขัดแย้งด้วยวิธีใด?

ผมจึงพยายามจะบอกว่า เราต้องเริ่มต้นด้วยการคิดว่า เราต่า่งกันแล้ว ต่า่งกลุ่มต่างก็เป็นตัวแทนผลประโยชน์ตน ...แต่หากเราเอามาตรฐานทางศีลธรรมมาวัด ผลที่ออกมาจึงมิใช่ความต่าง แต่เป็น ความดี กับ ความเลว

ผมจึงคิดในฐานะ "สมาชิุกชุมชนทางการเมือง" หรือ "พลเมือง" คนหนึ่งว่า
หนึ่ง จะขัดกันเช่นไรก็ตามที แต่วิธีการสู้กันต้องไม่มีความรุนแรงทั้งในทางกายกรรมและวจีกรรม
สอง รูปธรรมที่ผมพอจะคิดออก คือ การแก้รัฐธรรมนูญ

แน่นอนว่า ข้อเสนอทั้งสองข้างต้น วางอยู่บนคุณค่าส่วนตัวของผมเอง นั่นคือ ความปราถนาที่จะเห็นการเมืองไทยยังคงเดินหน้าไปภายใต้อุดมคติลอยๆ ที่เรียกว่า ประชาธิปไตย...

เว้นเสียแต่ว่า เราไม่เอาประชาธิปไตย ข้อเสนอนี้ก็ใช้ไม่ได้

...อันที่จริงผมเคยตั้งข้อสังเกตไว้เป็นความลงท้ายในเอ็นทรี่เก่าๆ อันนี้
http://my.opera.com/mekong/blog/2007/12/07/some-questions-to-institutional-designers

คือว่า เอาเข้าจริงแล้ว มันเป็นที่ “ยุติ” ภายในสังคมไทยหรือยังว่า เราต้องการจะมีระบอบการปกครองแบบ “ประชาธิปไตย”?

อุ้ย... กำลังปั่นเม้นต์ตัวเองแบบยาวๆ ไม่ทราบว่าคุณจูไลฯ แว้บมาเมื่อใด

พี่ทีเค ...เรื่องเข่าขวาเดี้ยง นั้น ก็เป็นไปตามสภาพอายุ ...ก็ขอประชาัสัมพันธ์ว่า วันนี้ผมแก่ไปอีกหนึ่งปีแล่ววววว

อูย...ขอบคุณครับคุณนิธิ งานนี้รีบประนมมือรับพรโดยพลัน

ส่วนเบอร์โทรอย่าเอาเล้ย ส่งเป็นภาพและเสียงไปให้ดีกว่ามั้ย?

yummy yummy strawberry shortcake

many thanks to you ...julyrhapsody