Cho đến nay, phim hoạt hình Việt Nam đã có gần nửa thế kỷ hình thành và phát triển, kể từ bộ phim đầu tiên “Đáng đời thằng Cáo”. Nhưng dấu ấn để lại trong lòng khán giả vẫn rất mờ nhạt...

Không khó để kể ra những lý do khiến phim hoạt hình Việt Nam chưa được khán giả đón nhận . Cốt truyện không hấp dẫn, thường dựa theo truyện cổ tích, một truyện ngụ ngôn nào đó. Kết cấu của phim không chặt chẽ, câu chuyện không lôi cuốn.

Đi tìm thương hiệu

Điều hạn chế dễ thấy nhất khiến phim hoạt hình Việt Nam vẫn giậm chân tại chỗ, đó chính là thời lượng. Trong khoảng thời gian gần đây, trung bình mỗi năm Hãng phim Hoạt hình Việt Nam, đơn vị "anh cả" và nhiều năm là độc tôn, sản xuất trên dưới chục phim, mỗi phim có thời lượng từ 5 - 10 phút, tối đa là 20 phút. Đây là một chuẩn thời gian "làm khó" đầu ra cho phim hoạt hình Việt Nam. Phim nhựa, nhưng không đủ thời gian để chiếu ở rạp. Còn nếu tìm đầu ra ở truyền hình thì phải có những serie phim dài tập. Phim dài từ 90 phút, hoặc phim dài tập, đó mới là cách để phim hoạt hình biến thành sản phẩm văn hoá, có khả năng sinh lãi.

Trong rất nhiều phim hoạt hình Việt Nam, người xem dễ dàng thấy được sự thiếu đầu tư chất xám trong việc tạo hình nhân vật. Chúng ta chưa thấy tồn tại một nhân vật biểu trưng cho hoạt hình Việt Nam. Trong khi đó, thế giới đã có những biểu tượng của hoạt hình như chuột Mickey, vịt Donald, Tom và Jerry..., hay nước láng giềng của chúng ta là Trung Quốc, tuy chưa có những nhân vật hoạt hình độc đáo, thì cũng đã khai thác những nhân vật của tiểu thuyết như Tôn Ngộ Không, Na Tra thái tử..., và những nhân vật đó được thiếu nhi đón nhận nhiệt liệt.

Trông người mà buồn cho ta. Với bề dày văn hoá, lịch sử của mình, chắc các nhà làm phim không hề khó khăn trong việc chọn lấy một nhân vật điển hình cho hoạt hình VN. Cũng không đổ tại kỹ thuật được, khi mà cả hãng phim hoạt hình Việt Nam và bộ phận sản xuất phim hoạt hình thuộc Trung tâm sản xuất phim truyền hình Việt Nam đều đã được trang bị những dây chuyền, những thiết bị đủ để sản xuất phim trên máy tính, đủ để hấp dẫn các khán giả nhí bằng sự huyền ảo của thế giới hoạt hình.

Thương mại hóa

Phải khẳng định lại một điều, phim hoạt hình là công nghệ giải trí. Khả năng sinh lợi của phim hoạt hình là rất cao. Đầu tiên là doanh thu từ bán vé, bản quyền truyền hình, sau đó là đến những sản phẩm ăn theo như đồ lưu niệm, quần áo có lôgô của nhân vật. Một ví dụ điển hình cho sự thành công trong việc thương mại hoá phim truyền hình: đế chế Walt Disney. Ngoài doanh thu khổng lồ từ bản quyền phim, các sản phẩm ăn theo, họ còn xây dựng những công viên lấy cảm hứng từ các bộ phim mang nhãn hiệu Disney. Thế giới huyền ảo của phim hoạt hình hấp dẫn ngay cả người lớn. Nếu biết khai thác, khoản lợi thu được từ phim hoạt hình không phải nhỏ.

Có thể thấy ngay rằng, nếu tiếp tục con đường như hiện tại, phim hoạt hình Việt Nam - vốn đã chìm nghỉm trong kỷ nguyên thông tin phát triển như vũ bão, sẽ ngày càng xa rời khán giả. Vậy các đạo diễn, nhà làm phim hoạt hình còn trăn trở đến bao giờ?

Phòng phim hoạt hình của Truyền hình Việt Nam vừa qua đã hoàn thành những phim trên mười tập như Cuộc phiêu lưu của Ong Vàng, Hiệp sĩ Trán dô... và đang chuẩn bị làm phim hoạt hình dài hàng trăm tập về Thăng Long. Hãng phim Hoạt hình Việt Nam cũng đang bắt đầu thực hiện bộ phim Vào hang kiến với độ dài chừng 45 - 60 phút, để sau đó làm những bộ phim đủ độ dài chiếu ở rạp. Chưa thể nói gì nhiều về chất lượng của những dự án này, nhưng chúng ta có thể hi vọng...