Nghĩa Lâm

Nói về con Trâu, chắc ít người quan tâm.
Tuy nhiên, Việt Nam chúng ta là một nước nông nghiệp, vẫn đang còn rất phổ biến tình trạng "con trâu đi trước, cái cày đi sau", "con trâu là đầu cơ nghiệp"...
Chuyên đề này tìm hiểu xem, con trâu ở Việt Nam đã được quan tâm như thế nào?. Việt Nam có thể làm gì trong thời đại hội nhập này với lợi thế con trâu?


KỲ 1: TỔNG QUAN VỀ CON TRÂU
Những bài viết, website về con trâu

- Trâu ?
http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C3%A2u

thuộc họ móng guốc (trâu bò). Chúng sống hoang dã ở Pakistan, Ấn Độ, Bangladesh, Nepal, Bhutan, Thái Lan và Việt Nam, ngoài ra trâu cũng sống hoang dã ở phía bắc Australia. Trâu rừng vẫn còn tồn tại trong thiên nhiên ở Đông Nam Á, nhưng số lượng trâu hoang dã không còn nhiều, và người ta lo ngại rằng trâu rừng hoang dã thuần chủng không còn tồn tại nữa. Tại Việt Nam vẫn có trâu rừng ,nhưng số lượng còn rất ít, chúng phân bố dọc dãy Trường Sơn, trong đó có khu vực miền tây Thanh Hóa giáp với Lào. Nhiều đàn trâu đã được thuần dưỡng và lai. Trâu có 2 loại: loại màu da xanh đen (trâu đen) và loại màu da sáng hồng (trâu trắng).

- Con trâu trong văn hóa Việt
http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C3%A2u#Con_tr.C3.A2u_trong_v.C4.83n_h.C3.B3a_Vi.E1.BB.87t

* Tục ngữ ca dao Việt Nam có câu:
Con trâu là đầu cơ nghiệp
Tậu trâu, lấy vợ, làm nhà
Trong ba việc ấy ắt là khó thay
Con trâu còn gắn liền với tuổi thơ của trẻ em nông thôn: chăn trâu thì gần gũi, vui đùa với trâu, tắm trâu, phơi áo trên lưng trâu...
Trâu ơi ta bảo trâu này
Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta,
Cái cày nối nghiệp nông gia,
Ta đây trâu đấy ai mà quản công.

- Thêm căn cứ về loài thú khổng lồ có ở Việt Nam
http://www.laodong.com.vn/Home/khoahoc/2007/1/20926.laodong

- Lễ tạ ơn con trâu của người Thái ở Tây Bắc
http://hanoi.vnn.vn/vanhoa/lehoi.asp?id=LH3030537650

- Lễ Tạ ơn con trâu của người Thái
http://www.vietnamgateway.org/vanhoaxa/chuyenmuckhac.php?action=thongtin&chuyenmuc=0303&id=070606075516

- Tục cúng vía trâu của người Thái Mường Lò
http://www.baophutho.org.vn/baophutho/vn/website/du-lich-le-hoi-am-thuc/2007/10/1144D309F92/

- Chém trâu tế thần của người Chăm Lạc Tánh
http://www.nguoivienxu.vietnamnet.vn/phongtuctapquan/2006/11/637402/

- NÉT ĐẸP LỄ ĐÂM TRÂU CỦA NGƯỜI M’NÔNG Ở ĐẮK NÔNG
http://www.cpv.org.vn/print_preview.asp?id=BT2450733296

Cũng như các dân tộc thiểu số khác ở Tây Nguyên, đồng bào dân tộc M’nông ở Đắk Nông đến nay vẫn duy trì được lễ đâm trâu ( hay còn gọi là lễ ăn trâu ), một lễ hội truyền thống của các dân tộc bản địa ở Tây Nguyên. Lễ hội thường diễn ra vào những ngày nông nhàn, mọi người được nghỉ ngơi, vui chơi để chuẩn bị cho mùa rẫy mới, thường rơi vào tháng 3 hoặc đầu tháng 4 âm lịch.

- Lễ hội đâm trâu của người Cor (Quảng Ngãi)
http://www.vietnamgateway.org/vanhoaxa/index.php?action=thongtin&chuyenmuc=0303&id=070208175232

Đâm trâu là một trong những tập tục của người Cor ở huyện vùng cao Trà Bồng tỉnh Quảng Ngãi. Đó là kết quả sau lời nguyện ước của một người trọng bệnh được chữa khỏi, cũng có khi đó là cuộc tế lễ của một người khá giả muốn đãi dân làng sau một năm làm ăn phát đạt. Nhưng lễ đâm trâu vào ngày 13/01/2007 tại thôn 2 xã Trà Thủy chỉ một lý do: Khánh thành ngôi nhà “tàu lửa” của làng.

- Hội chọi trâu Đồ Sơn: Đậm nét văn hóa vùng biển
http://www.dulichvietnam.com.vn/webplus/viewer.asp?pgid=21&aid=1457

Chưa rõ lai lịch, nhưng từ lâu lắm rồi người Đồ Sơn đã lưu truyền câu ca dao cổ:
"Dù ai buôn đâu, bán đâu
Mồng chín tháng tám chọi trâu thì về
Dù ai bận rộn trăm bề
Mồng chín tháng tám nhớ về chọi trâu"

- Chọi trâu ở Sài Gòn
http://www.nld.com.vn/tintuc/the-thao/118021.asp

- - Nét văn hoá trong lễ hội đâm trâu ở Tây Nguyên
http://www.hoinongdan.org.vn/channel.aspx?Code=NEWS&NewsID=131&c=32

- Lễ hội “Nào Cống”
http://nguoinongdan.vietnamgateway.org/index.php?action=thongtin&chuyenmuc=0303&id=070309124905

- Tục Đâm Trâu
http://vnvista.com/greenmusicco109/tuc-dam-trau-34258

- Xây dựng thương hiệu trâu Tuyên Quang
http://www.nhandan.com.vn/tinbai/?top=38&sub=128&article=79300

- Con Trâu Đất Một Biểu Tượng Độc Đáo của Tuệ Trung
http://www.quangduc.com/Thien/29contrau.html

"Phật là gì?"
Thượng Sỹ đáp:
"Con trâu đất. (công án của Đ.L.)"

- Chùm ảnh Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn 2003
http://www.vnn.vn/vanhoa/2003/9/28557/

- "Phong cách nông dân" và "con trâu 10 tỷ"
http://vietnamnet.vn/psks/2007/07/723732/

- Ông nông dân "đổi" trâu lấy 10 tỷ đồng
http://vietnamnet.vn/psks/2007/07/722592/

Cơ nghiệp lớn nhất của người nông dân là con trâu. Thế mà ông đem bán cả "cơ nghiệp" ngày ngày lầm lũi đi trước mình trên những thửa ruộng cộc cằn, chỉ để mua một cây cảnh. Nhưng, niềm đam mê và khát khao thoát nghèo lại mang đến cho ông một cơ nghiệp khác, trị giá 10 tỷ đồng.

- Những con trâu anh hùng
http://luna4ever.wordpress.com/2007/09/12/nh%E1%BB%AFng-con-trau-anh-hung/

- Thăng trầm đời con trâu
http://www.baobinhdinh.com.vn/562/2004/1/8033/

- Lĩnh Nam chích quái/Truyện Con Trâu vàng ở huyện Tiên du
http://vi.wikisource.org/wiki/L%C4%A9nh_Nam_ch%C3%ADch_qu%C3%A1i/Truy%E1%BB%87n_Con_Tr%C3%A2u_v%C3%A0ng_%E1%BB%9F_huy%E1%BB%87n_Ti%C3%AAn_du

- Con Trâu ở làng quê Việt Nam
http://vipdanang.com/forum/showthread.php?t=429

- Vào rừng “nâm” trâu
http://www.qdnd.vn/qdnd/baongay.psks.phongsu.21680.qdnd

Từ thành phố Vinh, vượt hơn 100km chúng tôi về xã Đức Sơn, huyện Anh Sơn, nơi có một cái nghề rất lạ - “nâm” trâu trong rùng sâu. Quanh năm, suốt tháng những người đàn ông khỏe mạnh thay nhau vào rừng “nâm” trâu. Từ những đàn trâu là nguồn thu nhập chính cho nhiều hộ gia đình và cũng từ đàn trâu mà nhiều con em trong xã đã trở thành những cử nhân, bác sĩ…

“Nâm” trâu theo bà con nơi đây giải thích là đưa trâu vào trong rừng sâu để chăn thả nhưng không phải là thả rông mà có người quản lý.

- TRANH CHĂN TRÂU
http://zencomp.com/greatwisdom/uni/u-tranh-chantrau/ix.htm

- Thả trâu cho… trời (Website Viện chăn nuôi)
http://www.vcn.vnn.vn/PrintPreview.aspx?ID=6497

- Phương pháp thu lợi cao từ con trâu già bị loại thải
http://www.skhcn.vinhlong.gov.vn/ThongTin/tabid/59/categoryId/55/itemId/72/Default.aspx

Con trâu luôn gắn liền với hoạt động sản xuất của người nông dân, tuy nhiên khi bị khai thác quá sức mà không được chăm sóc tốt nó sẽ bị gầy gò ốm yếu, kiệt quệ không thể phục vụ sản xuất. Làm thế nào để có thể mang lại lợi kích kinh tế cao từ những con trâu già, trâu tơ không đủ sức sản xuất. Phương pháp chăm sóc nuôi dưỡng sau đây sẽ giúp bà con "giải đáp" bài toán kinh tế này.

Bài này rất giá trị cho nông dân

- SỐP CỘP HƯỚNG ĐI MỚI
http://www.cpv.org.vn/print_preview.asp?id=BT3180728107

con trâu chính là đầu cơ nghiệp của Sốp Cộp và nó sẽ là “lá bùa thiêng” để huyện đuổi đi “con ma” tăm tối đói nghèo. Hiện tại, toàn huyện đã có khoảng 15.000 con trâu và con số này sẽ được nhân lên rất nhanh trong vài năm tới.

- Con nghé nhân bản đầu tiên ra đời
http://www.vnexpress.net/Vietnam/Khoa-hoc/2005/03/3B9DC7F8/

- Làng quê vắng bóng ...trâu
http://www.baobacninh.com.vn/module/news/ViewContent.asp?langid=2&ID=246

Từ xưa trâu được xem là con vật quý trong mỗi gia đình nông dân. Ông cha ta vẫn có câu "Con trâu là đầu cơ nghiệp". Bà con nuôi trâu để phục vụ nông nghiệp như cày, kéo, chuyên chở... Còn bây giờ trâu đang lên giá. Nhưng cũng vì trâu lên giá mà làng quê... vắng dần bóng trâu.

- Chính phủ tặng 253 con trâu kéo cho đồng bào dân tộc huyện A Lưới
http://www1.thanhnien.com.vn/Xahoi/2005/4/4/65558.tno

- Dạy... Trâu
http://www.cema.gov.vn/modules.php?name=Content&op=details&mid=6057

Cả làng Ngọc, ai cũng biết đến ông Kuơ Muông, không phải ông nổi tiếng vì giầu có, hay vì tuổi cao nhất làng mà vì ông có biệt tài về nuôi, dạy trâu. Lúc đầu, nghe đến chuyện này, nhiều người phá lên cười.

- Thoát nghèo nhờ… trâu
http://www.vnpost.dgpt.gov.vn/bao_2007/so05/vhxh/t12b1.htm

- Nuôi trâu lấy thịt (Diễn đàn Nông nghiệp - Nông thôn)
http://www.nghenong.com/showthread.php?t=188

- Một gia đình 9 mẹ con đều là tỷ phú
http://www.thuonghieudatviet.com/new/modules.php?name=News&op=viewst&sid=110

- NGHĨ VỀ SỰ VẮNG BÓNG HÌNH ẢNH CON TRÂU TRÊN TRỐNG ĐỒNG ĐÔNG SƠN
http://www.vietnamfineart.com.vn/Story/Tapchimythuat/mythuattruyenthong/2007/2/921.html

- Người anh hùng... chăn trâu
http://www.suckhoedoisong.vn/details.asp?Object=61236805&News_ID=20434374

- Con trâu trên đồng ruộng miền Trung và chuyện hội nhập
http://www.saigontimes.com.vn/tbktsg/TS_BD.asp?sobao=842

Câu chuyện của tôi bắt đầu từ câu hỏi của một chuyên gia kinh tế nước ngoài khi đi thăm các tỉnh miền Trung gần đây: “Tại sao ở miền Trung Việt Nam nông dân vẫn dùng trâu để cày ruộng?”. Khi nhận được câu hỏi như thế, tôi nói ngay: “Ông thấy đấy, chân ruộng ở miền Trung nhỏ và hẹp, dùng trâu để canh tác rất thích hợp”.

- Trâu Vàng Hồ Tây
http://www.vn.net/article.php/20051221201856760

- Về Bát tràng đi xe trâu
http://www.mangdulich.com/home/modules.php?name=News&file=article&sid=3751

Ba khách du lịch người vùng Kô Bê (Nhật Bản) hết giơ hai tay lên trời rồi lại ấp vào ngực để diễn tả cảm xúc khó nói được thành lời sau một tour thăm thú làng gốm cổ Bát Tràng (Gia Lâm, Hà Nội) bằng xe trâu của Công ty TNHH gốm sứ Minh Hải. Bà Mi Chi Ko thốt lên: “Tôi đã được xem múa rối nước và bây giờ là đi xe do trâu kéo, rất đặc biệt, rất Việt Nam, chỉ ở Việt Nam mới có”. Còn cô May U Mi thì vừa cười, vừa đưa tay xoa nhẹ đầy âu yếm vào lưng con trâu như để tạm biệt nó trước lúc rời khỏi làng gốm.

- Tục Lễ đầu Xuân
http://www.ninhthuanpt.com.vn/chuc_xuan/Tucledauxuan.htm

Giải trí chút
- Cổ tích về con trâu
http://www.nld.com.vn/tintuc/loi-song/159650.asp
- Con trâu xóm Bưng
http://www.maiyeuem.net/vtopic71410.html
- Con trâu đen lông mượt (Nhà thơ: Trần Đăng Khoa)
Con trâu đen lông mượt
Cái sừng nó vênh vênh
Nó cao lớn lênh khênh
Chân đi như đập đất
Trâu ơi ăn cỏ mật
Hay là ăn cỏ gà
Đừng ăn lúa đồng ta
(Lúa của mẹ của cha
Phải cấy cày vất vả)
Trâu ơi, uống nước nhà
Đây rồi nước mương trong
Có ánh mặt trời hồng
Có ánh mặt trăng tỏ
Bờ mương xanh mướt cỏ
Của trâu đấy, tha hồ
Trâu cứ chén cho no
Ngày mai cày thật khoẻ
Đừng lo đồng nứt nẻ
Ta có máy bơm rồi
Khó nhọc mấy mùa thôi
Sau thì trâu được nghỉ
Máy cày rồi có nhé
Trâu chỉ còn vui chơi
Hiểu ý ta, trâu cười
Nhe cả hàm răng sún...

- Tuyển chọn những lời ca dao hay về TRÂU (Trang này khá hay và vui)
http://vnthuquan.net/diendan/tm.aspx?m=180717
1. Chẳng tham lắm ruộng nhiều trâu
Tham vì ông lão tốt râu mà hiền
2. Mua trâu xem vó, lấy vợ xem nòi
Mua trâu xem vó, mua chó xem chân
3. Trên đồng cạn dưới đồng sâu
Chồng cầy vợ cấy con trâu đi nằm
4. Đường về đêm tối canh thâu
Nhìn anh tôi tưởng con trâu đang cười
5. Thiệt tình hỏng phải ba hoa
hôm qua tui thấy con gà đá trâu.....
6. Gà đá trâu bao lâu mới thắng
trâu đá gà què cẳng con trâu
7. Ai bảo chăn trâu là khổ??
Tôi đây chăn nàng còn khổ hơn trâu.
8. Dù ai buôn đâu bán đâu,
Mồng mười tháng tám chọi trâu thì về.
Dù ai buôn bán trăm nghề,
Mồng mười tháng tám trở về chọi trâu.
9. Đêm qua kẻ trộm vào nhà,
Làm thinh chợp mắt để mà mất trâu.
Nằm đây chớ chẳng ngủ đâu,
Thức mà giữ lấy con trâu con bò.
Nằm đây nào đã ngủ cho,
Thức mà giữ lấy con bò con trâu.
10. Trâu ơi ta bảo trâu này
Trâu ăn cho béo trâu cày cho sâu.
Ở đời khôn khéo chi đâu,
Chẳng qua cũng chỉ hơn nhau chữ cần. ......
và: http://www.f3vn.eu/forum/archive/index.php/t-4524.html

Kỳ sau: Việt Nam nên tận dụng lợi thế con trâu như thế nào.