Củ khoai info

8 giờ sáng ngày 26 tháng 9 năm 2007 đối với hàng trăm công nhân đang trần mình thi công cầu Cần Thơ là giờ phút kinh hoàng: hai nhịp cầu dẫn phía bờ Vĩnh Long vừa mới đổ bê tông được vài ba ngày bỗng đổ sập

Đêm trước là Trung thu. Tôi không biết các anh bắt đầu ngày làm việc trên công trường lúc nào. Trước khi các đoạn cầu sập xuống, đã bao nhiêu lần các anh gạt mồ hôi của một ngày làm việc mới?

Tôi không biết, ai trong các anh vui vì đã được nhìn con nhỏ đón Trung thu đêm trước. Có nhiều không những ai trong các anh nhìn trăng mà nhớ con nơi xa. Tôi không biết có bao người trong các anh đã kịp mua bánh trung thu biếu bố mẹ già.

Bánh trung thu năm nay nhiều, nhưng không rẻ. Có ai là công nhân mà có nhiều tiền?

Trên các màn hình internet và TV, chiếc băng ca chở anh trượt vội, nơi đầu anh khoảng đỏ máu loang. Những chiếc ghế nơi các đồng bào của anh nằm, giơ cao tay hiến máu. Máu kêu máu, chỉ các chị, các anh đến kịp. Chúng tôi ở quá xa. Đầu buổi sáng, chúng tôi rời nhà để vội làm những việc của mình. Nhiều việc là có ích, nhiều việc là theo quán tính, nhiều việc đột ngột nhận ra là quá đỗi vô tâm, khi nhìn thấy những dòng tin choáng váng.

Dẫu day dứt, dẫu bức xúc - cả với người và với mình, dẫu nhiều khi chán nản... thì trước nay tôi vẫn tin, rằng đất nước mai sau sẽ hồng hào da thịt. Rằng đất nước mai sau những con đường rộng phẳng ửng hồng trong nắng ban mai. Con cháu chúng ta vừa nghe nhạc vừa lái xe băng qua các cây cầu. Dưới là những dòng sông Việt, đẹp và thương đến nao lòng.

Khi khánh thành cây cầu, đừng cắt băng đỏ. Hãy đốt những nén nhang. Nhớ về những người không thể một lần nữa mua bánh trung thu cho con, cho bố mẹ già.

Mà Trung thu thì vẫn mãi năm nào cũng có.

Tôi vừa đi viếng cháu Lê Hiến Chương - kỹ sư cầu đường, nạn nhân vụ sập cầu Cần Thơ. Trong số 49 nạn nhân đã chết cho tới giờ này, thì cháu Chương là người đồng hương Quảng Ngãi duy nhất của tôi. Đau xót thay, đó lại là đứa cháu ruột người bạn tôi mà mãi tới chiều 27.9 tôi mới biết. Cha mẹ cháu đều là giáo viên, nhà nghèo, và cháu lại sinh đúng ngày 20.11.1982 nên được bố đặt tên là Hiến Chương. Chương là một con ngoan trò giỏi của trường chuyên Lê Khiết và của Đại học Bách khoa TP.HCM.

Với thảm họa cầu Cần Thơ, đã tới lúc phải rà soát lại, không chỉ là qui trình kỹ thuật xây dựng tất cả các cây cầu trong nước, mà cả phương thức tuyển dụng và sử dụng lao động. Dù chỉ là "lao động ngắn hạn" thì người lao động khi được tuyển dụng phải được chủ thầu ký hợp đồng và mua bảo hiểm 100%. Không có chuyện "ới" họ đi làm chỉ với một cái thẻ có số mà không có tên như đã xảy ra ở công trình cầu Cần Thơ. Những người nông dân ở quanh các công trình xây dựng lớn thường rất nghèo, và họ coi việc được "đi làm công nhân" là cơ hội để đổi đời. Nhưng không vì thế mà có thể tận dụng họ trong khi cố tình "quên" thực hiện với họ những điều cơ bản của luật lao động. Tiếng kêu xé lòng lúc lâm chung của người công nhân tử nạn: "Mẹ ơi cứu con!" còn phải được cảm nhận được hiểu như lời kêu cứu tới những cơ quan bảo vệ người lao động. Và tới những nhà thầu những đơn vị thuê người lao động.

Trong suốt tuần qua, cả nước đã sống trong tình trạng "nhà có tang". Bây giờ, khi lễ truy điệu đã được tổ chức ngay nơi xảy ra thảm họa, thì dẫu không nói ra, nhưng ai cũng ngầm hiểu: đã không còn ai sống sót trong số 3 người cuối cùng nằm trong danh sách mất tích.

Tôi biết, lâu nay chúng ta chưa có thông lệ tuyên bố Quốc tang khi xảy ra một thảm họa, dù là thảm họa do thiên nhiên hay do con người gây ra, điều mà rất nhiều nước trên thế giới vẫn làm. Xin hãy bắt đầu từ thảm họa cầu Cần Thơ, Nhà nước tuyên bố Quốc tang để cả nước cùng có một phút mặc niệm tưởng nhớ những công nhân đã bỏ mình. Đó chính là lúc cả đất nước, cả dân tộc xích lại gần nhau nhất trong hồi còi vĩnh biệt, để cùng sẻ chia mất mát, cùng nguyện chung lưng gánh sứ mạng xây dựng đất nước phú cường, và cùng nhắc nhở nhau hãy sống và làm việc với tất cả lương tâm và tinh thần trách nhiệm trước cộng đồng, trước nhân dân, trước đất nước. Có tang nhà, thì cũng có tang nước.

Khi một số lớn công dân Việt Nam cùng một lúc bỏ mình, nhất là bỏ mình trong lao động, thì tuyên bố Quốc tang chính là hình thức tưởng niệm tôn kính nhất. Dân là lớn, bao giờ Dân cũng là lớn nhất, như Nguyễn Trãi khi xưa từng tâm niệm, và chúng ta bây giờ hằng tâm niệm. Cần khắc ghi bài học xương máu về thảm họa sập cầu Cần Thơ, để thế hệ chúng ta và cả những thế hệ sau này thấm thía với hai chữ "trách nhiệm". Có những thảm họa không thể nào tránh khỏi, nhưng cũng có những thảm họa hoàn toàn có thể tránh được, nếu người ta biết sống và làm việc có lương tâm và có trách nhiệm. Với Quốc tang, phần tâm linh, phần lương tâm sẽ được thức tỉnh ở tất cả mọi người, chống lại sự thờ ơ, sự vô cảm, chống lại những thái độ sống "cháy nhà hàng xóm bình chân như vại". Ý nghĩa lớn rộng và sâu sắc của Quốc tang là như vậy.

Cuối tuần qua, tại cuộc họp của lãnh đạo UBND TP Hà Nội bàn về giải pháp giảm tai nạn và kiềm chế ùn tắc giao thông, đại diện Công an Hà Nội kiến nghị: thành phố sẽ tạm ngưng đăng ký xe máy trong ít nhất 2-3 năm trước mắt. Công luận không thể hiểu những phân tích khoa học, kinh tế, xã hội, và pháp lý nào đã đưa đến một đề xuất "bổn cũ soạn lại" như vậy.

Nếu ngày mai Hà Nội quyết định ngừng đăng ký xe máy, người cần mua xe nhất định sẽ vào Hà Đông, hay sang Vĩnh Yên, Bắc Ninh hoặc Hưng Yên là thủ phủ của 4 tỉnh lân cận để nhờ dân môi giới đi thuê người đứng tên đăng ký hộ, như dân Hà Nội vẫn làm trong đợt tạm ngưng đăng ký lần trước mà UBND Hà Nội mới quyết định "thôi thí điểm" chưa được một năm nay. Đấy chỉ là những ngày đầu, còn sau vài tuần thì mỗi cửa hàng xe máy ở Hà Nội sẽ tuyển thêm một vài nhân viên chuyên đi các tỉnh để đăng ký xe cho khách. Và mọi chuyện sẽ y như cũ, trừ việc mỗi xe sẽ mất thêm ít nhất cũng 500 ngàn đồng

Các số liệu ước tính của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy kinh tế đang trên đà cao lên: nếu quý I tăng 7,7%, quý II tăng 8%, thì quý III tăng 8,93%. Tính chung 9 tháng tăng trưởng kinh tế ước đạt 8,3%. Đây là tốc độ tăng cao nhất so với tốc độ tăng của cùng kỳ trong 10 năm qua tính từ năm 1997.

Sau vụ sập cầu Cần Thơ, tôi nghe có người nhận xét: "Dân mình tốt thật!". Tai họa cho đồng bào mình là có người gây ra chứ không phải do thiên tai hay do hoàn cảnh khách quan bất khả kháng, nhưng việc trước tiên dân cả nước mình làm là vừa khóc vừa hiến máu, là lao vào cấp cứu nạn nhân, là quyên góp từng đồng tiền bát gạo gửi tới các gia đình nạn nhân. Đúng thế!

Vụ sập cầu Cần Thơ rõ ràng là tai họa do con người gây ra, không phải do "trời". Nhưng nạn nhân của tai họa, thì bao giờ cũng là con người, là người dân, thậm chí là những người dân nghèo, rất nghèo, là đồng bào chịu thương chịu khó và quá nhiều cơ cực của mình. Chính vì vậy, toàn dân ta đã đồng lòng đồng tâm lao vào cứu nạn, cứu trợ, cứu giúp. Ở điểm này, tôi vô cùng tự hào vì mình là người Việt Nam. Không phải người ở các nước trên thế giới không làm những việc như dân ta đã làm trước tai họa. Nhưng làm với tất cả tình thương yêu, tất cả xúc cảm, thì đó chính là nhân dân tôi. Đừng nói "dân mình tốt thật !" một cách đơn giản.

Khách quốc tế đến Việt Nam có tác động "kép". Đây là kênh thu hút một lượng ngoại tệ không nhỏ, cũng là một hình thức giới thiệu có hiệu quả, trực tiếp về đất nước con người Việt Nam.

Tuy nhiên, nếu tính về "mật độ" khách quốc tế (lượt khách quốc tế tính bình quân 100 dân) thì của Việt Nam thấp hơn so với thế giới, so với châu Á và Đông Nam Á.

Một trong những sự kiện kinh tế gây nhiều chú ý trong tuần qua là việc Chương trình phát triển LHQ (UNDP) công bố danh sách "200 công ty hàng đầu Việt Nam". Đây là lần đầu tiên một danh sách những công ty hàng đầu của Việt Nam được một tổ chức có uy tín quốc tế công bố dựa trên các tiêu chí cơ bản là tài sản, doanh thu, lao động và nộp thuế. Có thể xem nó như một dạng khởi thủy của danh sách "Fortune Global 500" nổi tiếng của Tạp chí Fortune liệt kê một "bảng phong thần" 500 công ty hàng đầu thế giới.

Về nguyên nhân tăng cao của giá tiêu dùng, hiện có nhiều ý kiến khác nhau. Có ý kiến cho rằng giá tăng chủ yếu là do giá thế giới tăng. Đúng là tháng 9 năm nay so với cùng kỳ năm trước, giá xuất khẩu tăng (như hạt tiêu tăng 103,8%, cà phê tăng 28,9%, gạo tăng 16,6%, hạt điều tăng 4,2%, chè tăng 1,9%,...); giá nhập khẩu tăng (như lúa mì tăng 45%, phôi thép tăng 27,7%, sắt thép tăng 16,1%, chất dẻo tăng 10,9%, phân bón tăng 9,7%, sợi dệt tăng 9,4%, giấy tăng 6,4%, bông tăng 3,6%, xăng dầu tăng 1,3%,...). Khi giá thế giới tăng thì chi phí đầu vào tăng, làm tăng giá bán đầu ra. Các chuyên gia coi lạm phát do nguyên nhân chi phí tăng là "lạm phát chi phí đẩy". Tuy nhiên, nếu coi yếu tố giá thế giới là chủ yếu là hoàn toàn không đúng, bởi nếu như vậy thì tại sao lạm phát ở các nước cũng phải cao, nhưng thực tế chỉ trên dưới 3%; Nhật Bản nghèo nguyên vật liệu, chủ yếu phải nhập khẩu, nhưng đã mấy năm nay lạm phát gần như bằng 0,...?

Có ý kiến cho rằng giá tăng chủ yếu do nguồn hàng, nhất là lương thực, thực phẩm gặp thiên tai, dịch bệnh nên cung không đáp ứng đủ cầu, do đó giá tăng. Các chuyên gia đã gọi lạm phát do cầu tăng hơn cung là lạm phát do "cầu kéo". Tuy nhiên, đó là nói về lương thực, thực phẩm, còn xét toàn bộ nền kinh tế, GDP 9 tháng năm nay tăng 8,2%, nhập siêu lên đến trên 7,6 tỉ USD, tăng trên 4,2 tỉ USD - những con số rất lớn và chưa từng có.

Như vậy các ý kiến trên đều chưa đủ hoặc chưa đúng. Nguyên nhân chủ yếu là do tiền tệ. Một lượng tiền lớn đã được đưa ra lưu thông trong 6 tháng đầu năm qua để mua USD nhằm tăng dự trữ quốc tế, nhằm tránh cho đồng nội tệ lên giá và khuyến khích xuất khẩu, hạn chế nhập siêu. Một lượng tiền không nhỏ đưa ra đầu tư chứng khoán trước đây, tuy được thu hồi theo Chỉ thị 03 của Ngân hàng Nhà nước, nhưng chủ yếu đối với các ngân hàng thương mại cổ phần có tổng dư nợ tín dụng nhỏ và còn nhiều khoản chưa đến kỳ thu hồi, còn các ngân hàng thương mại có tổng dư nợ tín dụng lớn nhưng tỷ lệ cho vay chứng khoán còn thấp hơn tỷ lệ khống chế, nay thị trường chứng khoán nóng lên là cơ hội cho các ngân hàng này. Đã thế lượng tiền còn ở lưu thông đã quay về ngân hàng chậm hơn do lãi suất huy động giảm.

Trước tình hình đó, theo ông, nếu hệ thống Ngân hàng NN-PTNT được cổ phần hóa vào năm 2008 thì sẽ càng bất lợi cho nông dân. Tại sao? Ông giải thích: Có khoảng 85% hộ nông dân vay vốn từ Ngân hàng NN-PTNT, cho dù với lãi suất kinh doanh nhưng chấp nhận được. Khi Ngân hàng NN-PTNT chuyển sang cổ phần hóa thì mục tiêu kinh doanh phải thay đổi, chẳng hạn như lợi nhuận, hiệu quả kinh doanh phải đặt lên hàng đầu. Đến lúc đó, nông dân sẽ không còn chỗ để bám. Nhưng tới thời điểm này, ông cho biết chưa nghe chủ trương sẽ giao cho tổ chức nào thay thế Ngân hàng NN-PTNT để tiếp tục giúp nông dân?

Tôi có cảm tưởng, đội VN thiếu một động lực thi đấu trong trận này, cộng với sự uể oải tất yếu sau một mùa giải kéo dài cùng những giải đấu quốc tế, cầu thủ của chúng ta đã thi đấu dưới sức mình khá nhiều. UAE không có gì quá xuất sắc, ngoài quyết tâm phải "thắng bằng được" VN để trả món nợ đã lỡ vay lần trước. Họ chơi quyết tâm hơn, cẩn trọng hơn, và khi đội chủ nhà dâng đội hình, tấn công nhiều hơn và có những thay đổi nhân sự, UAE đã có những thoáng bối rối thấy rõ. Nhưng họ trụ lại được, không phải vì họ quá mạnh, mà vì chủ nhà không chứng tỏ là mình mạnh và có khát vọng chiến thắng. Bàn thắng ở phút 79 của UAE đến từ pha phá bẫy việt vị thành công của trung vệ Al Hammadi (14). Cú sút quyết đoán của anh là không thể cản phá. Nhưng phải thấy, pha ghi bàn của UAE đến đúng vào thời điểm đội chủ nhà VN dồn lên tấn công nhiều nhất và tỏ ra lấn lướt nhất: đó là một cú "hồi mã thương" của đội bóng chơi tấn công, và cú dính đòn phản công của đội bóng chơi phản công là chính. Tôi cho đó là bàn thắng của năng lực huấn luyện viên. Ông Metsu đã tỏ ra kiên nhẫn trong trận đấu này, và đội UAE đúng là đã chơi "nhát một" chứ không gây áp lực thường trực lên đội chủ nhà. Cũng có thể coi đó là một cái bẫy, và chính đội khách là người giăng bẫy, chứ không phải chủ nhà. Dù sao, với trận thua này, ban huấn luyện đội VN cũng có thể tự rút ra một số kinh nghiệm cho mình khi thi đấu với một đội không quá chênh lệch về trình độ. Nhiều khi, sự cẩn trọng quá mức đến rụt rè và sau đó "bừng lên" quá mức tới sơ hở cũng đều dẫn tới bất lợi: không ghi được bàn thắng, và phải nhận bàn thua khi cục diện trận đấu là khá cân bằng và tỷ số hòa là hoàn toàn có thể.