Nghĩa Lâm

Bài 1: Chưa "lên" thủ đô, nhiều nông dân đã hết ruộng
http://vietnamnet.vn/xahoi/2008/06/787377/

Dự kiến, 4 xã Yên Trung, Yên Bình, Tiến Xuân, Đông Xuân thuộc huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình sẽ được sáp nhập về với Hà Nội. Trong khi kế hoạch sáp nhập này vẫn đang nằm trên văn bản thì người dân 4 xã đã thấp thỏm lo lắng, bởi phần lớn đã chẳng còn mảnh ruộng nào để sinh nhai...

Người lớn lo...

Từ ngày có tin sẽ được sáp nhập về với Hà Nội, đi xe trên đường qua 4 xã Yên Trung, Yên Bình, Tiến Xuân, Đông Xuân, đâu đâu cũng có thể bắt gặp những nhóm thanh niên, phụ nữ và cả người già to nhỏ bàn tán về chuyện bán đất, bán ruộng và đền bù.

Hàng nghìn người dân tộc Mường ở 4 xã này từ bao đời nay chỉ biết làm rừng, làm ruộng bỗng chốc có mối quan tâm mới: "Có dự án nào lấy vào đất nhà mình hay không?".

Ông Đinh Công Bào, người dân tộc Mường ở xóm Nhòn, xã Tiến Xuân than thở: "Cả nhà có 16 nhân khẩu, 10 sào đất ruộng và mấy héc-ta đồi rừng. Từ ngày có tin sẽ được nhập về Hà Nội, những dự án như khu biệt thự, nhà vườn và thể thao giải trí mọc lên như nấm. Chính quyền đã phê duyệt, ra quyết định thu hồi đất và đền bù cho dân 9,7 triệu/ 1 sào. Vậy nên, nếu như trước đây nhờ có 10 sào ruộng, 1 năm gia đình tôi chỉ phải lo ăn 3 - 4 tháng thì bây giờ ruộng bị ủi hết rồi, 16 người nhà tôi phải lo ăn đủ 12 tháng một năm".

Tương tự như gia đình ông Bào, gia đình ông Lê Cao Sơn ở xóm Bãi Dài cũng bị thu hồi hết hơn 8 sào ruộng nên thu nhập của gia đình hiện chỉ còn trông vào mấy héc-ta rừng trồng trên đỉnh đồi sau nhà.

Ông Sơn nói như khóc: "Ruộng hết, rừng trồng vài ba năm mới thu hoạch được nên trong khoảng thời gian chờ rừng cho thu hoạch thì gia đình tôi chẳng biết sống bằng gì. Trước khi thu hồi đất, Ban dự án có nói là sẽ hỗ trợ người dân về việc làm nhưng rồi họ chỉ hỗ trợ 1,5 triệu/lao động để tìm việc làm. Số tiền đó còn chưa đủ để đổ xăng chạy xe máy đi xin việc ấy chứ, nói gì đến chuyện có việc làm".

Theo tìm hiểu của phóng viên VietNamNet, hiện cuộc sống của hàng trăm hộ dân tại các xóm Bãi Dài, Gò Mè, xóm Nhòn của xã Tiến Xuân đang ở trong tình trạng khó khăn khi ruộng không còn, rừng cũng có thể bị thu hồi, việc làm thì không có.

Ông Sơn tâm sự: "Dù được trở thành người Hà Nội hay vẫn là người Hòa Bình thì người dân chúng tôi vẫn cần phải có đất để canh tác và kiếm gạo bỏ vào miệng. Chúng tôi thực sự chỉ biết sống nhờ vào ruộng và rừng, nếu xã thu lại hết thì chẳng biết tìm ra kế nào mà sinh nhai".

Không chỉ ở xã Tiến Xuân, người dân các xã Yên Trung - Yên Bình và Đông Xuân cũng đang phải phấp phỏng lo chuyện bị thu đất canh tác, bởi ngay sau khi có thông tin sẽ được sáp nhập về Hà Nội, rất nhiều công ty đã đổ về khu vực này để lập dự án xin đất.

Ông Hoàng Văn Bình ở xã Yên Bình cho biết: "Tôi có nghe mấy cán bộ xã nói về việc các công ty thi nhau lập dự án để xin đất, tuy nhiên hầu hết đều là những dự án xây dựng nhà vườn, biệt thự và khu vui chơi giải trí chứ chả thấy công ty nào lập dự án xin đất để mở xưởng sản xuất, tạo điều kiện cho dân địa phương có công ăn việc làm sau khi mất ruộng cả".

Bà Đinh Thị Nhàn ở xã Đông Xuân nói: "Dân chúng tôi ở đây xưa nay chỉ biết con trâu, cái cày và gỗ rừng, giờ nếu chính quyền lấy hết đất rồi thì đến khi được trở thành người Hà Nội, dân chúng tôi cũng chẳng biết làm gì để sống. Với trình độ "lớp 5 trường làng" như chúng tôi thì dù có công ty nào tuyển lao động thì cũng chẳng có mấy người được nhận vào làm công nhân đâu. Bố mẹ vật vờ kiếm chẳng đủ ăn thì nói gì đến chuyện cho con cái học hành tử tế?".

Vợ ông Hoàng Văn Sáng ở xóm Gò Mè tâm sự: "Từ khi bị thu hồi ruộng, tiền thì chẳng có bao nhiêu nên ngày có 3 bữa thì 2 bữa phải ăn độn chuối luộc. Chỉ khổ bọn trẻ con, đang tuổi ăn tuổi lớn mà người cứ gầy rộc đi, sức khoẻ còn không đảm bảo thì làm sao học hành cho tử tế được".

Trẻ con cũng phải nghĩ!

"Đừng nghĩ rằng bọn trẻ chúng không biết gì, chúng cũng biết mình sắp trở thành người Hà Nội nên hay hỏi han, "hạnh họe" bố mẹ về chuyện học hành lắm đấy!", bà Lê Thị Chuân ở xã Đông Xuân mở đầu câu chuyện. "Từ hôm ti vi nói đến chuyện được sáp nhập về Hà Nội, mấy đứa bé nhà tôi bắt đầu thắc mắc chuyện sẽ không được cộng điểm ưu tiên nữa. Con lớn nhà tôi đang học lớp 11 còn bảo, mình ở miền núi, học làm sao bằng được học sinh thành phố nên có muốn vào đại học cũng phải trông chờ nhiều vào điểm ưu tiên".

Tuy nhiên, theo bà Chuân, không phải nhà nào cũng có đủ điều kiện cho con ăn học đầy đủ và nuôi ước mơ vào đại học như gia đình bà. Bà Chuân kể: "Cậu em họ tôi ở bên xã Yên Trung làm lụng quanh năm mà chẳng đủ nuôi 3 đứa con ăn học. Giờ nhà lại không còn ruộng, mấy chục triệu tiền đền bù thu hồi ruộng đã dùng tiêu pha sắm sửa, giờ cũng chẳng còn được bao nhiêu. Mỗi lần đến nhà nó chơi, nhìn cảnh 3 đứa con nó lê la đất cát, sách vở rách nát mà không cầm được nước mắt".

Trên con đường liên xã gập ghềnh từ Đồng Xuân tới Yên Bình, khi qua địa bàn xã Tiến Xuân, phóng viên VietNamNet đã bắt gặp 3 đứa trẻ người Mường đang ngồi bệt ven đường để chơi bài "ăn ảnh". Đứa lớn nhất là Đinh Văn Quyết học lớp 6 nhưng người còi cọc như đứa trẻ lên 7 ở thành phố, hai đứa còn lại đều bắt đầu chập chững lớp 1 người cũng còi gí. Trên tay chúng, một bộ bài tú lơ-khơ cũ và không đủ quân, những tấm hình "siêu nhân" in trên bìa các-tông nhàu nát được dùng làm "chiến lợi phẩm" sau mỗi ván bài.

Sau màn làm quen bằng một túi kẹo, Quyết nói như "ông cụ non": "Hồi đầu năm học, mẹ cháu đã bảo cháu là nghỉ học ở nhà để đi làm giúp mẹ, cháu cũng đã định nghỉ rồi đấy chứ. Nhưng rồi khi biết sắp về Hà Nội, mẹ cháu lại bảo "Thôi đừng nghỉ học vội. Nếu về Hà Nội mà khá hơn thì bố mẹ cho đi học tiếp!" nên đến giờ cháu vẫn được đi học".

Vào tới xã Tiến Xuân, chúng tôi được những người dân ở xóm Gò Mè chỉ tới căn nhà của gia đình ông Hoàng Văn Sáng với lời nhắn: "Gia đình đó tội nghiệp nhất đấy! Các chú phóng viên cứ đến đó xem có giúp được gì không?". Đường vào nhà ông Sáng đầy nắng, bùn và ngập ngụa phân trâu.

Ông Sáng kể: "Tôi có 5 đứa con, giờ chỉ còn thằng út là chưa có gia đình. Khổ nhất là vợ chồng "thằng 4", chồng thất nghiệp ở nhà làm ruộng, vợ lại bị bệnh tâm thần. Đẻ được đứa thứ 3 xong, con chưa đầy năm thì vợ bỏ đi lang thang mất tích đến hơn 15 tháng. Đến lúc gia đình tôi tìm được cô ấy về thì phát hiện cô ấy lại mang bầu đứa thứ 4, chẳng biết của ai. Giờ ruộng đất của nhà nó đã bị thu hồi sạch, tiền đền bù thì thuốc thang cho cô vợ vài tháng cũng hết mà bệnh chẳng giảm được bao nhiêu. Mấy đứa cháu đang tuổi ăn, tuổi học mà giờ nheo nhóc, lê la chẳng biết lúc nào phải nghỉ".

Hoàng Thị Hường - cháu ông Sáng tâm sự: "Mẹ cháu bệnh nặng, bố làm chẳng đủ ăn nên đâm ra lại rượu chè, cháu đang nghĩ đến việc bỏ học ở nhà đi làm thuê phụ bố nhưng ông bà và mấy bác hàng xóm cứ ngăn. Có một bác ở Hà Nội mua đất gần nhà cháu còn hứa nếu cháu học hết lớp 9 sẽ xin cho cháu lên Hà Nội phụ việc bán hàng nên cháu cũng cố gắng học cho hết lớp 9, nhưng nhiều lúc cực lắm chú ạ. Không biết đến khi về Hà Nội các em cháu có được học hành tử tế hơn không?".

* Công Thanh

Bài 2: Ruộng của dân "đi" đâu?


Nơi "thần chết" hoành hành
http://www.tintuconline.vietnamnet.vn/vn/xahoi/205773/

Ông Nguyễn Văn Thu - người có "thâm niên" làm nghề khâm liệm người chết hàng chục năm trời ở thôn Đại An, xã Tam Đại (huyện Phú Ninh, Quảng Nam), bất thần ngồi bấm ngón tay đếm những cái chết do ung thư trong thôn, than thở: "Cả đời tui tiếp xúc với chết chóc, nhưng chưa thấy khi mô "đi" nhiều như ri! Toàn là chết trẻ, chết trong đau đớn. Cái bệnh quái ác thiệt!".

Những cái chết trẻ

Khi chúng tôi ngỏ lời nhờ ông Thu đưa đến một số gia đình có người chết do ung thư trong thôn, ông sốt sắng nhận lời: "Tội lắm, toàn nhà nghèo. Người chết để lại hàng trăm mối lo cho người sống". Đến thăm nhà ông Nguyễn Tiền, trên bàn thờ bà Võ Thị Chí - vợ ông Tiền mấy cây hương đang cháy dở.

Bà Chí mới chết chưa đầy một tuần. Ra đi ở cái tuổi 40 vì căn bệnh ung thư phổi, bà để lại cho chồng một nách 3 đứa con thơ. Nhà làm nông, quanh năm nghèo túng, đồ đạc có giá trị trong nhà đều đã đội nón ra đi để lo thuốc thang cho người bệnh. 2 người con đầu còn nhỏ nhưng phải nghỉ học, đi phụ hồ lấy tiền mua thuốc cho mẹ.

Hôm làm tang lễ cho vợ, ông Tiền phải vay mượn, nhờ sự giúp đỡ của bà con chòm xóm, người ít, kẻ nhiều mới đủ tiền lo cho người vợ xấu số. Gia đình anh Võ Ngọc Châu, có cháu Võ Thị Yến chết vì bị ung thư não khi mới 10 tuổi. Anh Châu tâm sự: "Thấy cháu cứ hay la đau trong đầu, điều trị mãi không hết. Một hôm cháu ốm, sốt cao gia đình đưa đi bệnh viện, mới phát hiện cháu bị u não, chỉ trong vòng một tháng sau khi phát bệnh, gia đình tôi đã mất cháu vĩnh viễn!". Hầu hết những nạn nhân chết do ung thư ở Đại An đều đang rất trẻ.

Chị Trần Thị Sương bị ung thư da, mất khi vừa tròn 25 tuổi. Anh Nguyễn Đại Sĩ vừa tốt nghiệp đại học nhưng đã ra đi vì căn bệnh ung thư đại tràng. Chị Mai Thị Thu bị ung thư não… Từ đầu năm đến giờ đã có 6 người trong thôn "về thế giới bên kia" vì căn bệnh ung thư. Thôn Đại An chỉ cách TP. Tam Kỳ khoảng 7km. Ở vùng quê cằn cỗi này, đời sống của người dân chỉ dựa vào mấy sào lúa nước, cuộc sống rất khó khăn. Căn bệnh ung thư ngốn tiền như thùng không đáy đã làm bao gia đình ở địa phương lâm vào cảnh khánh kiệt.

Nối dài những danh sách buồn…

Danh sách những cái chết do ung thư ở Đại An có thể còn nối dài thêm. Hầu hết bệnh nhân đã ở giai đoạn nguy kịch, bệnh viện đã "chào thua" trả về nhà. Bà Nguyễn Thị Đáng - một phụ nữ goá bụa mắc bệnh ung thư phổi đã gần 2 năm nay. Để có tiền đi Bệnh viện Trung ương Huế điều trị, gia đình bà phải bán từ con bò đến lúa, khoai và cả con chó tơ... mới được hơn 3 triệu đồng "dằn túi" ra Huế. Mất tiền, nhưng bệnh không bớt, bà suy sụp hoàn toàn.

Gặp chúng tôi, bà Đáng nghẹn ngào: "Mấy bác sỹ ngoài đó dặn ra khám lại, nhưng xoay mô ra tiền nữa mà đi”. Trong thôn còn có chị Nguyễn Thị Lễ, 28 tuổi. Chồng chị Lễ bị tai nạn giao thông chết trong Sài Gòn, để lại đứa con từ lúc còn đỏ hỏn. Theo kết luận của bệnh viện, chị Lễ bị ung thư vú. Hiện nay, sức khoẻ của chị đã giảm sút rõ rệt. Tóc rụng hết. Ông Phan Văn Xuân - Phó thôn Đại An nói chuyện mà như than thở với… ông trời: "Tại sao căn bệnh quái ác này cứ gieo xuống những người dân nghèo vô tội? Rồi mảnh đất này sẽ có bao người nữa phải ra đi vì căn bệnh quái ác này!?".

Những nguyên nhân… phỏng đoán

Theo thống kê thôn Đại An có 298 hộ thì trong đó đã có 33 hộ có người chết vì bệnh ung thư. Trước con số giật mình như vậy, Đại An trở thành… làng ung thư mới ở Quảng Nam! Theo nhiều người lý do bệnh ung thư "hoành hành" dữ dội ở Đại An như vậy là do vùng đất này trước kia là điểm cao 159 - một căn cứ quân sự của Mỹ. Nhiều người dân ở đây cho biết, khu vực này đã bị rải rất nhiều hoá chất để phát quang cây cối. Lâu ngày số hoá chất này "ngấm" vào nguồn nước nên đã gieo rắc cái chết hôm nay. Có người lại cho rằng ung thư là do… nạn khai thác vàng trái phép. Bởi theo họ, các hoá chất để tách vàng ra khỏi quặng từ mỏ vàng Bông Miêu ngấm vào nước, trở thành tác nhân gây bệnh ung thư.

Có người chôn thử hoá chất này dưới bụi tre, một thời gian sau cả bụi tre rụng lá rồi chết khô! Nhưng tất cả nguyên nhân trên mới chỉ là… phỏng đoán. Ông Thái Hữu Niệm - Phó Chủ tịch UBND xã Tam Đại trao đổi với chúng tôi: "Trước tình hình bệnh ung thư gia tăng, từ năm 2007 xã đã báo lên huyện. Đầu năm 2008, Trung tâm Y tế huyện Phú Ninh có về khảo sát, kiểm tra tình hình thực tế. Nhưng đến nay, vẫn chưa có kết luận gì! Chúng tôi không có một cơ sở khoa học nào để giải thích cho dân yên tâm".

Tình trạng người dân chết do bệnh ung thư ở thôn Đại An đã nhức nhối từ mấy năm nay nhưng các cơ quan chức năng vẫn chưa đưa ra được giải pháp hữu hiệu nào nhằm giúp đỡ người dân!?