Monday, 16. April 2007, 10:54:09
học về rượu
Thử rượu
Moldova Wines & Spirits quan tâm chia sẻ những kinh nghiệm về rượu với quý khách khi mua rượu vang của chúng tôi. Đó là lý do chúng tôi mong quý khách xem lại những gợi ý dưới đây trong việc nếm rựơư. Nó sẽ làm cho việc thưởng thức rượu vang của quý vị thêm hài lòng và thú vị.
1.XEM RƯỢU
Quan sát màu sắc và độ trong suốt của rượu. Ngắm rượu bằng cách đưa ly lên cao trong phòng sáng và đặt trên nền trắng của mép khăn hoặc tay áo sơ-mi trắng của quý vị . Chú ý xem rượu có trong và óng ánh hay là đục và tối. Chú ý độ sâu của màu sắc. Nó có nhạt và nhiều nước hay là sâu và đậm? Nhìn thẳng từ trên xuống quý vị có thấy đáy ly? Quan sát vành ly. Màu rượu ở vành ly có như ở giữa ly không?
Rượu vang trắng thường có màu biến thiên từ trong veo sang xanh sáng lá cây và có ánh vàng đến vàng kim nâu đậm. Rượu sẽ ngả màu khi cũ.
Rượu vang đỏ có màu từ đỏ ngọc đến đỏ tía, đỏ lựu và đỏ gạch. Khi rượu cũ màu bị mất và chuyển sang màu nâu.
Màu rượu bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi:
* Tuổi rượu.
* Loại nho dùng làm rượu
* Rượu được ủtrong thùng gỗ sồi hay không
2. XOAY LY RƯỢU
Mục đích của việc xoay vòng ly rượu là nhằm khơi dậy những hương thơm trong rượu, lúc đó khi ngửi rượu ở gần mũi toàn bộ mùi hương của rượu sẽ được cảm nhận đầy đủ. Việc xoay vòng ly rượu cần được tập một chút ( bắt đầu với một ly nước tại nhà bếp) nhưng mục đích là để có được những sóng tròn rộng và đẹp. Xoay rượu trong khi giữ lấy ly rượu tại chân hoặc thân ly. Việc xoay rượu vang làm tăng diện tích tiếp xúc của bề mặt rượu với không khí và làm tăng hương thơm của rựơu.
3. NGỬI RƯỢU
Quý khách thường hay nghĩ đến điều gì trước tiên khi ngửi rượu vang?
Mùi rượu vang được nói đến là hương gần, hương xa hoặc hương thoảng. Hương thoảng nói chung bao gồm các loại trái cây, gia vị, thảo dược và các loại hoa khác nhau. Trong khi mỗi người khác nhau sẽ ngửi thấy những mùi vị khác nhau của cùng một loại rượu vang, lại có những mùi chung đặc trưng cho mỗi loại rượu vang nào đó. Hãy ngửi rượu vài lần. Một loại rượu vang với nhiều xúc cảm sẽ cho những hương thơm khác nhau mỗi lần ngửi, hoặc vài hương thơm cùng lúc. Có khoảng 20.000 mùi cơ bản trong rượu.
Nghiêng ly rượu về hướng mặt bạn và đưa mũi vào mép trong ly rượụ, giữ mũi trong vòng nửa dưới của miệng ly. Đầu bạn cần cúi về phía trước một tí tạo một góc nghiêng 450 với ly rượu. Hít vào nhẹ nhàng (như là bạn đang ngửi một bông hoa, đừng nhét đầy phổi bạn như khi đứng trên đỉnh vách núi hướng ra biển đầy gió) trong khoảng 03-04 giây.
Mùi hương của rượu có thể thay đổi trong quá trình ngửi. Việc ngửi một loại rượu vang có thể tiết lộ rất nhiều về nguồn gốc và phương pháp chế biến ra nó, nhưng đừng lạm dụng nó. Cảm giác với mùi hương bị trung hòa rất nhanh. Hai hoặc ba lần ngửi đủ để cho ta biết cái cần biết.
Những mùi hương thường đi cùng với vang trắng :
* Chardonnay: lê, táo, đào, mơ, vani, chanh, dưa, dứa và các loại trái cây nhiệt đới khác, mật ong.
* Sauvignon Blanc: cỏ, thảo mộc, bưởi, lê, lý, chanh cam, chanh, ô liu.
* Gewurztraminer and Riesling: bưởi, mơ, chanh cam, bạc hà, dưa, đào, tử đinh hương, nhài, quế, đinh hương.
* Viognier: hoa, chanh, kim ngân và xuân đào.
Những mùi hương thường đi cùng với vang đỏ :
* Cabernet Sauvignon and Merlot: Mâm xôi, anh đào, mận, nho khô, sôcôla, càphê, trà, thuốc lá, tuyết tùng, ớt chuông, bạc hà, khói thuốc, quả hạch.
* Pinot Noir: mâm xôi, dâu tây, nam việt quất, violet, hoa hồng.
* Zinfandel and Syrah: nho khô, mâm xôi, lựu, mận, oải hương, hạt tiêu, gỗ ướt, đất.
* Sangiovese: mâm xôi, anh đào, mận, hồi, ôliu.
Thật không may, thỉnh thoảng quý khách có thể gặp phải “mùi khó chịu”. “Mùi khó chịu” bao gồm:
* Rượu vàng hoặc nâu Rượu đã bị ôxy hoá khi cũ hoặc bảo quản kém.
* Giấm Rượu chứa quá mức axit axêtic.
* Nút bần / Mốc Nút chai kém chất lượng ảnh hưởng đến rượu.
Lưu huỳnh Rượu vang chứa quá mức lưu huỳnh điôxít.
4. NẾM RƯỢU
Thử nghiệm toàn diện một loại rượu là sự kết hợp của hương thơm và vị rượu, vì vậy không nên bỏ qua giai đoạn ngửi hương trước khi nếm rượu. Lưỡi của chúng ta chia làm những phần khác nhau để thưởng thức những vị khác nhau :
* Vị ngọt Đầu lưỡi.
* Vị chua Hai bên mép lưỡi, phần trong.
* Vị mặn Hai bên mép lưỡi, phần ngoài.
* Vị đắng / Cồn Cuối lưỡi.
Lý do tại sao các chuyên gia về rượu vang thường kéo theo những khuôn mặt rất buồn cười khi hớp một ngụm đầy rượu, là vì họ đang cố gắng chuyển rượu đến các bộ phận cảm nhận mùi vị khác nhau của lưỡi. Ngay tại đầu lưỡi là nơi nhận vị ngọt. Ngay một chút về phía sau là nơi cảm nhận vị mặn. Vị chua được thường thức ở hai bên lưỡi, trong khi vị đắng được cảm thấy ở phía trong cùng lưỡi. Vì vậy, hãy uốn rượu lượn vòng trong vòm miệng quý khách càng triệt để càng tốt.
Việc hớp vào một ít không khí khi đang ngậm rượu giúp khơi dậy tối đa hương vị của rượu. Để giảm nguy cơ nhiễu rượu ra ngoài, hãy giữ đầu bạn ở vị trí thẳng đứng. Bằng cách nhẹ nhàng nhấp khí vào mồm với hai môi mở ra và mím lại với khe mở nhỏ hơn chiều rộng của cây viết chì. Bằng cách này, hương vị rượu sẽ vừa đi qua đường mũi vừa đi qua mũi và toàn bộ cảm nhận sẽ trở nên rõ ràng hơn. Tiếp theo hãy nghĩ đến việc thưởng thức. Rượu đang gửi cho bạn những thông điệp gì? Bạn có thích nó không?
Hãy luôn nhớ rằng nếu có sự phối hợp của những đặc tính sau đây thì rượu là lý tưởng :
* Nồng vị rượu đầy đặn hay phân tán : Chức năng của cả hai chất cồn và glyxêrin.
* Vị chua : Cho rượu sự tươi nguyên và tinh khiết cần thiết để giữ rượu không nhạt và ôi.
* Vị chát : Vị chát đắng từ vỏ và hạt nho, vị cần thiết để hoàn thiện rượu. Thường có màu đỏ. Có vị se, thô, khô hoặc mềm.
* Vị ngọt : Từ hương vị trái cây của rượu cũng như đường trong nho lên men còn sót lại. Nếu như không có sự cảm nhận vị ngọt, rượu thành “khô” không đường.
* Mùi trái cây: Độ nồng vị phụ thuộc vào loại nho, điều kiện trồng trọt và kỹ thuật chế biến.
5. NUỐT RƯỢU HAY NHẢ RƯỢU
Sau khi nuốt vào, chú ý đến hậu vị của rượu. Rượu càng tốt, hậu vị càng rõ ràng. Hậu vị tốt sẽ vương lại lâu trong vòm họng và sẽ phản ảnh hương vị của rượu hay hương vị của chính vị hậu đó.
Hãy đánh giá chất lượng chung của rượu :
* Quý vị có thích loại rượu đó không? Tại sao thích và tại sao không thích?
* Quý vị nhận xét gì về hưong vị?
* Ấn tượng / Hương vị đọng lại bao lâu?
* Rượu ngọt? Chua? Chát ? Thơm ngon?. Khi đã nếm một ngụm đầy rựơu, bạn có thể hoặc nuốt luôn vào bụng (cách tốt nhất trong tình huống buộc lịch sự ) hoặc nếu bạn đã nếm một số rượu vào thời gian của ngày mà bạn không thể chếnh cháng hoặc say thì hãy nhả nó ra. Thường tại các buổi nếm rượu công khai, sẽ có những thùng hoặc hộp chuẩn bị sẵn để bạn.
Friday, 13. April 2007, 00:29:06
Phòng chống virut
Trong bài viết này, chúng tôi chỉ giới thiệu một số loại virus "quen thuộc" với người dùng gia đình. Một số loại hầu như đã "tuyệt chủng" vì không theo kịp sự phát triển của máy tính, của Internet do chỉ lây lan trong đối tượng bị nhiễm, khả năng gây nguy hại không cao, dễ bị phát hiện. Tuy nhiên, đây không phải là tin mừng vì chúng ta phải tiếp tục "đối đầu" với thế hệ kế tiếp của chúng: tinh quái hơn, hiểm độc hơn, lây nhiễm nhanh hơn, khả năng phá hoại khủng khiếp...
Virus: Là một đoạn mã, một chương trình nhỏ được viết ra nhằm thực hiện một việc nào đó trên máy tính bị nhiễm mà không được sự cho phép hoặc người dùng không biết. Chúng có khả năng tự nhân bản, lây lan sang các tập tin, chương trình khác trong máy tính và sang máy tính khác. Virus máy tính thường được chia thành một số loại như: File virus (Jerusalem, Cascade...) là loại virus lây vào những tập tin của một số phần mềm thường sử dụng trong hệ điều hành Windows như tập tin .com, .exe, .bat, .pif, .sys...; Boot virus (Disk Killer, Michelangelo, Stoned...) là loại virus lây nhiễm vào đoạn mã trong cung từ khởi động (boot sector) của đĩa cứng; Macro virus (W97M.Melissa, WM.NiceDay, W97M.Groov...) lây nhiễm vào tập tin trong MS. Office. Ngoài ra, còn một số loại virus khác như virus lưỡng tính (kết hợp giữa boot virus và file virus), master boot record virus...
Trojan horse: Là những chương trình được ngụy trang bằng vẻ ngoài vô hại nhưng ẩn chứa bên trong những đoạn mã nguy hiểm nhằm đánh cắp thông tin cá nhân, mở các cổng để hacker xâm nhập, biến máy tính bị nhiễm thành nguồn phát tán thư rác hoặc trở thành công cụ tấn công một website nào đó, chẳng hạn như W32.Mimic. Không như virus và worm, Trojan horse không có khả năng tự nhân bản để lây lan, vì vậy chúng thường kết hợp với virus, worm để xâm nhập vào máy tính người dùng.
Spyware: Là phần mềm theo dõi những hoạt động của bạn trên máy tính. Chúng thu thập tất cả những thông tin cá nhân, thói quen cá nhân, thói quen lướt web của người dùng và gửi về cho tác giả. Spyware là mối đe dọa lớn nhất đối với sự an toàn của một máy tính, một hệ thống máy tính.
Adware: Đơn giản là một dạng phần mềm quảng cáo lén lút cài đặt vào máy tính người dùng hoặc cài đặt thông qua một phần mềm miễn phí, được người dùng cho phép (nhưng không ý thức được mục đích của chúng). Tuy nhiên, chúng không dừng lại ở tính đơn giản là quảng cáo khi kết hợp với những loại virus khác nhằm tăng "hiệu quả” phá hoại.
Worm: Sâu máy tính là một loại phần mềm có sức lây lan nhanh, rộng và phổ biến nhất hiện nay. Không giống với virus thời "nguyên thủy", worm không cần đến các tập tin "mồi" để lây nhiễm. Chúng tự nhân bản và phát tán qua môi trường Internet, mạng ngang hàng, dịch vụ chia sẻ...
Nhận biết máy tính bị nhiễm virus
Sau khi xâm nhập vào hệ thống, một số máy virus lập tức thực hiện việc phá hoại. Số khác lại ẩn nấp, âm thầm lây lan sang những máy tính khác, chờ đợi giờ G để đồng loạt "tổng tấn công" khiến người dùng trở tay không kịp; điển hình như virus CIH, Melissa. Một số hiện tượng thường gặp khi máy tính nhiễm virus: Có những triệu chứng bất thường như đĩa cứng bị truy cập liên tục; hệ thống hoạt động ì ạch; một số trang web lạ, popup quảng cáo tự động nhảy ra khi bạn làm việc. Nếu sử dụng Windows NT/2000/XP, bạn có thể tham khảo thông tin trong Windows Task Manager như CPU Usage luôn ở mức 100%, xuất hiện một số tập tin thực thi lạ trong tab Processes của Windows Task Manager...
Quét virus
Khi đã nghi ngờ hệ thống nhiễm virus, bạn cần tìm phần mềm để kiểm tra và tiêu diệt chúng. Lưu ý: phòng chống virus trước khi chúng xâm nhập vào hệ thống bao giờ cũng đơn giản hơn việc tiêu diệt chúng. Bài viết "Vũ khí chống Virus mới" giới thiệu 10 sản phẩm chống virus tốt nhất có thể chống đỡ cả những hiểm họa đã biết lẫn chưa biết. Mỗi sản phẩm đều có những điểm mạnh yếu khác nhau từ miễn phí cho đến có phí để bạn tự mình chọn lựa phần mềm thích hợp.
Sau khi lựa chọn phần mềm phù hợp, bạn cần cài đặt chúng vào hệ thống. Một số virus "quỷ quái" đến mức sau khi lây nhiễm vào hệ thống, chúng ngăn chặn người dùng cài đặt hoặc khống chế luôn những phần mềm này để không phát hiện được chúng, ngăn chặn việc truy cập đến website của nhà sản xuất. Nếu không cài đặt được ở chế độ Normal trong Windows, hãy thử cài đặt ở chế độ Safe mode. Để khởi động máy tính trong chế độ Safe mode, thực hiện như sau:
1. Sử dụng System Configuration Utility hoặc nhấn phím F8 trong quá trình khởi động Windows để vào chế độ Safe mode.
- Đóng tất cả các ứng dụng đang sử dụng.
- Chọn Start. Run. Gõ dòng lệnh msconfig và nhấn Ok để mở cửa sổ System Configuration Utility
- Trong tab BOOT.INI, đánh dấu tùy chọn /SAFEBOOT trong mục Boot Options
- Nhấn Ok và chọn Restart để xác nhận việc khởi động lại máy tính để vào chế độ Safe mode.
Lưu ý:
Khởi động lại máy tính trong chế độ Normal: Thực hiện các bước trên và bỏ tùy chọn /SAFEBOOT trong mục Boot Options.
Cập nhật danh sách virus. Như đã đề cập bên trên, nếu không thể truy cập đến các website của nhà sản xuất, không thể cập nhật danh sách virus (virus definition) trực tuyến; bạn hãy tải chúng về từ máy tính khác để cập nhật.
Tắt System Restore. Nếu sử dụng Windows ME hoặc XP, bạn nên tắt tính năng System Restore khi máy tính bị nhiễm virus. Mặc định trong Windows ME và XP, tính năng này được kích hoạt để giúp bạn khôi phục hệ thống khi gặp sự cố. Các phần mềm chống virus không thể quét được thư mục System Volume Information, nơi System Restore lưu trữ những tập tin, thư mục giúp khôi phục hệ thống. Vì vậy sẽ xảy ra tình trạng "tái nhiễm" virus khi System Restore phục hồi hệ thống các bản lưu trữ bị nhiễm virus.
Để tắt System Restore trong Windows XP, thực hiện như sau:
- Nhấn phải chuột trên My Computer, chọn Properties
- Trong cửa sổ System Properties, tab System Restore, đánh dấu tùy chọn Turn off System Restore on all drivers và nhấn OK
- Chọn Yes khi xuất hiện yêu cầu xác nhận việc này.
Nếu sử dụng Windows ME, thực hiện như sau:
- Trên màn hình Desktop, nhấn phải chuột vào biểu tượng My Computer và chọn Properties.
- Trong cửa sổ System Properties, chọn Performance. File System. Troubleshooting
- Đánh dấu tùy chọn lên Disable System Restore và nhấn OK
- Chọn Close và Yes để khởi động lại Windows
Lưu ý: tắt tính năng System Restore đồng nghĩa với việc xóa tất cả các điểm khôi phục (restore points). Bạn hãy tạo thủ công một điểm khôi phục khi System Restore được bật trở lại.
Quét ở chế độ đầy đủ (full system scan). Thiết lập mặc định của một số chương trình phòng chống virus chỉ quét một số loại tập tin được chỉ định trước. Để chắc ăn, bạn nên thiết lập "full system scan" để máy tính được kiểm tra đầy đủ nhất. Một số lưu ý trong quá trình quét:
- Nếu gặp thông báo lỗi phần mềm không thể xóa được virus hoặc một tập tin nào đó của virus. Bạn hãy khởi động lại máy tính ở chế độ Safe mode và tiếp tục việc kiểm tra
- Kết thúc quá trình quét, chương trình sẽ đưa ra báo cáo tổng kết những virus được phát hiện và cách xử lý chúng. Nếu chương trình không thể diệt được một vài loại virus nào đó, bạn thử diệt chúng một cách thủ công. Sử dụng công cụ tìm kiếm với từ khóa là tên virus đó, bạn sẽ tìm thấy những thông tin hướng dẫn cách tiêu diệt tại một số website nhà sản xuất phần mềm phòng chống virus.
- Sau khi khởi động lại Windows trong chế độ Normal, nếu gặp thông báo lỗi tương tự như "Windows cannot find [FILE NAME]. Make sure you typed the name correctly, and then try again. To search for a file, click the Start button, and then click Search". Ví dụ: với virus W32.Lecna.A, bạn sẽ gặp thông báo lỗi không tìm thấy tập tin iexplore.exe. Đây là những "tàn tích" còn sót lại của virus W32.Lecna.A dù chúng đã bị diệt. Để xóa chúng, bạn cần tìm và xóa những khóa do virus này thêm vào trong Registry. Chúng tôi vẫn lưu ý bạn đọc nên sao lưu Registry trước khi bạn "đụng" đến chúng. Tham khảo cách sao lưu Registry trong bài viết "Chăm sóc và bảo dưỡng Windows Registry", ID: A0502_90.
Chọn Start. Run để mở cửa sổ DOS Prompt; gõ vào lệnh "regedit" để mở cửa sổ Registry Editor. Nếu gặp thông báo lỗi "Registry editing has been disable by your administrator", tham khảo thông tin liên quan đến lỗi này trong bài viết "Internet Explorer luôn truy cập trang web lạ”, ID: A0604_154.
Tìm và xóa các khóa có liên quan đến spyware trong các nhánh sau:
- KEY_LOCAL_MACHINE\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Run. Xóa khoá "iexplore.exe" = "iexplore.exe" ở khung bên phải.
- HKEY_LOCAL_MACHINE\Software\Microsoft\CurrentNetInf. Xóa khóa "hostid" = "[RANDOM NUMBER]" và "pid" = "[ENCRYPTED DATA]"
- HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM\CurrentControlSet\Control\Lsa. Xóa khóa "forceguest" = "0"
Thoát khỏi Registry Editor và khởi động lại máy tính.
Cập nhật các bản sửa lỗi cho HĐH, phần mềm. Một số virus như W32.Blaster.Worm thường khai thác lỗ hổng trong dịch vụ Remote Procedure Call của HĐH Windows NT/2000/XP để phá hoại. Nếu sử dụng các phần mềm của Microsoft, bạn có thể cập nhật bản sửa lỗi từ
http://www.microsoft.com/downloads/Search.aspx?displaylang=en, tránh tình trạng tái nhiễm sau khi quét.
"Phòng cháy hơn chữa cháy!" Trong bài viết kỳ tới chúng tôi sẽ cung cấp cho bạn đọc một số kinh nghiệm, thủ thuật để bảo vệ máy tính của mình trong thời đại bùng nổ Internet và bùng nổ... virus.
Kinh nghiệm phòng chống virus (phần 2)
Một mô hình phòng thủ hiệu quả và chắc chắn là thiết lập nhiều tuyến phòng vệ, nào là phòng vệ bên ngoài với tường lửa cứng (tích hợp trong router), tường lửa mềm (phần mềm trong máy tính), phần mềm chống virus, phần mềm chống spyware... rồi phải cập nhật bản sửa lỗi những lỗ hổng bảo mật của hệ điều hành và của những phần mềm cài đặt trên máy tính. Tuy nhiên, nhiều người dùng gia đình không đủ khả năng (tài chính, kiến thức) để thực hiện điều này. Vậy tuyến phòng vệ nào là cần thiết và phù hợp?
1. Tường lửa (firewall) kiểm soát dữ liệu ra vào máy tính của bạn và cảnh báo những hành vi đáng ngờ; là công cụ bảo vệ máy tính chống lại sự xâm nhập bất hợp pháp bằng cách quản lý toàn bộ các cổng của máy tính khi kết nối với môi trường bên ngoài (mạng Lan, Internet...). Tường lửa có sẵn trong Windows XP chỉ giám sát được dòng dữ liệu vào máy tính chứ không kiểm soát được dòng dữ liệu ra khỏi máy tính. Người dùng gia đình thường ít có kinh nghiệm về bảo mật và virus, tường lửa sẽ không phát huy tác dụng vì người dùng không thể xử lý các cảnh báo. Hơn nữa, việc cài đặt tường lửa sẽ làm cho máy tính hoạt động chậm đi.
2. Phần mềm chống virus. Rất nhiều bài viết của chúng tôi đã giới thiệu với bạn đọc những phần mềm chống virus tốt nhất, từ những bộ phần mềm "tất cả trong một" đến những phần mềm độc lập và miễn phí. Chúng đều có những điểm mạnh yếu riêng nhưng đáng buồn là không phần mềm nào có thể bảo vệ máy tính của bạn một cách toàn diện. Một số bạn đọc không cài đặt phần mềm chống virus vì thấy hệ thống trở nên chậm chạp. Họ chấp nhận mạo hiểm (hoặc không biết) những rủi ro khi đánh đổi sự an toàn của máy tính để lấy tốc độ. Một vài bạn đọc lại cho rằng máy tính sẽ an toàn hơn, được bảo vệ tốt hơn nếu cài đặt nhiều phần mềm chống virus. Điều này cũng không tốt vì sẽ xảy ra tranh chấp giữa các phần mềm khi chúng tranh giành quyền kiểm soát hệ thống.
Ghi chú:
- Thường xuyên cập nhật danh sách nhận dạng virus (virus definitions) sẽ giúp phần mềm làm việc hiệu quả hơn.
- "Thủ” sẵn địa chỉ, nơi có thể tải về phần mềm BKVA trong trường hợp những phần mềm phòng chống virus của nước ngoài không phát hiện được virus có xuất xứ từ Việt Nam.
3. Cập nhật bản sửa lỗi. Lỗ hổng bảo mật của phần mềm là "điểm yếu" virus lợi dụng để xâm nhập vào máy tính của bạn. Thật không may là những điểm yếu này lại khá nhiều và người dùng cũng không quan tâm đến việc này. Hãy giữ cho hệ điều hành, trình duyệt web và phần mềm chống virus luôn được cập nhật bằng tính năng tự động cập nhật (auto update); nếu tính năng này không hoạt động (do sử dụng bản quyền bất hợp pháp), hãy cố gắng tải về từ website của nhà sản xuất bằng cách thủ công. Bạn sẽ tăng cường tính năng phòng thủ hiệu quả cho hệ thống và tránh tình trạng virus "tái nhiễm" sau khi diệt.
4. Trình duyệt an toàn hơn. Nếu so sánh, bạn dễ dàng nhận thấy Internet Explorer là trình duyệt web có nhiều lỗ hổng bảo mật nhất dù Microsoft liên tục đưa ra những bản sửa lỗi. Sử dụng những trình duyệt thay thế như Mozilla Firefox, Opera... hoặc cài đặt thêm một trong những trình duyệt này để tận dụng những ưu điểm của mỗi phần mềm và tăng tính bảo mật khi lướt web.
5. Suy nghĩ kỹ trước khi cài đặt. Nhiều bạn đọc thích táy máy, tải về và cài đặt nhiều phần mềm khác nhau để thử nghiệm. Điều này dẫn đến việc chúng ta không kiểm soát được những phần mềm sẽ làm gì trên máy tính. Thực tế cho thấy cài đặt quá nhiều phần mềm sẽ "bổ sung" thêm những lỗ hổng bảo mật mới, tạo điều kiện cho tin tặc dễ dàng xâm nhập vào máy tính của bạn, góp phần làm đổ vỡ hệ thống phòng thủ mà bạn dày công tạo dựng.
6. Sử dụng máy tính với quyền user. Với Windows NT/2000/XP, việc đăng nhập và sử dụng máy tính với tài khoản mặc định thuộc nhóm Administrators là một hành động mạo hiểm vì virus sẽ được "thừa hưởng" quyền hạn của tài khoản này khi xâm nhập vào hệ thống, máy tính của bạn có thể trở thành zombie và tấn công máy tính khác. Tài khoản thuộc nhóm Users sẽ không được phép thay đổi các thiết lập liên quan đến hệ thống, bạn sẽ tránh được nhiều nguy cơ bị phá hoại và những phiền toái, cả khi virus xâm nhập vào máy tính.
Sử dụng máy tính với quyền User sẽ khiến người dùng gặp nhiều khó khăn trong quá trình cài đặt ứng dụng và thực hiện một số tác vụ liên quan đến hệ thống nhưng chúng tôi vẫn khuyến khích bạn đọc tự giới hạn quyền sử dụng trên máy tính của mình. Hơn nữa, bạn không cần cài thêm phần mềm phòng chống spyware. Tài nguyên hệ thống không bị chiếm dụng, máy tính hoạt động nhanh hơn.
7. Sao lưu hệ thống. Bạn có thể bỏ qua bước này nếu tin rằng máy tính của mình luôn chạy tốt. Hãy thực hiện việc sao lưu vào thời điểm máy tính hoạt động ổn định, đã cài đặt những phần mềm cần thiết. Bạn có thể đưa hệ thống trở lại trạng thái đã sao lưu chỉ với vài thao tác đơn giản khi cần thiết. Để tạo tập tin ảnh của phân vùng đĩa cứng, bạn có thể sử dụng một trong những phần mềm như Drive Image của PowerQuest, Norton Ghost của Symantec, DriveWorks của V Communications, Acronis True Image của Acronis...
Việc sao lưu sẽ rất hữu ích với những bạn đọc thích táy máy, thử nghiệm tính năng phần mềm, thường xuyên truy cập vào những website "đen". Bạn sẽ tiết kiệm rất nhiều thời gian thay vì phải đi xử lý những sự cố do virus gây ra hoặc phải cài lại HĐH và những phần mềm cần thiết.
Lời kết
Ý thức người dùng là yếu tố quan trọng nhất để mô hình phòng thủ có hiệu quả chứ không phải từ việc sử dụng những phần mềm phòng chống mạnh nhất, tốt nhất. Không phần mềm nào đủ khả năng ngăn chặn virus nếu người dùng vẫn "vô tư” truy cập vào những những website "đen", website cung cấp serial, keygen (dùng để "bẻ khoá” phần mềm). Trên thực tế, máy tính cá nhân của chúng tôi chỉ cài đặt phần mềm phòng chống virus và sử dụng tài khoản thuộc nhóm Users (cả trong văn phòng) mà vẫn đảm bảo an toàn khi lướt web.
Friday, 23. March 2007, 11:55:20
Tín ngưỡng phồn thực
Tín ngưỡng phồn thực
Thời xa xưa, để duy trì và phát triển sự sống, ở những vùng sinh sống bằng nghề nông cần phải có mùa màng tươi tốt và con người được sinh sôi nảy nở. Để làm được hai điều trên, những trí tuệ sắc sảo sẽ tìm các quy luật khoa học để lý giải hiện thực và họ đã xây dựng được triết lý âm dương, còn những trí tuệ bình dân thì xây dựng tín ngưỡng phồn thực (phồn = nhiều, thực = nảy nở). Tín ngưỡng phồn thực ở Việt Nam được thể hiện ở hai dạng: thờ cơ quan sinh dục của cả nam lẫn nữ và thờ hành vi giao phối, khác biệt với một số nền văn hóa khác như Ấn Độ chẳng hạn, chỉ thờ sinh thực khí của nam mà thôi.
[sửa]
Thờ cơ sinh thực khí
Thờ sinh thực khí nam và nữ của đồng bào dân tộc Chăm. Cột hình tròn (linga-dương) biểu hiện cho nam, hình bệ vuông (yoni-âm) biểu hiện cho nữ.
Thờ sinh thực khí (sinh = đẻ, thực = nảy nở, khí = công cụ) là hình thái đơn giản của tín ngưỡng phồn thực. Nó phổ biến ở hầu hết các nền văn hóa nông nghiệp trên thế giới. Nhưng khác với hầu hết các nền văn hóa khác là chỉ thời sinh thực khí nam, tín ngưỡng phồn thực Việt Nam thờ sinh thực khí của nam lẫn nữ. Việc thờ sinh thực khí được tìm thấy ở trên các cột đá có niên đại hàng ngàn năm trước Công nguyên. Các sinh thực khí còn được thấy rất nhiều ở thánh địa Mỹ Sơn vẫn còn nguyên dạng đến ngày nay. Ngoài ra nó còn được đưa vào các lễ hội, lễ hội ở làng Đồng Kỵ (Bắc Ninh) có tục rước cặp sinh thực khí bằng gỗ vào ngày 6 tháng giêng, sau đó chúng được đốt đi, lấy tro than chia cho mọi người để lấy may.
[sửa]
Thờ hành vi giao phối
Ngoài việc thờ sinh thực khí, tín ngưỡng Việt Nam còn thờ hành vi giao phối, đó là một đặc điểm thể hiện việc chú trọng đến các mối quan hệ của văn hóa nông nghiệp, nó đặc biệt phổ biến ở vùng Đông Nam Á.
Các hình nam nữ đang giao phối được khắc trên mặt trống đồng tìm được ở làng Đào Thịnh (Yên Bái), có niên đại 500 trước Công nguyên. Ngoài hình tượng người, cả các loài động vật như cá sấu, gà, cóc,... cũng được khắc trên mặt trống đồng Hoàng Hạ (Hòa Bình).
Vào dịp hội đền Hùng, vùng đất tổ lưu truyền điệu múa "tùng dí", thanh niên nam nữ cầm trong tay các vật biểu trưng cho sinh thực khí nam và nữ, cứ mối tiếng trống "tùng" thì họ lại "dí" hai vật đó lại với nhau. Phong tục "giã cối đón dâu" cũng là một biểu hiện cho tín ngưỡng phồn thực, chày và cối là biểu tượng cho sinh thực khí nam và nữ. Ngoài ra một số nơi còn vừa giã cối (rỗng) vừa hát giao duyên.
[sửa]
Trống đồng - biểu hiện của tín ngưỡng phồn thực
Vai trò của tín ngưỡng phồn thực lớn tới mức ngay cả chiếc trống đồng, một biểu tượng sức mạnh của quyền lực, cũng là biểu tượng toàn diện của tín ngưỡng phồn thực.
Hình dáng của trống đồng phát triển từ cối giã gạo
Cách đánh trống theo lối cầm chày dài mà đâm lên mặt trống mô phỏng động tác giã gạo
Tâm mặt trống là hình Mặt Trời biểu trưng cho sinh thực khí nam, xung quanh là hình lá có khe rãnh ở giữa biểu trưng cho sinh thực khí nữ
Xung quanh mặt trống đồng có gắn tượng cóc, một biểu hiện của tín ngưỡng phồn thực (xem thêm Con cóc là cậu ông trời)
[sửa]
Tín ngưỡng sùng bái tự nhiên
Do là một đất nước nông nghiệp nên việc sùng bái tự nhiên là điều đễ hiểu. Điều đặc biệt của tín ngưỡng Việt Nam là một tín ngưỡng đa thần và âm tính (trọng tình cảm, trọng nữ giới). Có giả thuyết cho rằng đó là do ảnh hưởng của chế độ mẫu hệ thời xưa tại Việt Nam. Các vị thần ở Việt Nam chủ yếu là nữ giới, do ảnh hưởng của tín ngưỡng phồn thực như đã nói ở trên nên các vị thần đó không phải là các cô gái trẻ đẹp như trong một số tôn giáo, tín ngưỡng khác mà là các bà mẹ, các Mẫu. (Xem thêm Đạo Mẫu).
[sửa]
Thờ Tam phủ, Tứ phủ
Tam phủ là danh từ để chỉ ba vị thánh thần: Bà Trời (hay Mẫu Thượng Thiên), Bà Chúa Thượng (hay Mẫu Thượng Ngàn), Bà Nước (hay Mẫu Thoải). Tứ phủ gồm ba vị Mẫu trên cộng thêm Mẫu Địa phủ. Các Mẫu cai quản những lĩnh vực quan trọng nhất của một xã hội nông nghiệp. Về sau do ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa nên có thêm Ngọc Hoàng, Thổ Công và Hà Bá. Thần Mặt Trời là vị thần quan trọng nhất, có mặt trên tất cả các trống đồng. Việc thờ trời ở Việt Nam có trước ở Trung Quốc.[cần chú thích]
[sửa]
Thờ Tứ pháp
Tứ pháp là danh từ để chỉ các bà thần Mây-Mưa-Sấm-Chớp, đại diện cho các hiện tượng tự nhiên có vai trò quan trọng trong xã hội nông nghiệp. Sau này khi Phật giáo vào Việt Nam thì nhóm các nữ thần này được biến thành Tứ pháp với truyền thuyết về Man Nương Phật Mẫu. Tứ pháp gồm:
Pháp Vân (thần mây) thờ ở chùa Bà Dâu
Pháp Vũ (thần mưa) thờ ở chùa Bà Đậu
Pháp Lôi (thần sấm) thờ ở chùa Bà Tướng
Pháp Điện (thần chớp) thờ ở chùa Bà Dàn
Ảnh hưởng của Tứ Pháp ở Việt Nam rất lớn, nhiều lần triều đình nhà Lý phải rước tượng Pháp Vân về Thăng Long để cầu mưa.
[sửa]
Thờ động vật và thực vật
Khác với văn hóa phương tây là thờ các con vật có sức mạnh như hổ, sư tử, chim ưng,... tín ngưỡng Việt Nam thờ các con vật hiền lành hơn như trâu, cóc, chim, rắn, cá sấu,... các con vật đó gần gũi với cuộc sống của người dân của một xã hội nông nghiệp. Người dân còn đẩy các con vật lên thành mức biểu trưng như Tiên, Rồng. Theo truyền thuyết thì tổ tiên người Việt thuộc "họ Hồng Bàng" (có nghĩa là một loài chim nước lớn), thuộc giống "Rồng Tiên". Con rồng lần đầu tiên xuất hiện ở vùng Nam Á, sau đó mới được phổ biến ở Trung Quốc rồi đến các nước phương tây. Con rồng có đầy đủ đặc tính của lối tư duy nông nghiệp: tổng hợp của cá sấu, rắn; sinh ra ở dưới nước nhưng lại có thể bay lên trời mà không cần cánh; có thể vừa phun nước vừa phun lửa. Có rất nhiều địa danh Việt Nam có tên liên quan đến rồng như Thăng Long, Hàm Rồng,...
Thực vật được tôn sùng nhất là cây lúa, có Thần Lúa, Hồn Lúa, Mẹ Lúa,... đôi khi ta thấy còn thờ Thần Cây Đa, Cây Cau,...
[sửa]
Tín ngưỡng sùng bái con người
Ngoài phồn thực, tự nhiên, tín ngưỡng Việt Nam rất coi trọng con người.
[sửa]
Hồn và vía
Người Việt xưa cho rằng con người gồm phần thể xác và phần linh hồn. Một số dân tộc Đông Nam Á coi linh hồn gồm "hồn" và "vía". Vía được hình dung như phần trung gian giữa thể xác và hồn. Người Việt cho rằng người có ba hồn, nam có bảy vía và nữ có chín vía. Ba hồn gồm: Tinh (sự tinh anh trong nhận thức), Khí (năng lượng làm cho cơ thể hoạt động) và Thần (thần thái của sự sống). Bảy vía ở đàn ông cai quản hai tai, hai mắt, hai lỗ mũi và miệng. Chín vía ở nữ giới cai quản bảy thứ như ở nam giới cộng thêm hai vía nữa. Hai vía này có nhiều cách giải thích. Chúng có thể là núm vú có vai trò quan trọng trong nuôi con. Tuy nhiên có cách giải thích khác (xem thêm chín vía). Người Việt thường có câu nói nam có "ba hồn bảy vía" còn nữ có "ba hồn chín vía", cũng là từ các quan niệm trên mà ra.
Hồn và vía dùng thể xác làm nơi trú ngụ, trường hợp hôn mê ở các mức độ khác nhau được giả thích là vía và hồn rời bỏ thể xác ở các mức độ khác nhau. Nếu phần thần của hồn mà rời khỏi thể xác thì người đó chết. Khi người chết, hồn nhẹ hơn sẽ bay sang kiếp khác còn vía nặng hơn sẽ bay là là mặt đất rồi tiêu tan. Thế nên mới có những câu ngạn ngữ như: "hồn xiêu phách lạc" (phách tức là vía; ở đây muốn nói trạng thái run sợ, mất chủ động), "sợ đến mức hồn vía lên mây" ...
Khi chết là hồn đi từ cõi dương gian đến cõi âm ty, cõi đó cũng được tưởng tượng có nhiều sông nước như ở cõi dương gian nên cần phải đi bằng thuyền nên nhiều nơi chôn người chết trong những chiếc thuyền.
[sửa]
Tổ tiên
Người Việt là một trong những dân tộc có tục thờ cúng tổ tiên sâu đậm và sớm nhất, nó gần như trở thành một tôn giáo: Đạo ông bà.
Thà đui mà giữ đạo nhà
Còn hơn sáng mắt cha ông không thờ.
(Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên)
Người phương tây coi trọng ngày sinh thì người Việt coi trọng ngày mất vì họ cho rằng người đã mất đi về nơi chín suối. Bàn thờ tổ bao giờ cũng được đặt ở nơi trang trọng nhất. Ngày xưa khi cúng lễ bao giờ cũng có nước (hoặc rượu) cùng với những đồ tế lễ khác như vàng mã. Sau khi cúng xong thì đem đốt vàng mã rồi đổ rượu hoặc nước lên đống tro tàn -- khói bay lên trời, nước hòa với lửa thấm xuống đất -- theo họ như thế tổ tiên mới nhận được. Hành động đó được cho là sự hòa quyện Nước-Lửa (âm dương) và Trời-Đất-Nước (tam tài) mang tính triết lý sâu sắc.
[sửa]
Thổ công
Thổ Công là một vị thần được thờ trong gia đình, một dạng của Mẹ Đất, là vị thần trông coi nhà cửa, định đoạt họa phúc cho một gia đình. Sống ở đâu thì có Thổ Công ở đó: "Đất có Thổ Công, sông có Hà Bá". Một số giả thuyết cho rằng Thổ Công là một trong ba vị Táo Quân xuất hiện trong truyện sự tích Táo Quân (hay Sự tích ba ông đầu rau). Người chồng mới là Thổ Công (trông coi việc bếp núc, còn gọi là "vua bếp"), người chồng cũ là Thổ Địa (trông coi việc nhà cửa), người vợ là Thổ Kỳ (trông coi việc mua bán). Tuy nhiên, một số người cho rằng Thổ Công là vị thần cai quản vùng đất còn Táo Quân chỉ coi việc bếp núc trong nhà.
Thổ Công được nhiều người tin là vị thần quan trọng nhất trong gia đình. Tổ tiên có công sinh thành dưỡng dục nên được tôn vinh nhất. Bàn thờ tổ tiên ở giữa, vị trí quan trọng nhất, bàn thờ Thổ Công ở bên trái, quan trọng thứ hai. Nhưng khi cúng lễ tổ tiên, người ta đều phải khấn Thổ Công trước để xin phép cho tổ tiên về.
Ở Nam bộ, Thổ Công được thay bằng Ông Địa và thờ ở dưới đất (đất phải về với đất), nhiều nơi còn gọi Ông Địa là Thần Tài (mọi thứ đều từ đất mà ra).
[sửa]
Thành hoàng làng
Ở phạm vi gia đình, người Việt thờ tổ tiên và Thổ Công, ở phạm vi làng xã, người Việt thờ Thành hoàng. Giống như Thổ công, Thành hoàng cai quản và quyết định họa phúc của một làng. Không có làng nào ở Việt Nam mà không có Thành hoàng.
Những người được thờ thường là những người có tên tuổi và địa vị, có công lao đối với làng đó. Tuy nhiên một số làng còn thờ những người lý lịch không "hay ho" gì như trẻ con, ăn xin, ăn mày,... nhưng họ chết vào "giờ thiêng".
[sửa]
Vua tổ
Ở phạm vi quốc gia, người Việt thờ Vua tổ, đó là Vua Hùng. Nơi thờ phụng ở Phong Châu, Phú Thọ. Ngày giỗ tổ là ngày 10 tháng 3 âm lịch.
[sửa]
Tứ bất tử
Người Việt còn thờ bốn vị thánh bất tử, đó là Tản Viên, Thánh Gióng, Chử Đồng Tử và Liễu Hạnh.
Tản Viên biểu hiện cho ước vọng chiến thắng thiên tai, lụt lội; Thánh Gióng biểu hiện cho tinh thần chống giặc ngoại xâm; Chử Đồng Tử biểu hiện cho cuộc sống phồn vinh về vật chất; Liễu Hạnh biểu hiện cho cuộc sống phồn vinh về tinh thần của người dân Việt Nam.
Friday, 23. March 2007, 11:44:42
nguồn gốc của lịch số
Hầu như dân ở các nước Việt, Hàn, Nhật, và Trung quốc nơi khai sinh ra khoa lịch số, đều biết nhiều hay nghe nói về âm lịch, dù có đang dùng Dương lịch như một tiêu chuẩn chung cho cả thế giới hiện nay. Thích hay không thì ít nhất đa số cũng đều chấp nhận chuyện ăn mừng tết Nguyên đán theo truyền thống dựa vào Âm lịch.
Bởi vậy nên phần đông các cuốn lịch in ra trong các nước nói trên đều có phần ghi chú thêm ngày "Ta" đi kèm. Riêng đối với người Việt thì hình như nhà nào cũng thích có cuốn lịch thuộc loại tam tông miếu để treo tường, ngay cả trong những gia đình sống ở hải ngọai. Mục đích chính không phải vì thích coi theo ngày ta, mà nguyên nhân có lẽ là do từ tôn giáo và tín ngưỡng, biết ngày nào rằm hay mùng một để ăn chay (theo Phật giáo). Chỉ có một thiểu số ít hơn là dùng âm lịch thường xuyên để nghiên cứu hay áp dụng vào các bộ môn khoa học huyền bí, như lấy số tử vi hay coi ngày lành tháng tốt cho chuyện làm đám cưới hỏi, khai trương công việc làm ăn ...
Hiện nay nghề làm lịch số của Trung quốc không còn giữ được bí mật theo kiểu cha truyền con nối như xưa, vì nhờ vào phương tiện in ấn dồi dào từ sách vở ghi chép còn sót lại để nghiên cứu. Hơn nữa, Âm lịch cũng không còn thực dụng, vì hầu như tất cả các quốc gia trên thế giới đang chính thức dùng Dương lịch. Dù vậy, hậu quả của việc bảo vệ bí mật trong mấy ngàn năm trước đây, cũng đã vô tình đánh mất đi cơ hội dành cho những thế hệ về sau này của Trung quốc, nghiên cứu và tìm ra vận hành của Thái dương hệ, trước Âu châu ít nhất là vài trăm năm!
Nếu tình cờ mỗi năm một lần, chúng ta thấy xuất hiện một từ quen thuộc gọi theo tên âm lịch của năm đó, như năm nay 2002 là Nhâm-Ngọ, hay năm tới 2003 là Quý-Mùi, thì dám chắc ai cũng đã ít nhất một lần thắc mắc, bằng cách nào và dựa vào đâu, các nhà lịch số Trung hoa phát minh ra những từ ngữ trên? Nói rõ hơn là mười (10) Thiên Can và mười hai (12) Ðịa Chi. Xin nhắclại ở đây, 10 Can gồm: Giáp, Ất, Bính, Ðinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý.
Bài viết này sẽ dựa trên một vài dữ kiện kiểm chứng được của khoa học, để truy tìm lại phương pháp làm lịch mà các Chiêm tinh gia Trung hoa thời xưa có thể đã xử dụng. Bằng với tinh thần tôn trọng sự thật và học hỏi, người viết xin minh xác là những gì được trình bày sau đây có thể chưa được chính xác đúng hoàn tòan như đã xảy ra. Nhưng hy vọng sẽ là những ý tưởng khởi đầu, hay nếu có thể được, coi như là một đề nghị nghiên cứu thêm cho những vị có nhiều năng khiếu tự nhiên giỏi về các bộ môn Tử vi Lý số, để cùng làm sáng tỏ những gì đã bị hiểu nhầm là khoa học huyền bí.
Nội dung chính của bài viết này sẽ trình bày và giải thích tại sao, chỉ bằng mắt thường quan sát với phương tiện ghi chép còn thô sơ, các chiêm tinh gia Trung hoa đã tính được ra Thiên can, Ðịa chi và Lục Tuần Hoa Gíap, hay khái niệm về vận hành 60 năm trong âm lịch. Phần cuối của bài viết sẽ giải thích một vài điều thắcmắc về những bí ẩn của khoa Tửvi Ðẩu số.
Nguồn gốc Lịch số
Âm lịch (lunar calendar) hay việc soạn thảo lịch số dựa vào vận hành của mặt trăng không phải bắt đầu từ Trung hoa như nhiều người lầm tưởng. Theo dữ kiện có được từ các nhà khảo cổ với bằng chứng rõ rệt, thì nền văn minh Sumerian, phát triển bên cạnh con sông Tigris cách đây hơn 6000 năm (khoảng từ năm 5000-4000 BC, để sau này thành trung tâm của xứ ngàn lẻ một đêm, hay ngày nay còn gọilà Baghdad, thủ đô của Iraq) đã biết làm lịch dựa vào vận hành của mặt trăng. Ðế quốc Lamã ngay trong thời trước Julius Cesar ( 40 BC ) cũng dùng loại Âm lịch này. Chọn mặt trăng để làm lịch có thể bởi hai lýdo: Dễ nhìn vì ánh trăng ban đêm không nóng gay gắt và khó nhìn như mặt trời ban ngày. Thay đổi hình dạng thường xuyên từ khuyết tới tròn dễ thấy hơn là mặt trời hầu như ít khi thayđổi. Tuy nhiên, còn một lý do khá quan trọng khác ít người nghĩ đến, là do yếu tố thiên nhiên. Xứ Aicập (Egypt) nằm ngay trên đường Phân cực Hoàng đạo (Tropic of Cancer, khoảng 23°27 từ xíchđạo) nên đa số nhiều người đã thấy được hiện tượng mặt trời chiếu thẳng trên đỉnh đầu. Nghĩa là trong khoảng từ 20 tháng 3 đến 20 tháng 9, nếu cắm một cái cọc thật thẳng đứng, sẽ thấy bóng của cây cọc nhập trùng ngay dưới gốc của nó vào lúc 12 giờ trưa, ít nhất là trong vài ngày (Chỉ những nước nằm giữa đường xích đạo và Bắc bán cầu trong khoảng Vĩ tuyến từ 0 - 23°27 mới thấyđược hiện tượng trên. Ngược lại, trong vùng Nam Bán cầu thì khoảng từ 20 tháng 9 đến 20 tháng 3). Nhờ quan sát hiện tượng đó, dân Aicập cách đây khoảng hơn 4000 năm đã tính ra gần đúng số ngày trong năm (365 thay vì 355 như Âmlịch), và cũng chính là lý do họ chọn làm lịch theo mặt trời, lưu truyền Dương lịch cho đến bây giờ!
Các thủ đô của Trung hoa như Trường An hay Bắc kinh, vì nằm trong vùng ôn đới cách xa trên đường Phân cực (Tropic of Cancer) nên không thấy được hiện tượng nói trên, cũng như không có ấn tượng nhiều về mặt trời, và cũng là lý do dể hiểu tại sao họ đã dùng mặt trăng để làm lịch.
Theo đúng như trong sử Trung hoa ghi lại thì khoa Lịch số đã có từ thời Hoàng Ðế, cách đây hơn 4000 năm, do các chiêm tinh gia soạn ra (nghĩa nguyên thuỷ là nhà thiên văn hay chuyên gia coi sao trên trời, không phải bị biến nghĩa ra thành "thầy bói toán" như về sau này!) chiêm tinh gia biên soạn lịch số để định chuẩn thời gian cho việc hành chánh và cai trị của triều đình Vua quan, nhưng đồng thời cũng giúp rất nhiều cho nghề nông trong việc tiên đóan thời tiết hay thu hoạch mùa màng. Chắc chắn trong giai đoạn đầu khi mới có cho đến khoảng sau thời Hán Cao tổ, âm lịch cũng không tránh khỏi nhiều sai lầm, nhất là rất đơn sơ và chưa có Thiên can hay Ðịa chi như sau này. Bằng chứng là trong thời kỳ phát triển của Chu Dịch (1150 - 500 BC) cũng chưa nghe nói đến. Phải đến thời "TamQuốc" của Khổng Minh (Gia cát Lượng) vào khoảng 200-300 AD thì mớicó văn tự rõ rệt nói về các Thiên Can, đồng thời xuất hiện các khoa lý số như Kỳ Môn Ðộn Giáp, Thái ất Thần toán, hay Lục Nhâm Ðại Ðộn v.v. Hầu hết các sử gia Trung quốc đều công nhận là chỉ vào thời kỳ của Nhà Hán, sau mấy trăm năm chiến tranh liên miên từ thời Ðông chu Liệtquốc, nền văn minh Trung hoa mới thật sự khởi sắc và đi lên trong Thiên niên kỷ đầu tiên (0 -1000 AD).
Theo chínhsử ghilại, những nghiêncứu và phátminh của Trunghoa thậtsự đã bắtđầu từ thời Tần thủy Hoàng, khi vị Hoàngđế tàigiỏi nhưng tànbạo này, cóthể độngviên hay chiêudụ được nhiều đạosĩ (coinhư là khoahọcgia theo tiêuchuẩn thờiđó), trongviệc thámhiểm, đi tìmkiếm các kỳhoa dượcthảo để luyệnthuốc trườngsinh bấttử cho ông. Dưới nhậnxét bìnhthường thì chorằng đólà việclàm xaxỉ, hoangtưởng và mêmuội. Nhưng trong lãnhvực nghiêncứu khoahọc ngàynay, Tần Thủy Hoàng rất xứngđáng được coinhư đã cócông sánglập một cơcấu kiểu Hànlâm Viện khoahọc đầutiên cho nhânlọai! Những chiphí trong việc chiêuđãi hay thưởngcông cho các đạosĩ thờiđó, dưới cáinhìn thiếu hiểubiết cholà phungphí, nhưng sovới tỷlệ ngânsách dànhriêng cho khảocứu khoahọc ngàynay thì chẳng có nghĩalý gìcả, dùlà của một nước đang pháttriển! Chính nhờ làmviệc và sốngchung tậpthể vớinhau đó, đã vôtình tạora môitrường tốtđẹp cho những sángkiến mới, thiđua họchỏi, traođổi kiếnthức giữa các đạosĩ với nhàvua, và cóthể đãlà cơsở đónggóp cho nhiều phátminh quantrọng về khoahọc và kỹthuật saunày của Trungquốc. Hoá chất Lưuhuỳnh dùng để làm thuốcsúng, thanđá, thủyngân, chì, namchâm có từtính, cách luyệnthép, bàntính (abacus), v.v. cóthể đã được bắtđầu nghiêncứu hay tìmra trong thờikỳ này. Thídụ về những huyềnthoại phùphép mà KhổngMinh xửdụng, là do những phảnứng đặcbiệt từ các hoáchất độchại như lưuhuỳnh, thuỷngân hay các loài dượcthảo trộnchung vớinhau khi bị đốtcháy. Kếtqủa là làmcho đốiphương bị gâymê, mấttrí hay mạngvong trong những vùng gọi là bátqúai trậnđồ. Nhưng một trong những thànhquả tốtđẹp hơnhết chínhlà bộmôn xem thiênvăn khítượng bắtđầu xuấthiện được nhiềungười biếtđến. Nhờvậy mà khoalịchsố đã được hiệuchỉnh, thayđổi đúnghơn chotới bâygiờ!
Phươngpháp soạn Âmlịch
Cóthể chiara làm hai giaiđọan pháttriển chính choviệc soạnthảo âmlịch.
Giaiđoạn I: Kéodài khoảng gần 2000 năm từ thời Hoàngđế cho đến thời Khổngtử. Trong giaiđoạn này chỉcó ngày, tháng và năm. Chưacó chiara giờ cũng như chưacó thiêncan và địachi. Côngviệc soạnlịch vào thời sơkhai này rấtlà dễhiểu, khôngcógì phứctạp như nhiều người thường lầmtưởng. Những chiêmtinhgia thờiđó chỉ dựavào khoảngcách giữa hai tuầntrăng tròn để tính số ngày cho một tháng. Khoảngcách của một năm thì được định bằng thờiđiểm vào lúc Trăng trònnhất, khoảng ngày rằm tháng 8 (sau này thànhra tết Trungthu), và mộtphần dựavào thờitiết thayđổi của 4 mùa.
Khókhăn duynhất lúc banđầu là cứ cáchkhoảngchừng hai năm thì tháng có trăng trònnhất bị kéodài thêm một tháng. Ðólà những thángnhuận, và cáchgiảiquyết thựctế đơngiản lúcbấygiờ là thêm nguyên một tháng vào những nămnhuận. Còn làmsao họ biếtđược nămnào nhuận là do phỏngchừng và dựavào kinhnghiệm riêng của những đời trước theo kiểu chatruyền connối. Chính cáchlàm theolối thuậntiện nhưtrên, nên âmlịch thường bị thànhkiến cholà thiếu chínhxác! Cóthể trong thờikỳ này, thángnhuận chỉ được thêmvào trong tháng trước tháng có trăng trònnhất là tết Trungthu(?) Chỉ saunày khi bắtđầu ănmừng ngày tết Nguyênđán và để không bị sai ngày quá xa, nên những nhàsoạnlịch phải chiara cho đều, thêm thángnhuận vào các tháng khác.
Ngoàira có vài chitiết cầnđược đểý là hệthống Âmlịch dựavào thiêncan và địachi chỉ có phânbiệt tốiđa là 60 năm, nên nếu muốn viết lịchsử, họ thường dùng năm caitrị của Vua hay triềuđại làmchuẩn. Thídụ như trong sách thường viết là năm thứ mấy đời Vua nàođó gặp thiêntai bãolụt v.v. Lâudần trởthành thóiquen dùngluôn cho đến khi bị ảnhhưởng của nền vănminh Tâyphương thayđổi.
Về giờgiấc, lịchsố ở thời kỳ đầu cũng chưa chiara 12 giờ như saunày. Ðể định giờ, họ dùng cách nói phỏngchừng theo vịtrí của mặttrời, mà mãi cho đến bâygiờ, nôngdân ít học ở các vùngquê vẫncòn dùng, như khi nói mặttrời vừa lên quá ngọncây (khoảng 8 đến 9 giờ sáng mùahạ), hay mặttrời đứngbóng giữatrưa khoảng 12 giờ v.v.
Nhữnggì vừa trìnhbày cóthể kiểmchứng bằng bộsách Chudịch đã được soạnra khoảng từ thời nhàChu (1150 BC) chođến thời Khổngtử (550 BC). Cụthể là việc lậpquẻ Dịch. Trong bộ ChuDịch chínhbản chỉ ghi cách lậpquẻ duynhất là dùng cỏ Thi, còngọi là phépbói cỏ Thi, mà không dùngđến giờ nào như Khổng Minh dùng để bấmđộn saunày. Các lờibàn của 64 quẻ trong bộ ChuDịch nguyênthuỷ hoàntoàn khôngcó nóirõ về giờgiấc.
Giai Ðoạn II: Từ thời Khổngtử cho tới nhàÐường khoảng chừng 1000 năm. Thờikỳ này vănminh TrungHoa bắtđầu khởisắc đilên. Các Ðạosĩ hay Chiêmtinhgia làmviệc có phươngpháp và khoahọc hơn. Nhờvậy, họ đã tìmra hay khámphá được chukỳ vậnchuyển của các hànhtinh trong TháiDươnghệ, và từđó âmlịch mới được thayđổi để thêmvào Thiêncan, Ðịachi, Lụctuần Hoagiáp (hay chukỳ 60 năm). Trướckhi đisâu vào chitiết, và để quý đọcgiả dễ theodõi vấnđề hơn, ngườiviết xin nhắclại mộtvài dữkiện cănbản nhưsau:
Trong những đêm tốt trời không mây, nếu dùng mắtthường chúngta cóthể đếm được cả vài trăm ngôisao là chuyệnthường. Tuynhiên, tấtcả đều thấy gầnnhư cốđịnh không thayđổi theo nămtháng, vì không phụthuộc vào một hệthống vệtinh như Tháidươnghệ, hoặcgiả có chukỳ dichuyển quálớn đến cả ngànvạn năm. Cònlại, trừ trườnghợp đặcbiệt như saochổi (Comet) và saobăng (Asteroid), chúngta chỉ thấy được những hànhtinh thuộc Tháidươnghệ dichuyển màthôi. Trong tám (8) hànhtinh chính, trừ mặttrời và mặttrăng, mắtthường của chúngta chỉ thấy được có năm(5) hànhtinh. Ðólà Thủytinh(Mercury), Kimtinh(Venus), Hỏatinh(Mars), Mộctinh(Jupiter), và chót là Thổtinh(Saturn). Ba(3) hànhtinh khôngthấy được bằng mắt thường là Diêmvươngtinh (Uranus), Hảivươngtinh (Neptune) và Thiênvươngtinh(Pluto). Khôngbiết cóphải là trùnghợp ngẫunhiên của tạohóa, hay sắpđặt khéoléo của conngười, trong 8 quái (Bátquái hay 8 hành?) của Dịchlý, các "Khoahọcgia" thờiđó chỉ thấy được có 5 quái: Ðịa, Sơn, Thủy, Lôi, và Hỏa, nên phátminh ra Ngũhành (Ngườiviết đã trìnhbày trong bài "Những khámphá mới về Dịchlý và Ngũhành" cáchđây hơn hai năm.)
Ðể tìmhiểu về 5 hànhtinh thấyđược chuyểnđộng như thếnào, các Chiêmtinhgia thờiđó đã dùng một phươngpháp đơngiản nhưng rất khoahọc, là ghichép lại vịtrí của các hànhtinh sau một thời khoảng nhấtđịnh. Thờiđiểm tốtnhất để xem thiênvăn là mỗitháng mộtlần vào cuối hay đầutháng, lúc trăng hoàntoàn bị chemất (đêm 29, 30 hay 1). Muốn địnhrõ vịtrí của cácsao, cólẽ họ cũng biết dùng theo phươngpháp chấm tọađộ, nhưng kém chínhxác rất nhiều. Dùng sao Bắcđẩu làmchuẩn và theo đồhình Bátquái, họ cóthể định phươngvị (hay khẩuđộ) của một sao, và kếđến là cũng theo lối ướcchừng độcao của mặttrời để định khoảngcách từ đườngchântrời. Thídụ như để địnhvị ngôisao ở 220 độ từ hướng Bắc (theo chiều kimđồnghồ) và 25 độ cách chântrời nằm ngang, họ cóthể nói là nằm ở giữa cung Khôn (hướng Tây-Nam) cách chântrời khoảng một gangtay chẳnghạn. Vềsau đểđược chínhxác hơn, cóthể các chiêmtinhgia đã dùngđến các tên của quẻdịch để phânchia thành 64 cung trên vòngtròn. Ðó chínhlà lýdo tạisao các nhànghiêncứu vềsau cóthể hiểulầm vì bị nạn "tamsao thấtbổn", nên tưởng là môn lịchsố có nguồngốc từ Dịchlý màra.
Dù bằng cáchnào thì cũng nhờ kháiniệm tuầnhoàn và chukỳ âmdương của Dịchlý, chiêmtinhgia thờiđó cóthể tinchắc là các vìsao đều chuyểnđộng theo một chukỳ nhấtđịnh nàođó. Nếukhông thì cólẽ họ khôngbỏ thìgiờ quálâu cho cả một đờingười để tìmra gầnđúng chukỳ của 5 hànhtinh trong Tháidươnghệ, trước Âuchâu cả hơn ngànnăm!
Kếtquả côngtrình nghiêncứu và ghichép vịtrí sao của các Chiêmtinhgia Trunghoa nóitrên chothấy là cứ mỗi 60 năm thì cả 5 hànhtinh đều quaytrởvề lại gần vịtrí cũ! Ðặcbiệt hơnhết, là vào khoảng cuối năm QuýHợi và đầu năm GiápTý thì cả 5 hànhtinh đều hộitụ lại, và nằm sát vớinhau chung một hướng. Xin nhắclại đây để tránh hiểunhầm, nhờ tìnhcờ ngẫunhiên quansát thấy hiệntượng 5 sao tụhội về một chỗ trướckhi phântán ra, nên cóthể các nhàlịchsố chorằng đólà khởiđiểm đầutiên cho chukỳ 60 năm, và họ đặttên cho năm có hiệntượng đólà GiápTý, đứngđầu trong bảng lụctuần hoagiáp.
Sauđây là bảng tómlược số vòng chukỳ quay quanh mặttrời của 5 hànhtinh, dựa theo thờigian một (1) năm của tráiđất làmchuẩn:
Thờigian tínhtheo Tráiđất làmchuẩn Chukỳ 1 vòng
____________________________________________________________________
Ngày (Năm ) Số Chukỳ Số Chukỳ Số Chukỳ
trong trong trong
12 Năm 30 Năm 60 Năm ____________________________________________________________________
TráiÐất-Earth 365.3 (1.00) 12.000 30.000 60.00
ThủyTinh-Mercury 88.0 (0.241) 49.814 124.534 249.06
KimTinh-Venus 224.7 (0.615) 19.508 48.772 97.54
HỏaTinh-Mars 687.0 (1.881) 6.381 15.951 31.90
MộcTinh- Jupiter 4331.8 (11.858) 1.012 2.530 5.060
ThổTinh-Saturn 10760.0 (29.455) 0.407 1.018 2.037
___________________________________________________________________
Dựavào bảng tínhtoán chukỳ ởtrên chothấy có mộtvài chitiết cần chúý: Sau khoảngchừng 20 năm thì các sao tụvề tại một vịtrí khác, và phải sau gần 60 năm của tráiđất, thì cả bốn(4) sao Thủytinh, Hỏatinh, Mộctinh, và Thổtinh mới quayvề gần đúng vịtrí đầutiên hay xêxích mộtchút. Khoảngcách saisố sau 60 năm là từ 10 đến 30 cung độ (arc), do các sốlẻ thứnhất của số chukỳ trong 60 năm đều nằm trong giớihạn của 0 - 0.1 hay 0.9 - 1.0 theo vòngtròn (360 độ) của mặttrời. Ðốivới người quansát các hànhtinh đứng từ vịtrí trên tráiđất và ở một gốcđộ chéo, thì chắc sẽ nhìnthấy khoảngcách hay độ xêxích nhỏ hơn rấtnhiều, hoặc cóthể không thấyđược độ saibiệt bằng mắtthường! Riêng trườnghợp của Kimtinh (Venus) tuy nằm gầnnhư đốidiện với vịtrí cũ (sốlẻ 0.54), nhưng chukỳ quay chungquanh mặttrời chỉcó chừnghơn 7 tháng, nên chỉ cầnthêm khoảng 4 tháng (cũng còn trong 1 năm của tráiđất) là quayvòng trởlại để hộitụ cùng các sao.
Nhưvậy, với mộtvài bằngchứng ởtrên cóthể tạm kếtluận rằng: Chuyện các chiêmtinhgia Trunghoa cách đây hơn 1000 năm đã tìmra chukỳ gầnđúng của 5 hànhtinh là sựthật hiểnnhiên rất dễhiểu theo khoahọc. Hìnhvẽ thứ hai sauđây cũng để minhchứng cụthể chothấy vịtrí của 5 hànhtinh vào tháng 2 năm 1984 (dươnglịch, âmlịch là 30 tháng Chạp năm QuýHợi, gần tết Nguyênđán) theo cáchtính đúng qũyđạo chínhxác của khoahọc ngàynay.
Tuynhiên cũng xin lưuý và nhấnmạnh một lần nữa là do sựtrùnghợp ngẫunhiên đưađến, khôngphải cứ 60 năm là các sao phải tụ về ở cùng một phươngvị giốngnhư vậy. Lýdo là vì các saisố khoảng 0.06 cho Mộctinh và 0.037 cho Thổtinh như đã nói, nên phươngvị của các sao tụhội lại cũng thayđổi xêxích mộtchút sau khoảng 60 năm. Muốn các sao tụ hội về cùng phươngvị gần giống như cũ phải mất khoảng 1600 năm, hay gần 27 lần của chukỳ 60 năm! Nhưng dù vậy cũng chỉ gần đúng màthôi. Nghĩalà trong thựctế khônghề có sựtrùngnhập lại giốngyhệt như cũ được!
Nhânđây cũng nên nhắc đến một sựkiện lịchsử có ảnhhưởng rấtnhiều đến vậnmệnh của cả nước Việtnam. Dobởi các vuachúa Trunghoa thời bấygiờ vì quátin vào lậpthuyết của các chiêmtinhgia, chorằng mộtkhi các tinhtú đều chầuvề một phương nào thì nơiđó tụhội được nhiều linhkhí, nghĩalà có "Thánnhnhân" hay bậc đếvương sinhra đời! Bởivậy nên tínhra trong khoảng 400 năm ( 400 - 800 AD) vào thời nhàÐường, các Sao đều chầu về phươngNam (gần giốngnhư hìnhvẽ trên), làmcho họ phải losợ. Từ nguyênnhân đó, mới có việc saiphái đạosĩ Cao Biền làm Tháithú để tìmcách trấnyểm phươngNam. Ngoàira sau này họ cũng thường gởi các "Giánđiệp" giảdạng độilốt tusĩ hay thầyÐịalý và thầythuốcbắc để dòtìm nhântài của Việtnam. Mộtkhi pháthiệnđược nơi nào có "thầnđồng" hay thiếuniên giỏichữ là họ tìm đến để thửtài và tìmhiểu. Nếu đúng thì bằng nhiều cách như dụdỗ, muachuộc nếu chamẹ nghèo, xin cholàm connuôi để "dạydỗ và huấnluyện chữ nghĩa v.v. Ðólà lýdo tạisao trong những câuchuyện kể về các vị thầnđồng Nhohọc của Việtnam thờixưa, thường nói tới việc có những người "kháchlạ" tìmđến để ra câuđối và thửtài thôngminh!
Nếu nhữnggì nóitrên đúngtheo thuyết của các chiêmtinhgia Trunghoa, thì trongsố những đứatrẻ sinh năm 1984-85 ở Việtnam sẽ chora nhiều thiêntài xuấtchúng ngoạihạng trong tươnglai (!?) Ðúng hay sai thì chưabiết, nhưng ứngnghiệm vào các quốcgia thuộc vùng ÐôngnamA¨ thịnhvượng giầucó hơn trong vòng 20 nămqua, và dĩnhiên kếtqủa là sẽ chora nhiều trẻem thầnđồng nhờ được nuôidưỡng huấnluyện và giáodục trong môitrường tốt hơn!
Nóichung với cáchtính phỏngchừng và đơngiản dựavào ba sao là: Hỏatinh (Mars) có chukỳ gần 2 năm, Mộctinh (Jupiter) có chukỳ khoảng 12 năm, và Thổtinh có chukỳ gần 30 năm, các nhà làm Lịchsố đã tìmra mẫusốchung gầnđúng là 60 năm để cả basao tụhội lại gầnnhau, và có cùngchung một cung, hay cùng phươngvị theo bátquái (mỗicung khoảng 45°.)
Ðiều cầnbiết thêm ởđây chínhlà chukỳ gần 2 năm của sao Hỏa (Mars), nghĩalà cáchkhoảng một năm thì các chiêmtinhgia thấy saoHỏa nằm ở vịtrí hướng đốingược lại. Do hiệntượng trên trùnghợp với lýthuyết về Dịch hay luật âmdương, nên cóthể các nhàlịchsố tinrằng thờigian cũng giốngnhư vậy là cứ một năm Dương một năm Âm thayđổi đềunhau!
Mộctinh (Jupiter) là sao quantrọng nhất có chukỳ gần đúng 12 năm. Quantrọng theo các nhà Lịchsố thời bấygiờ cóthể từ hai lýdo. Thứnhất, đó là sao duynhất để phânbiệt và chuẩnđịnh sựkhácbiệt của các năm. Thổtinh (Saturn) vì xa và khóthấy hơn, nhấtlà chukỳ đầutiên quá lâu và có tới gần 30 năm không chínhxác bằng Mộctinh. Riêng Hỏatinh thì lại càng không chínhxác vì chukỳ quá ngắn chỉcó khoảng gần 2 năm. Thứhai, dựa vào kinhnghiệm tíchlũy từ quansát và thựcnghịêm của các chiêmtinhgia theolối chatruyền connối cóthể đã kéodài trong vài trăm năm, sau Mặttrời và Mặttrăng, Mộctinh có ảnhhưởng nhiềunhất đốivới conngười và Tráiđất (sẽ giảithích thêm ở mục TửVi). Chínhvìvậy, họ đã dùng chukỳ 12 năm của Mộctinh để đặt tên cho 12 năm, còngọi là Thậpnhị Ðịachi. Dámchắc mớiđầu chỉ cótên bằng consố 1, 2, 3, 4,...12. (Nếu đểý thì thấy các sốlẻ 1, 3, 5...thuộc số Dương, số chẳn 2, 4, 6... là số Âm, phùhợp với Dịchlý đã nói ởtrên). Còn tạisao saunày lại có tên của 12 con vật là Tý, Sửu, Dần...v.v, thì lại thuộc mộtvài lýdo khác không nằm trong phạmvi bàiviết này, nên xin miễnbàn ở đây. Nóichung, yếutố quantrọng là nhờvào quansát thựcnghịêm, một phươngpháp thôngdụng trong nghiêncứu khoahọc.
Saucùng, cólẽ các chiêmtinhgia cũng chỉ thấy có sao Thổtinh là có chukỳ lâunhất trong 5 hànhtinh, nên theo trìnhđộ hiểubiết thời bấygiờ, họ chorằng đó là vịthần chính của nhà Trời ảnhhưởng đến mọisự sắpđặt và thayđổi của "Thượngđế", nên gọi là ThiênCan (?). Nhưng tạisao là 10 mà không là 5, vì 5 nhân 12 mới bằng 60? Hỏivậy là xemthường khảnăng về Toán của chiêmtinhgia! Nếu chỉ dùng 5 số Thiêncan ghép với 12 Ðịachi sẽ bị trởngại ngay, nhấtlà không giảiquyết được nguyên tắc ÂmDương, một năm Dương và một năm Âm điliền vớinhau như đã giảithích về chukỳ của saoHỏa ở trên. Ðể giảitỏa vấnnạn đó, các chiêmtinhgia buộc phảidùng gấpđôi consố 5 lên thành 10, tuy vẫn duytrì 5 đặctính Ngũhành của Thiêncan. Bởivậy chonên bâygiờ chúngta mới có hai Can đi liền với nhau có cùngchung một Hành (theo thuyết Ngũhành), và có một Dương và một Âm. Thídụ như Giáp với Ất (hành Mộc), Bính với Ðinh (Hỏa), Mậu với Kỷ (Thổ), Canh với Tân (Kim) và Nhâm với Quý (Thủy).
Ngoàira, do ảnhhưởng của thuyết Ngũhành, việc đặt hay gọitên 5 hànhtinh theo Ngũhành là hoàntòan dựavào màusắc khi nhìn bằng mắt thường, và khôngcó liênhệ gì với đặctính vậtlý. Theo lýthuyết của Ngũhành về màusắc, gọi là Mộctinh vì có sắc xanh. Hỏatinh vì có sắc đỏ như lửa. Thổtinh vì có sắc vàng, Kimtinh (Venus) vì có sắc trắng do có độsáng mạnh, và Thủytinh (Mercury) có sắc đen vì quágần mặttrời nên không thấyđược sánglắm!
Tómlại hệthống Âmlịch dựavào các hànhtinh chính sau: Mặttrời để định Giờ và Ngày, Mặttrăng dùng cho Tháng, Mộctinh (Jupiter) dùng cho Năm hay 12 Ðịachi, và sau cùng Thổtinh (Saturn) và Hoảtinh (Mars) dùng để định Thiêncan (Âm hoặc Dương) và Ðại Chukỳ 60 năm hay LụcTuần HoaGiáp. Ghinhận thêm ởđây là theo ămlịch, mỗi tháng chiara làm 3 tuần, có khoảng từ 9 đến 10 ngày, gồm: Thượng, Trung, và Hạ tuần. Vềsaunày thì các nhàsoạnlịch tính và thêmvào các ngày đặcbiệt như Ðạihàn, Tiểuhàn, Lậpđông, Hạchí v.v
Những Bí ẩn của khoaTửvi
Trong suốt hơn một ngàn năm, bộmôn Tửvi đượccoi nhưlà khoahọc huyềnbí bởi tấtcả các yếutố ansao và giảiđóan đều dựatheo một vài côngthức địnhtrước, mà khôngcó sựgiảithích hay chứngminh lýdo tạisao. Dù tin hay khôngtin, thựctế chothấy khoatửvi cũng đãđược lưutruyền trong dânchúng khálâu, và ítnhất cũng đãcó mộtsố người chấpnhận, nghĩrằng cóthể dùngđể đoánđược phầnnào vậnmệnh tươnglai của conngười! Ðiều đáng ngạcnhiên là nếu đúngtheo dữkiện chothấy, khoaTửvi hiệntại này chỉ còn có Việtnam là đất dụngvõ, dù có nguồngốc từ Trunghoa. Ngaycả các sách viếtvề Tửvi ở TrungHoa cũng có nhiều, nhưng họ khôngthích xài Tửvi mà lại chọn các môn khác thôngdụng hơn như TửBình (gọitắt là Báttự có 8 chữ, lấy số theo hàng Can và Chi của Năm, Tháng, Ngày và Giờ). Một lýdo cóthể giảithích là vì saunày họ đã khámphá và thấyđược rằng, vậnhành của các sao khôngđược chínhxác như đã tintưởng lúcbanđầu!
Những gì được ngườiviết pháthiện và trìnhbày sauđây chothấy vài đặctính khoahọc của bộmôn Tửvi. Trần Ðoàn (được coi như ôngTổ sángchế ra Tửvi) hay các vị thầy tiềnbối của ông vào khoảng thời nhàÐường, cóthể đã tiếnxa hơn và biết khánhiều về vậnhành của các hànhtinh. Nhưng tiếcrằng vì các điềukiện thựctế chủquan về vănhóa xãhội thời bấygiờ, nên họ đã dấukín và giữkín bímật tốiđa, nhấtlà khôngmuốn giảithích hay viếtsách đểlại lưutruyền cho hậuthế.
Cung Anmệnh: Theo quanniệm về triếtlý nhânsinh của Khổnggiáo chịu ảnhhưởng ítnhiều đạo Lão, mỗingười sinhra đềucó một sốphận được anbài trước gọilà thiênmệnh. Các nhàlýsố hay tửvigia Trunghoa dựavào lýthuyết trên nên tinrằng, khi một đứabé vừa sinhra đời là chịu ảnhhưởng địnhđoạt cho sốphận bởi các tinhtú hiệndiện trêntrời ngay thờiđiểm đó. Câuvăn nổitiếng thườngnghe là "...sinhra đời dưới một ngôisao..." phảnánh niềmtin trên. Nói cách khác, khi một đứatrẻ sinhra đời tại một địađiểm nào trên tráiđất, sẽ chịuảnhhưởng của tấtcả các tinhtú chiếuvào ngay tại thờiđiểm đó, và địnhđoạt sốmệnh luôn cả đời cho đứabé vừa sinh!
Khôngphải tựnhiên mà các Tửvigia (TVG) bàyđặt ra cách anmệnh trong Tửvi nhưsau: Khởi từ cung Dần (hay tháng Giêng) đếm theo chiềuthuận (kimđồnghồ) đến thángsinh, rồi từđó lại đếm ngược chotới giờsinh để an cungmệnh. Dựavào triếtlý sốphận cùng cách an cungmệnh chothấy, các TVG thờiđó đã khámphá rađược hai đặctính vậnhành của tráiđất và mặttrời, một đúng và một sai!
Thứnhất, đúng là họ đã biết tráiđất tự xoay vòngquanh lấy chínhnó theo chiềungược với kimđồnghồ! Tròchơi lồngđèn xoay (còn gọi là đènkéoquân hay đèncù) rất thịnhhành vào thời nhàÐường, chothấy các TVG lúc bấygiờ cóthể đã có kháiniệm về tráiđất tròn và xoay. Nhưng như đã viết ởtrên, họ đã giữ làm bímật giatruyền, và nhấtlà sợ nguyhiểm cho chính bảnthân và giađình do quanniệm "Thiêncơ bất khảlậu" hoặc vì những người cầmquyền như VuaChúa khôngtin (giốngnhư trườnghợp của Gallileo). Một lýdo khác là ngaychính các TVG cũng không hiểu và không giảithích được hiệntượng tạisao conngười không bị rơi rangoài nếu tráiđất xoaytròn! Thêmvào, các hiệntượng thiênnhiên như nhậtthực hay nguyệtthực, đã tạo cơhội để các TVG hiểu ánhsáng từ mặttrăng là do từ ánhsáng mặttrời chiếuvào và thỉnhthoảng lại bị tráiđất che (cho trườnghợp nguyệtthực). Cóthể với cáchsuyluận tầmthường và đơngiản theo lối chứngminh "phảnđề" là: Nếu Tráiđất nằm yên không xoay, thì dựavào quansát hàngngày chothấy mặttrời, mặttrăng, năm (5) hànhtinh và đasố các tinhtú thấyđược, phải "chạy" xungquanh tráiđất mỗingày mộtlần! Ðiềunày chothấy hoàntòan vôlý vì nhờ các hiệntượng nhậtthực và nguyệtthực. Cụthể như nhờ có hiệntượng nhậtthực toànphần giữa banngày, các TVG đã thấy được các ngôisao và các hànhtinh hiệnra, dù trong chốclát. Nghĩalà không phải vào banngày, các tinhtú chạy xuống dưới đất rồi đến tối mới hiệnlên!
Thứhai, các TVG đã hiểusai khi khámphá ra và tinrằng mặttrời quay chungquanh tráiđất mỗi năm mộtlần theo chiềuthuận kimđồnghồ! Nhưng thậtlà maymắn cho khoaTửvi, cái sai về lýthuyết lại trởthành đúng trên thựctế! Lýdo là nhờ luậttươngđối về chuyểnđộng. Nghĩalà nếu các TVG đang đứng trên tráiđất nhìn mặttrời, trongkhi tráiđất dichuyển xungquanh mặttrời theo chiều ngược kim đồnghồ, thì cũng giốngnhư các TVG đứng trên tráiđất nằm yên, và nhìn mặttrời dichuyển xungquanh tráiđất theo chiềuthuận kimđồnghồ!.
Những bằngchứng trên chothấy khi an cungmệnh, các TVG đã theo gầnđúng nguyêntắc vậnhành của tráiđất và mặttrời, xácđịnh vịtrí tươngđối lúc đứabé sinhra đời trong tháidươnghệ. Tuynhiên, xin được nhấnmạnh và giảithích rõ ở đây thêm một chút để tránh sựhiểulầm. Ðúngra, phầnnào là do ảnhhưởng thểxác của ngườimẹ, do tínhditruyền hay phùhợp với môitrường vào thờiđiểm đó, nên "chuyểnbụng" mà sinhra đứabé, hơnlà do cơthể đứabé sinhra chịu ảnhhưởng của các hànhtinh!
Vòng Tửvi và ThiênPhủ: Coinhư quantrọng nhất cho lásố tửvi nên dựavào tấtcả bốn yếutố là Năm, Tháng, Ngày và Giờ sinh. Nghĩalà chịuảnhhưởng của Mặttrời, Mặttrăng và năm hànhtinh. Theo nhậnxét của ngườiviết thì cóthể saukhi định vịtrí của đứatrẻ khi mớisinh rađời dựavào tháng và giờ, các TVG còn dựavào hai yếutố saucùng là vịtrí của các hànhtinh hay thiêncan, và vịtrí của Mặttrăng hay ngàysinh. Nhưng làmsao họ biết sao Tửvi phải được an ởđâu dựavào ngàysinh (?), và đây vẫncòn là một bíẩn cần được nghiêncứu thêm. Câutrảlời tạmthời là cóthể các TVG đã dựavào quansát thựcnghiệm hìnhdạng và khuônmặt của hàng trăm (hay vài ngàn) đứatrẻ trong một thờigian kéodài cả mấy trămnăm. KhoaTướngsố cũng cóthể nhờđó mà phátsinh ra. Nênnhớ là ngàynay các nhà coi Tửvi chuyênnghiệp cũng cần phải dựavào hìnhdạng hay tướngmạo để "điềuchỉnh" và kiểmchứng lại trướckhi bàntới lásố của ngườinào.
Vòng Tháituế: Trongsố những người Việt nổitiếng mộtthời nghiêncứu về khoaTửvi, cóthể TVG Thiênlương (bút hiệu) là người đã khámphá ra những yếutố quantrọng đặcbiệt nhất về vòng an sao Tháituế. Vòng Tháituế theo quanniệm của nhóm nghiêncứu TVG ThiênLương, có ảnhhưởng nhiều đến tháiđộ sống và cách ứngxử của conngười đốivới xãhội. Tạisao vòng Tháituế lại đóng một vaitrò chính trong khoa Tửvi? Câu trảlời làvì đã dựavào sao Mộctinh (Jupiter). Các chiêmtinhgia từxưa đã quansát và biết chukỳ đặcbiệt duynhất gần 12 năm của Mộctinh trong Tháidươnghệ. Nhưng yếutố chính quantrọng ởđây là họ đã cảmnhận được ảnhhưởng của Mộctinh đốivới các sinhvật đang sống trên tráiđất, nhấtlà conngười theo từng năm (bởivậy nên SaoTháituế baogiờ cũng an theo nămsinh, nghĩa là sinh năm nào thì an Tháituế ở ngay cung đó).
Theo dữkiện khoahọc tìmthấy được, Mộctinh (Jupiter) hay saoTháituế có hai đặctính nổibật nhất trong Tháidươnghệ. Thứnhất là Hànhtinh lớn thứhai chỉ nhỏ hơn Mặttrời, với đườngbánkính trungbình khoảngchừng 70 ngàn câysố (km), gấp 11.2 lần Tráiđất. Dođó, lựchấpdẫn (gravity) của Mộctinh lên Tráiđất rấtlà đángkể (chỉ sau Mặttrăng quágần với Tráiđất). Thứhai, và đây mới chínhlà điều đángnói, ảnhhưởng từtrường của Mộctinh mạnh nhiều hơn khoảng 10 lần của Tráiđất. Yếutố sóngtừtrường như các pháthiện gầnđây chothấy, ảnhhưởng rấtnhiều trên nãobộ của conngười nhất là cho các trẻem! Thídụ cụthể là cáchđây mấynăm, đã xảyra hiệntượng mộtsố các trẻem Nhật bị óimửa và bấttỉnh vì coi một chươngtrình truyềnhình! Hay giới yhọc càng ngày càng có khuynhướng tin và côngnhận các loạisóng từtrường, từ các dụngcụ điệntử hay các đườngdâyđiện caothế, cóthể gây nguyhại cho nãobộ conngười nếu hấpthu quánhiều!
Trởlại chuyện tửvi, theo lýgiiải của phái TVG Thiênlương nếu ngườinào anmệnh tại cung có sao Tuếphá, xungchiếu với cung thiêndi có sao Tháituế, thì ngườiđó thườnghay bấtmãn chốngđối, sinhbất phùngthời, v.v. Ðể kiểmchứng hiệntượng trên, ngườiviết chọn một lásố thídụ đểcho cung mệnh cóđược sao tuếphá: Người tuổi Canh-Thìn (1940), sinh tháng 9, giờ Tý, mệnh an ở cung tuất. Sauđó, dùng cách định vịtrí của các hànhtinh vào thờiđiểm nóitrên, thì thấy rằng vịtrí trên mặtđất vào giờ đó đốidiện thẳng với sao Mộctinh, và ở vịtrí gầnnhất.
người sinh tháng 9 giờ Tý và người sinh tháng ba giờ Ngọ đều anmệnh tại cung Thìn và có cùng sao Tuếphá tại mệnh. Khácbiệt duy nhất của hai trườnghợp trên là chỉ có người sinh tháng 9 mới chịu ảnhhưởng hoàntoàn của Tuếphá, trongkhi người sinh tháng 3 thì ngượclại không ảnhhưởng tínào vì nhờ mặttrời che hoàntòan! Một yếutố cóthể là do ảnhhưởng của sóngtừtrường quánhiều từ mộctinh, nên nãobộ của đứabé lớnlên sẽ có khuynhhướng pháttriển nhiều, thuộc loại thôngminhhơnngười, và thường đưađến trườnghợp chốngđối những chuyện chướngtai gaimắt, nên dễ đưađến bấtmãn vì không hùatheo với người được (trườnghợp của CaoBá Quát trong lịchsử). Mặtkhác cóthể do thiếu giáodục và hướngdẫn, dễ kết bèđảng với kẻxấu (Kiếp,Không, SátPhá Tham hãmđịa) thành tay đạotặc gianhùng v.v. Nênnhớ là những tay đạotặc gianhùng có tiếngtăm phầnđông đều thuộcloại thôngminh hơnngười rấtnhiều!
Hai hànhtinh gần mặttrời nhất cũng cóthể làm cơsở để an một sốsao trong Tửvi. Kimtinh (Venus) có chukỳ 0.61 và quaytrởlại vịtrí cũ (khoảng chừng 5 vòng) cho mỗi 3 năm tròn của tráiđất, nên có một sốsao trong Tửvi chỉ an theo ba (3) nhóm gồm: Thìn Tuất Sửu Mùi (Tứ mộ), hay Dần Thân Tỵ Hợi và Tý Ngọ Mão Dậu. Ðặcbiệt Thủytinh (Mercury) quay quanh mặttrời quá mau, cứ mỗi batháng làm 1 vòng, trongkhi tráiđất cứ ba tháng lại dichuyển một phầntư (1/4) vòng chungquanh mặttrời, nên theo vịtrí tươngđối của người đứng quansát từ mặtđất sẽ thấy như Thủytinh chỉ dichuyển trong 4 vịtrí chiađều trên vòngtròn (vì tầm nhìn quansát bị giánđoạn khôngliêntục do vịtrí của Thủytinh quágần mặttrời). Phảichăng vìvậy mà sao Thiên Mã và mộtsố sao khác chỉ an trong 4 cung thuộc trong 3 nhóm trên(?)
Những gì vừađược trìnhbày chothấy mặcdù khoaTửvi đẩusố khôngđược hoànhảo và còn nhiều nghivấn theo tiêuchuẩn khoahọc hiệnđại, nhưng dámchắcrằng đó chínhlà biểutượng cho tinhhoa của nền vănminh Ðôngphương, một thời rạngrỡ đã qua trong thiênniênkỷ đầutiên của nhânloại, và hyvọng sẽ có ngàytrởlại trong vinhquang của thiênniênkỷ thứba này.
Nguyễn Cường
Tham Khảo:
1) Nguyễn Ðăng Thục, Lịch Sử Triết Học Ðông Phương, Xuân Thu,1990 Inlại.
2) Encarta 98 Encyclopedia, Microsoft, 1998 Edition
3) Encyclopedia of History, Global Software Publishing, N. A., Inc., 1998
4) Sào Nam Phan Bội Châu, Chu Dịch, Khai Trí, 1969.
5) Ngô Tất Tố, Kinh Dịch Toàn Bộ, Ðại Nam, 1973.
Thursday, 15. March 2007, 05:59:21
làm Blog o OPERA - suutam
Hiện nay blog không còn xa lạ với chúng ta. Nó được biết đến như một cuốn nhật ký online thu hút rất nhiều giới trẻ các nước tham gia viết. Cùng với đó kéo theo các dịch vụ tạo blog miễn phí, một trong số đó là blog Opera. Một blog khá chuyên nghiệp với nhiều tính năng lý thú không kém gì các blog free khác. Hãy gửi bài viết này cho bạn bè để cộng đồng blog Opera đông vui hơn.
- Các tính năng nổi bật nhất trong blog Opera
Dung lượng lưu trữ cho phép lớn lên tới 300 MB, cho phép upload nhiều định dạng file như GIF, JPG, ZIP, RAR, MP3, WAV, WMA, EXE...Cho phép upload file với dung lượng lớn. Tôi đã up thử các file nhạc với dung lượng lớn hơn 11 MB nhưng vẫn Ok.
Chia sẻ photo, tạo album ảnh, tính năng tạo ecard từ ngay chính bức ảnh đó và gửi cho bạn bè.
Lưu trữ bài viết theo ngày, tháng, năm, theo các chủ đề do người viết tạo ra giúp tìm kiếm dễ dàng
Cho phép tạo danh sách các trang web yêu thích hoặc link bạn bè theo chủ đề, cho phép add Feeds và đọc RSS ngay trên blog
Nhiều giao diện sẵn có, cho phép tùy biến giao diện theo ý thích. Khung cửa sổ viết bài đẹp, rất thuận tiện theo chuẩn WYSIWYG, có bộ đếm số người truy cập blog
Quản lý comment trong blog của mình và các blog của bạn bè dễ dàng, cho phép gửi thư cho bạn bè trong cùng cộng đồng Blog Opera
Cho phép add code nhạc hình, nhạc tiếng, flash rất link hoạt.
Cho phép tự tạo và quản lý diễn đàn cá nhân, nhóm làm việc
- Đăng ký tài khoản.
Việc đăng ký một blog ở Opera là rất dễ dàng. Các bạn hãy vào trang
http://my.opera.com/community/ để đăng ký cho mình tài khoản. Việc đăng ký là vô cùng đơn giản, các bạn chỉ việc nhập nick cần tạo, điền các thông tin về họ tên và địa chỉ Email, điền dãy số và chữ đã hiển thị sẵn để xác nhận là các bạn đã có một trang blog của riêng mình. Sau khi tạo được một tài khoản bạn phải nhấn vào chữ Start Blog để tạo tiêu đề của Blog cùng một số các lời giới thiệu ngắn về blog của mình nếu có. Sau khi nhấn Save blog của bạn đã sẵn sàng cho bài viết đầu tiên. Còn chờ gì nữa, thử viết một bài xem sao nhỉ?
- Các tính năng chính.
1. Get started guide: N/I (No Information)
2. Web page layout:
Cho phép chọn các giao diện tùy biến khác nhau của blog
Chi tiết: Chọn layout mà bạn thích rồi tích vào ô tròn dưới layout đó để lưu lại. Để tùy biến layout theo ý muốn bạn nhấn vào custom style sheet. Trong ô Enter CSS bạn có thể chèn các code CSS để thay đổi giao diện. Nếu bạn chưa biết cách thì hãy đọc bài viết này và nếu tiếng Anh của bạn giỏi thì thật tuyệt vời khi vào trang web này.
3. Blog settings:
Nơi cho phép thay đổi các tùy chọn trong blog, ví dụ như có cho phép khách comment hoặc không, tùy chọn ngày tháng theo vùng..
Chi tiết:
+ Blog title: Tiêu đề của blog
+ Blog Subtitle: Phụ đề của blog
+ Description: Bạn có thể viết một vài dòng đề miêu tả về blog của bạn.
+ Number of posts per page: Số bài viết hiển thị trên trang chủ trong blog của bạn.
+ Access Settings: Show blog to everyone? Hiển thị blog với tất cả mọi người hay không. Có 3 lựa chọn Yes, tất cả mọi người có thể xem, chọn No, chỉ có mình xem thôi, chọn Friend Only, chỉ có bạn bè trong cộng đồng opera xem. Allow comments? Chấp nhận cho những ai gửi ý kiến phản hồi trong blog của bạn, cũng có 3 lựa chọn như trên.
+ Allow anonymous comments? Bật tính năng comment của blog hay không bật? Có hai sự lựa chọn, có hoặc không.
+ Trackback? Hiển thị các bài viết có liên quan trên nhau hay không.
+ Send me e-mail when comments are added? Chấp nhận email khi khách gửi comment vào địa chỉ thư đã đăng ký trước hay không?
+ Enable MMS blogging and Attempt to remove operator signature: N/I
+ Blog language: Chọn ngôn ngữ trong blog.
4. Forum settings:
Tạo, sửa chữa các tùy biến trong diễn đàn nếu bạn là thành viên của một diễn đàn trong Opera
5. Ignored users:
Danh sách các thành viên xấu đã bị bạn cấm. Những thành viên này sẽ không thể comment trong blog của bạn.
6. My groups:
Cho phép xem, sửa chữa nhóm làm việc hoặc diễn đàn trong Opera mà bạn đang tham gia.
7. Edit profile:
Nơi sửa chữa các thông tin cá nhân như ngày sinh, tên, tuổi, email, các thông tin khác có liên quan tới cá nhân. Upload ảnh đại diện, đổi mật khẩu.
Chi tiết:
+ Photo: Upload ảnh cá nhân hoặc bất kỳ ảnh gì bạn thích. Hình ảnh này sẽ hiện trong friend list của những người đã add bạn. Show photo in blog sidebar: Hiển thị ảnh ở trang chủ của blog hay không. Đánh dấu chọn là có hiển thị, ngược lại là không.
+ Avatar: Hình đại diện, sẽ hiện thị khi bạn comment trong blog của bạn bè. Có thể sự dụng ảnh jpg hoặc gif kích thước 50x50 pixel. Bạn có thể chọn ảnh lớn hơn một chút nhưng Opera sẽ tự resize kích thước của bạn.
+ Personal: Hiển thị các thông tin cá nhân về tên tuổi, ngày tháng năm sinh, giới tính, đất nước hoặc thành phố sinh sống, nghề nghiệp, trang web, địa chỉ email, nick chát ở các dịch vụ chát khác nhau.
+ Privacy. E-mail: có 2 nút chọn lần lượt từ trên xuống là: Ẩn, hiện với bạn bè trong cộng đồng Opera, hiện với tất cả mọi người. Logged in: hiện hoặc ẩn khi đăng nhập, cũng có 3 lựa chọn như bên cạnh.
+ RDF: N/I
+ Time zone: Chọn múi giờ, múi giờ của Việt Nam là + 7. Sẽ hiển thị giờ khi bạn gửi bài viết theo múi giờ mà bạn chọn. Start of the week: chọn ngày đầu tuần
+ Languages: N/I
+ About me: Giới thiệu về cá nhân
+ My work: Giới thiệu về công việc của bạn
+ Fast facts: Các sở thích khác nữa
+ Quote: Nếu bạn viết vào đây thì nội dung sẽ hiển thị bên cạnh photo trong friend list của bạn bè đã add bạn.
Sau khi điền đầy đủ các bạn chỉ việc Save vào là Oke.
8. Spotlights:
Hiển thị, sửa, xóa các blog hoặc bài viết hay đã được bạn xem qua và đánh dấu lại.
9. Countdowns:
Ghi chú các sự kiện sắp tới, có thể ghi nhiều sự kiện một lúc và luôn hiển thị ở trang chủ của blog.
Chi tiết: Add các sự kiện cần nhớ và sẽ được đếm ngược từng ngày. Date: Ghi ngày của sự kiện sắp tới theo quy kiểu năm/tháng/ngày. Event: Tên của sự kiện sau đó save. Bảng countdowns sẽ hiện thị bên sidebar trong trang chủ của blog. Các bạn có thể add nhiều sự kiện một lúc.
10. My files:
Cho phép bạn upload files, tạo thư mục cho từng loại tài liệu hoặc nhóm tài liệu có liên quan. Nơi lưu trữ files của bạn.
Chi tiết: Nhấn vào Upload new file. Có thể tạo thư mục bằng cách nhấn vào chữ Create a new directory, đặt tên thư mục và nhấn vào nút Create a new directory. Chọn thư mục cần upload, nhấn vào nút Choose... để chọn tới file cần upload. Nhấn vào nút Upload File để upload, đợi đến khi upload file đó hoàn thành mới được đóng trang đó vào. Tip: Có thể mờ nhiều cửa sổ một lúc để upload nhiều file.
11. Access rights:
Thiết lập việc truy cập blog
12. Tags:
Quản lý chủ đề giúp việc tìm kiếm trong blog dễ dàng hơn, tạo hình đại diện cho chủ đề.
Chi tiết: Vào Tag, nếu không có tag nào tức là bạn chưa add tag. Dưới ô viết bài có một ô Tags, bạn có thể phân loại nội dung bài viết theo Tags đó, nếu bài viết là Thơ, hãy viết Thơ vào ô đó, nếu là âm nhạc hãy gõ chữ Music tùy theo ý bạn... Nếu đã có tag, nhấn vào edit tag, chọn upload và trỏ tới 1 file ảnh để làm hình đại diện cho tag đó. Nếu đánh dấu vào Delete this icon và save hình đại diện hiện tại sẽ bị xóa.
13. Show the following items in the top navigation menu:
Hiện hoặc không hiện các mục Archive, Photo, Links, Friends, About trên blog
Chi tiết: Đánh dấu vào ô mà bạn muốn mục đó hiển thị rồi chọn save để lưu lại.
Showing posts 21 -
30 of 33.
WIDGETIZE