LUCKY LUKE - ĐẠI VỆ CHÍ DỊ - DẠ TIỆC QUỶ

Facebook vừa mua Instagram với giá 1 tỷ USD như một giải pháp giúp họ có chỗ đứng trên nền tảng mobile đang ngày một lớn mạnh. Trong khi đó, Google trải qua quý thứ hai liên tiếp chứng kiến sự sụt giảm của mô hình quảng cáo CPC (cost per click - trả tiền dựa trên số lượt click) khi một lượng truy cập lớn từ desktop/laptop đã chuyển sang smartphone.

Năm nay, các chuyên gia tin rằng thế giới sẽ chứng kiến sự lụi tàn của kỷ nguyên web 2.0 (giai đoạn con người sử dụng dịch vụ qua trình duyệt web trên máy tính). Thay thế là nền tảng Internet di động với trung tâm là tin nhắn và ứng dụng. Lúc này, mô hình quảng cáo truyền thống (dựa trên lượt truy cập) sẽ là một hướng đi sai và người ta cần tìm ra một giải pháp mới và hợp lý hơn.

Thiết bị di động nở rộ đang đe dọa web truyền thống. Ảnh: Aarp.
Patrick Pichette, Phó chủ tịch kiêm quản lý tài chính của Google, đã đề cập trong cuộc họp với các nhà đầu tư của hãng này tuần trước rằng mức tăng trưởng cost-per-click giảm 12% do các yếu tố như "sự chuyển dịch giữa điện thoại, tablet và desktop, giữa thị trường mới nổi và đã phát triển, giữa trang chủ google.com với mạng lưới dịch vụ của chúng ta".

Khi Android, iPhone và những nền tảng di động khác phát triển, mọi người dùng Instagram để chia sẻ hình ảnh thay cho Flickr hay Picasa. Họ dùng Foursquare để check-in địa điểm. Một điểm cần nhấn mạnh là không phải dịch vụ mới nào cũng có thể triệt tiêu hay khai tử dịch vụ cũ vì mỗi dịch vụ đều đóng vai trò riêng và đáp ứng nhu cầu riêng của mỗi người. Nhưng xu hướng dùng ứng dụng di động, truy cập web di động, chơi game di động… là điều hiển nhiên đang diễn ra và không ai có thể phủ nhận. Nó giống như khi báo điện tử ra đời, nhiều người nói rằng họ vẫn thích đọc báo giấy hơn, tuy nhiên báo điện tử đã thay đổi rất nhiều cách con người theo dõi tin tức hàng ngày. Tương tự, khi smartphone thịnh hành, không ít người khẳng định thích xem nội dung trên màn hình to như laptop, desktop hơn, nhưng rõ ràng lượng người đọc qua di động vẫn tăng lên không ngừng vì sự thuận tiện và dễ dàng chia sẻ mà các thiết bị khác không đáp ứng được. Trong thế giới đó, quảng cáo dựa trên pageview, cửa sổ pop-up… và các mô hình khác trên web không còn phát huy tác dụng.

Các công ty ra đời trong kỷ nguyên web và đã tập trung đầu tư phát triển nội dung trên môi trường web sẽ sớm phải tìm hướng đi mới. Facebook đang bị thách thức bởi sự chuyển dịch này (và họ phải bỏ 1 tỷ USD để mua Instagram). Google cũng đang bị thách thức bởi sự chuyển dịch này (sự phổ biến của Android vừa là niềm tự hào với Google, vừa là "tội đồ" khi thúc đẩy xu hướng mới). Yahoo về mặt nào đó đã bị "xóa sổ" vì không bắt kịp xu thế mới.

Trong hồ sơ IPO, Facebook cũng thừa nhận: "Số lượng người sử dụng Facebook trên các sản phẩm di động, nơi chúng tôi chưa đặt quảng cáo, đang tăng mạnh. Nếu người dùng tiếp tục truy cập ứng dụng di động thay vì qua máy tính cá nhân, và nếu chúng tôi không có khả năng triển khai được các chiến lược có thể kiếm ra tiền dựa trên lượng người dùng đó, doanh thu và kết quả tài chính của chúng tôi có thể bị ảnh hưởng một cách tiêu cực".

Ngoài việc tạo ứng dụng mobile, các công ty cần nghĩ cách kiếm tiền từ ứng dụng đó. Ảnh: Hubspot
Xu hướng này mới chỉ đang manh nha và chưa tác động mạnh đến mô hình web truyền thống, nhưng cũng là lúc để các công ty dịch vụ và nội dung Internet lên kế hoạch xây dựng chiến lược mới nhằm xác định vị trí và kiếm tiền từ di động, nếu không họ sẽ sớm bị bỏ lại phía sau. Tuy nhiên, đây cũng là bài toàn khó vì ngay cả những hãng lớn như Facebook, Google, Twitter và các ứng dụng mobile miễn phí như Instagram, Foursquare vẫn đang đau đầu tìm cách kiếm lời từ kho người dùng khổng lồ trên smartphone của họ.
Châu An

Bước ngoặt tỷ đô của các ứng dụng di động
Thay vì xuất phát từ môi trường web, các công ty Internet mới ra đời lại khởi nghiệp bằng việc xây dựng ứng dụng di động trước. Vụ sáp nhập ngoạn mục của Instagram là cột mốc đánh dấu sự thành công của mô hình này.

Trước đây, khi nhắc đến các công ty hoạt động trên Internet, người ta thường nghĩ ngay đến việc công ty đó đang cung cấp dịch vụ web gì cho máy tính. Sau khi đạt được chỗ đứng nhất định, họ sẽ tiếp tục tung ra bản dành cho thiết bị di động.

Nhưng, theo báo New York Times, ở thời mà chỉ một ứng dụng chỉnh sửa ảnh nhỏ bé như Instagram có thể lấy được 1 tỷ USD của Facebook, còn Foursquare và Path cũng có thể tự vận hành như một mạng xã hội, thì ai cần đến web nữa?

Các công ty Internet đang hướng đến mảnh đất màu mỡ: ứng dụng di động.
Đây là thay đổi lớn so với tư tưởng của vài năm trước đây và là động lực để giới công nghệ chuyển trọng tâm từ máy tính sang di động. Ngay cả công ty lớn như Facebook cũng phải cố gắng thích nghi và xét lại các quy tắc cũ. "Vài thập kỷ qua, trung tâm của điện toán là máy tính và phần mềm", Georg Petschnigg, cựu lãnh đạo Microsoft, chia sẻ. "Nhưng công nghệ lan tỏa và hòa lẫn với nhau nhanh hơn trước. Chúng ta tiếp xúc nó hàng ngày và phải luôn hình dung, cải tiến giao diện và trải nghiệm mới xung quanh nó".

Giới đầu tư cũng có vẻ rất háo hức với xu hướng mới. Theo hãng nghiên cứu CB Insights, ứng dụng và công ty di động đã thu hút tới 10% tổng số tiền mà các nhà đầu tư Mỹ bỏ ra trong quý IV/2011. Ben Lerer, quản lý Lerer Ventures, cho biết ông thích hỗ trợ những công ty xây dựng dịch vụ di động trước và cho web sau vì điều đó cho thấy "họ hiểu đó là cách lên kế hoạch mới cho tương lai".

Ông là một trong những nhà đầu tư cho OMGPop, công ty New York (Mỹ) từng sở hữu ứng dụng thành công thần kỳ Draw Something. Tháng trước, OMGPop đã kiếm được 200 triệu USD khi bán lại game "vẽ vời" này cho Zynga.

Nhắc đến xu hướng di động còn phải kể tới Angry Birds của Rovio. Trò chơi này bắt đầu gây tiếng vang trên iPhone trước khi được mở rộng sang máy tính và thiết bị chơi game - lộ trình "bất thường" trong thế giới game truyền thống. Rovio, song song với Nokia, đang là niềm tự hào lớn của đất nước Phần Lan.

Một yếu tố quan trọng tác động đến sự chuyển dịch này là điện thoại đang thay đổi cách con người chia sẻ thông tin trực tuyến. Thay vì phải về nhà, đến công ty, ra quán net... để cập nhật thì nay mọi thứ đều có thể cung cấp tức thì qua thiết bị cầm trên tay.

Nói cách khác, nhiều người muốn khoe ngay hình ảnh khi họ đang nằm dài trên bãi biển hơn là phải đợi quay trở lại khách sạn, bật laptop rồi đăng lên Facebook. Đó chính là điều Instagram đã làm.

Hay khi đến một quán ăn đặc biệt, người ta có thể thông báo điều đó để bạn bè vào bình luận mà không cần đợi đến khi bữa ăn kết thúc, về nhà rồi mới lên mạng kể chuyện. Đó chính là bí quyết thành công của Foursquare.

Dave Morin, từng làm việc ở Facebook nhưng tách ra thành lập Path (mạng xã hội hoạt động trên điện thoại), cho biết ông quyết định ra đi sau khi chuyên gia Mary Meeker công bố một báo cáo dự đoán mọi người sẽ sớm kết nối Internet trên di động hơn là trên máy tính cá nhân vào năm 2009. Path không tiết lộ số thành viên nhưng nó cũng rất phổ biến (tại Việt Nam, Path thu hút số người dùng khá lớn). "Bởi bạn mang smartphone đi mọi nơi, có thể nhanh chóng chụp ảnh, quay phim, check-in hay viết status... ngay khi bắt gặp điều gì", Morin nói.

Những công ty khởi đầu bằng dịch vụ web rồi mới viết ra một phiên bản dành cho di động phải đối mặt với thách thức lớn. Để tránh gây khó dễ cho người sử dụng thiết bị có màn hình nhỏ, các nhà thiết kế và lập trình cần dũng cảm cắt bỏ và đơn giản hóa dịch vụ, thời gian tải không được quá dài... và đôi khi họ lúng túng, tiếc nuối các tính năng nên không biết nên cắt đi cái gì, để lại cái gì.

Những công ty mới xuất phát từ nền tảng di động sẽ bỏ qua được rào cản này bởi ngay từ đầu họ đã xây dựng hướng đi theo cách mới phù hợp với điện thoại nhất có thể. Việc tiếp cận khách hàng cũng dễ hơn. Trong thế giới web mênh mông, các website luôn chật vật trong việc thu hút lượng truy cập. Nhưng ứng dụng có cơ chế phân phối đơn giản qua kho ứng dụng nên dễ lôi kéo sự chú ý hơn. "Trong tháng 9, chúng tôi đạt 900.000 lượt tải. Làm sao chúng tôi làm được điều đó nếu cung cấp qua web?", Andreas Schobel, Giám đốc của Catch, công ty phát triển ứng dụng ghi chú (note) cho hay.
Châu An