24h

Với phương pháp ghép vạt da vi phẫu thuật (phẫu thuật có sử dụng kỹ thuật nối mạch máu nhỏ, đường kính khoảng 1mm qua kính hiển vi) đang được Viện Quân y 108 thử nghiệm, bệnh nhân thoát được những vết sẹo co kéo, nhiễm trùng dài ngày dẫn đến ung thư, lại chỉ phải mổ 1 lần và không bị xấu.

BS. Vũ Ngọc Lâm- người đang thực hiện đề tài Nghiên cứu sử dụng các vạt da cân có mạch nuôi trong điều trị sẹo co kéo vùng cổ cằm tại Khoa Phẫu thuật tạo hình (Viện Quân y 108) cho biết, với những phương pháp điều trị thông thường, nạn nhân phải trải qua 5-7 lần phẫu thuật, nhưng sẹo vẫn bị co kéo, gây biến chứng trở lại.

Sau khi điều trị, vết sẹo gây nhiều khó khăn khiến người bệnh không thể sinh hoạt bình thường; có người không cử động được cổ, đầu, không khép được miệng, không mở được mắt, hô hấp khó khăn dẫn đến rối loạn toàn thân. Vết sẹo đã liền bề mặt ngoài nhưng đó không phải là tổ chức da thực sự nên dễ bị viêm loét, nhiễm trùng khiến người bệnh đau đớn, thậm chí bị ung thư da.

Trong khi đó, phần đông nạn nhân phỏng không có điều kiện đến các trung tâm y tế lớn điều trị do khả năng kinh tế hạn chế. Có những bệnh nhân mới bị phỏng vài tuần nhưng chi phí điều trị đã lên tới hàng chục triệu đồng nên chỉ đợi vết phỏng liền sẹo là ra viện, chấp nhận ""sống chung"" với những vết sẹo co kéo vùng cổ cằm.

Nhiều trường hợp được đưa đến trong tình trạng tuyệt vọng, riêng việc ăn và thở đã rất khó khăn, nói gì đến làm những việc khác. Ngoài việc chịu đau đớn tột cùng về mặt thể xác, nạn nhân phỏng còn bị sốc nặng nề về tinh thần vì về mặt  thẩm mỹ, sẹo phỏng gây ra những biến dạng khủng khiếp trên khuôn mặt.

Giải quyết tốt cả chức năng và  thẩm mỹ

TS. Lưu Ngọc An, chủ nhiệm đề tài ""Nghiên cứu sử dụng các vạt da cân có mạch nuôi trong điều trị sẹo co kéo vùng cổ cằm"", hiện đang làm việc tại Khoa Phẫu thuật tạo hình (Viện Quân y 108) cho biết, trong các phương pháp điều trị sẹo phỏng kinh điển, thì sẹo hoặc mảnh da ghép không có mạch nuôi nên chỉ là những tổ chức ""chết"", không thể phát triển cùng cơ thể, do vậy tình trạng co kéo sau điều trị có thể xuất hiện trở lại. Điều trị co kéo bằng vi phẫu đã đưa những mảng da sống ở vị trí khác trên cơ thể bệnh nhân vào vị trí ""sẹo"" để tiếp tục nuôi sống những mạch máu của chính nó đã được nối. Do đó, những vạt da mới thay vẫn giữ nguyên được toàn bộ cấu trúc bình thường cũng như khả năng nuôi dưỡng và phát triển cùng với cơ thể.

Phương pháp điều trị co kéo bằng vi phẫu đặc biệt hiệu quả với bệnh nhi và người ở lứa tuổi đang phát triển. Việc điều trị sẹo vùng cổ cằm bằng các vạt da có nuôi vi phẫu có thể giải quyết tốt cả chức năng và  thẩm mỹ cho người bệnh.

Hiện đã có hơn 20 bệnh nhân phỏng, sẹo co kéo vùng cổ cằm mức độ nặng được điều trị bằng phương pháp vi phẫu tại Khoa Phẫu thuật tạo hình. Trong đó, 7 trường hợp phỏng acid, số còn lại bị phỏng nước sôi, hóa chất, lửa. Phương pháp điều trị này hiện đã được ứng dụng rộng rãi ở nước ngoài, và Viện Quân y 108 là một trong những bệnh viện đầu tiên ở Việt Nam áp dụng phương pháp vi phẫu cho bệnh nhân phỏng.

Tuy nhiên, kỹ thuật ghép vạt da vi phẫu thuật rất phức tạp, đòi hỏi trang thiết bị đồng bộ và đội ngũ y bác sĩ chuyên môn cao. Bác sĩ Vũ Ngọc Lâm cho biết, chi phí cho mỗi ca phẫu thuật khoảng 2 - 3 triệu đồng.

Phòng ngừa sẹo phỏng: bệnh nhân cần hợp tác với thầy thuốc

Theo BS. Trần Đoàn Đạo- Trưởng Khoa Phỏng BV Chợ Rẫy TP.HCM, có 3 loại sẹo phỏng: sẹo đơn thuần (phì đại, quá phát, sẹo lồi...), sẹo co kéo và sẹo dính. sẹo để lại nhiều di chứng như làm giảm hoặc mất cơ năng, gây mất  thẩm mỹ, vì thế dù áp dụng phương pháp nào thì mục đích của điều trị sẹo phỏng cũng là phục hồi hình thể, chức năng và  thẩm mỹ cho bệnh nhân.

Có nhiều cách điều trị sẹo phỏng và việc áp dụng cách nào thì phụ thuộc vào loại sẹo, mức độ sẹo, tuổi tác và thể tạng của bệnh nhân, kinh nghiệm của phẫu thuật viên. Ví dụ, bệnh nhân lớn tuổi thì không thể áp dụng những cách đòi hỏi nhiều thời gian, bệnh nhân có bệnh phổi mãn tính, hút thuốc lá nhiều thì không thể áp dụng phương pháp vi phẫu. Thường bác sĩ sẽ lựa chọn cách nào đơn giản, hiệu quả và ít tốn kém nhất cho bệnh nhân.

Tuy nhiên, quan trọng nhất vẫn là phòng ngừa sẹo. Người ta thường cho bệnh nhân mang một loại nẹp ép vào vùng tổn thương. Bệnh nhân phải định kỳ đến bác sĩ để kiểm tra. Tại Việt Nam, bệnh nhân phỏng thường không có thói quen quay lại tái khám sau điều trị, vì thế bác sĩ khó phát hiện kịp thời những di chứng.

Một yếu tố góp phần tạo nên sẹo phỏng là việc thực hiện kỹ thuật sơ cứu kém ở tuyến trước. Các thầy thuốc Viện 108 đã tiếp nhận rất nhiều ca phỏng trong tình trạng sốc vì tuyến trước cho rằng chỉ cần truyền 1-2 chai dịch là xong. Đó là lý do bác sĩ tuyến sau phải lo chống sốc, bảo toàn tính mạng cho bệnh nhân và không thể tập trung vào việc phòng ngừa di chứng cho bệnh nhân.