Blog - Công Nghệ Thông Tin Y Tế - Medical Informatics

Đến các bệnh viện đã từng ứng dụng CNTT trong quản lý BV, người ta thường nghe lãnh đạo BV than thở: "Chúng tôi đã từng cài phần mềm của Bộ Y Tế, nhưng không xài được".

Bộ Y Tế mà cũng sản xuất phần mềm ư? Đơn vị nào làm? Tên gì? Tính năng ra sao?

Một số nơi nói phần mềm tên là Hắc Mít của ông Nam nào đó ở Bộ Y Tế. Ông ấy làm ở Bộ Y Tế và nói phần mềm này của Bộ Y Tế. Vậy thì nó là của Bộ Y Tế. Một số nơi nói phần mềm này lúc đầu chạy được, nhưng sau thời gian thì ỳ ra, 10 phút chưa in được cái hóa đơn. Sửa tới sửa lui nhiều lần không xong nên đành bỏ.

Vì là người của Bộ Y Tế, nói đây là phần mềm của Bộ Y Tế nên phần mềm này được triển khai khá nhiều ở các huyện như là các BV ở Bình Định... Hiện nay thì Hắc Mít đang triển khai khá ồ ạt ở các huyện nhỏ ở Tây Nguyên như K'Bang, Chư Sê... Giá khá rẻ, khoảng 250 triệu, chưa lại quả. Hiệu quả phần mềm thấy khá rõ, sau một thời gian chạy phần mềm thì gương mặt giám đốc chuyển từ tròn sang méo.

Xem trên trang của Bộ Y Tế thì thấy có một phần mềm mang tên Medisoft 2003. Người ta nói Bộ Y Tế bắt phải xài, dù không xài được cũng phải xài, không xài thì bị trừ điểm thi đua... Thế nhưng nếu gõ Google từ Medisoft thì ngoài các trang tiếng Anh ra còn có cái website của cty Links Toàn Cầu, cty Quang Quang gì nữa cũng tự xưng là phần mềm của mình chính hiệu. Như vậy trong số những người tự nhận chủ nhân của phần mềm Medisoft chắc chắn có kẻ nói điêu.

Khi gặp đoàn khảo sát CNTT của BYT đến thăm doanh nghiệp, chúng tôi hỏi BYT có phần mềm gì để QLBV không, bên ấy trả lời:"Bộ Y Tế làm gì có phần mềm!"

BYT có một bộ phận gọi là Trung Tâm CNTT, cũng có làm một số việc liên quan đến phần mềm nhưng chưa có cái nào là phần mềm của BYT cả. Trước đây bác Trọng có nhờ bên Links Toàn Cầu làm giúp cho một phần mềm khung, đặt tên là Medisoft 2003, tặng miễn phí cho các BV. Đến nay có nơi xài nơi không. Và vì chưa có cái nào tốt hơn nên BYT vẫn cứ để tên phần mềm đó trên website của mình.

Ngoài ra trong quá trình phát triển CNTT y tế, có khá nhiều nguồn tài trợ của nước ngoài yêu cầu làm các phần mềm quản lý các chương trình sức khỏe này, nọ. Có những chương trình triển khai ở Bà Rịa, Tiền Giang... sau 1 thời gian hoạt động thì chìm vào quên lãng. Cũng có những chương trình đang xây dựng được chưa ra ngô ra khoai gì thì nhóm lập trình ôm source code ra riêng, mang đi thi Trí Tuệ Việt Nam và cũng xưng danh là của BYT để bịp thiên hạ.

Những hoạt động bát nháo như vậy rõ ràng bôi xấu uy tín của Bộ Y Tế, sao chẳng thấy ai lên tiếng chấn chỉnh?

BS Phan Xuân Trung

Các bệnh mạn tính là các bệnh diễn tiến kéo dài qua thời gian, cần sự can thiệp y khoa lâu dài như bệnh tiểu đường, cao huyết áp, thấp khớp, chàm, phong thấp, suy thận mạn... Bệnh nhân không nhập viện điều trị nội trú vì thời gian bệnh kéo dài, phải điều trị tại nhà, tái khám, theo dõi thường xuyên.

Qua thời gian, bệnh án điều trị của bệnh nhân ngày càng dày, diễn tiến bệnh và điều trị ghi trên giấy ngày càng khó quản lý. Tại những phòng mạch tư, bệnh nhân là thân chủ quen thuộc, thầy thuốc nắm rõ tình hình bệnh nhân qua thời gian. Tại những phòng khám bệnh viện công bác sĩ thay đổi thường xuyên, bệnh nhân không được theo dõi xuyên suốt, tiền sử bệnh không được xem xét đầy đủ, liệu trình điều trị không nhất quán... Việc điều trị cho bệnh nhân trong điều kiện như vậy chẳng những không giúp được mà đôi khi còn gây hại cho bệnh nhân. Dữ liệu y khoa của những bệnh nhân mạn tính có giá trị cao trong nghiên cứu khoa học nhưng hầu như bị bỏ qua do không có lưu trữ chuyên nghiệp, và dẫu cho có lưu trữ thì cũng không được sử dụng cho nghiên cứu.

Khi ứng dụng phần mềm quản lý bệnh nhân, tất cả các dữ liệu y khoa đều được ghi vào cơ sở dữ liệu và được sử dụng một cách thích đáng.

Bệnh nhân không cần phải mang theo phiếu xét nghiệm, phim x quang hay đơn thuốc cũ mỗi lần tái khám. Trên máy tính của BS, những dữ liệu này được hiển thị đầy đủ và chi tiết qua thời gian. BS dễ dàng thấy được diễn biến của các chỉ số huyết áp, chỉ số đường huyết... dưới dạng đồ thị. Hình ảnh siêu âm hay x quang thể hiện dưới dạng digital, dễ dàng phóng to để xem và so sánh. Những hình ảnh này không hề bị mờ đi như hình in trên giấy hay trên phim. Đơn thuốc điều trị cho bệnh nhân cũng vậy, dễ dàng được xem lại để đánh giá về tính liên tục dùng thuốc và xem xét hiệu quả điều trị trong mỗi lần đến khám.

Các bác sĩ khác nhau xem hồ sơ điện tử để tiếp tục điều trị theo liệu trình mà bệnh nhân đang theo. Những ghi chú, lưu ý của bác sĩ trước đó như tình trạng dị ứng thuốc, các biến chứng phát sinh... được các bác sĩ khám sau biết đuợc và tránh những can thiệp gây hại cho bệnh nhân.

Với dữ liệu được lưu trữ đó, đôi khi chỉ với một ca bệnh thôi, thầy thuốc đã có thể khám phá ra nhiều điều thú vị cho nghiên cứu khoa học. Dữ liệu bệnh của cả bệnh viện sau một thời gian tích lũy sẽ trở thành kho báu của các nghiên cứu sinh.

Bệnh nhân mạn tính với mong muốn mau hết bệnh có thể sẽ được điều trị ở nhiều nơi khác nhau, thậm chí ra nước ngoài để điều trị. Khi đó hồ sơ bệnh án của bệnh nhân rất cần thiết phải mang theo. Với bệnh án điện tử thì bệnh nhân có thể truy cập website bệnh viện để chép tài liệu sức khỏe của mình làm tham khảo cho nơi điều trị mới.

Bệnh án điện tử với những ưu điểm trên không phải là điều trong mơ ước mà đã hiện diện tại Việt Nam từ nhiều năm qua.

BS PHAN XUÂN TRUNG - 1/9/2009