My OperaAM CHÚA .THÁP BÀ.SUỐI NƯỚC ĐỔ. LÀ DI TÍCH GẮNG LIỀN CỦA XỨ TRẦM HƯƠNG
Friday, April 16, 2010 9:20:37 AM
THÁP BÀ ,AM CHÚA, SUỐI ĐỔ là một di tích lịch sử văn hóa lâu đời của xứ trầm hương,gắng liền với tục thờ THÁNH MẪU THIÊN Y A NA.Cùng với truyền thuyết về THIÊN Y THÁNH MẪU,03 di tích trên đã thể hiện rõ nét sự giao lưu văn hóa VIỆT- CHĂM.
LỄ HỘI THÁP BÀ PONAGAR
Vào ngày 20/3 âm lịch hàng năm, đông đảo người dân theo tín ngưỡng thờ thần Thiên y Ana từ miền Trung đến miền Nam lại tập trung về TP.Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa để tham dự Lễ hội Tháp Bà Ponagar.
Những nghi lễ đầu tiên của Lễ hội đã được bắt đầu. Sau các nghi lễ chính của lễ hội Ponagar như: Lễ tắm tượng, lễ thay xiêm y Thánh Mẫu,
Lễ hội Tháp Bà Ponagar là hoạt động tôn giáo lớn được tổ chức hàng năm thu hút đông đảo người dân các tỉnh miền Trung Tây nguyên và TP.HCM. Riêng năm nay, đã có hơn 100 đoàn từ khắp nơi đăng kí tham gia, gần gấp đôi so với những lễ hội trước. Lễ hội này từ lâu đã vượt lên trên một nghi thức tôn giáo, trở thành nơi sinh hoạt văn hóa chung, đặc sắc của cả người Chăm và người Kinh, góp thêm một nét văn hoá độc đáo cho ngành du lịch Khánh hòa
Chúa nằm trên lưng chừng núi Đại An (còn gọi là núi Dưa), thuộc thôn Đại Điền Trung, xã Diên Điền, huyện Diên Khánh. Am Chúa là nơi thờ Thánh Mẫu Thiên Y A Na - Bà Mẹ xứ sở đã khai sáng và truyền dạy cho dân chúng cách làm ăn, sinh sống. Tín ngưỡng thờ Bà Thiên Y A Na được bắt nguồn từ tục thờ Bà Ponagar của người Chăm. Hay nói đúng hơn, những người Việt đến định cư ở đất này đã Việt hoá tục thờ Bà Mẹ xứ sở của người Chăm bằng truyền thuyết về Bà Thiên Y A Na giáng trần tại núi Đại An và hiển thánh ở Tháp Bà - Nha Trang. Đến nay, ở Khánh Hoà vẫn lưu truyền câu nói: “Am Chúa hiển nhân, Tháp Bà hiển thánh” như một lời khẳng định về sự nối liền giữa di tích Am Chúa với Tháp Bà Ponagar.
Am Chúa được xây dựng năm nào không rõ, nhưng trải qua nhiều lần trùng tu, hiện nay am đã là một nơi thờ phụng trang nghiêm, tôn vinh huyền sử về Thánh Mẫu Thiên Y A Na. Đường lên Am Chúa với hơn 130 bậc tam cấp đã được lát đá hoa cương. Sau khi qua cổng tam quan, du khách sẽ đến Am Chúa. Cấu trúc của Am Chúa có bái đường và chính điện. Trên nóc bái đường và chính điện đều có đắp nổi hình tứ linh “Long, Ly, Quy, Phụng”. Ở gian bái đường còn đắp nổi đôi câu đối bằng chữ Hán ghi lại sự tích Bà Thiên Y A Na. Giữa chính điện là khám thờ Bà Thiên Y A Na, 2 bên thờ tả, hữu ban liệt vị. Tại Am Chúa vẫn còn giữ được nhiều sắc phong của triều đình nhà Nguyễn, trong đó có sắc phong của vua Tự Đức cho phép thờ phụng Bà Thiên Y A Na là “Hồng Nhơn phổ tế linh cảm diệu thông, Mặc tướng trang huy thượng đẳng thần”. Điều đó phần nào cho thấy giá trị văn hoá của Am Chúa đã được khẳng định từ xưa.
Hàng năm, vào những ngày đầu tháng 3 Â/L{01-03.Â/L}lễ hội Am Chúa được tổ chức, thu hút lượng khách hành hương rất lớn. Với nhiều nghi lễ cổ truyền như múa bóng, hát văn, tế lễ… lễ hội Am Chúa đang bảo tồn nhiều giá trị văn hoá tinh thần mang đậm dấu ấn bản sắc văn hoá của xứ Trầm Hương.
Xưa kia tại núi Đại An (nay là Đại Điền), có hai vợ chồng tiều phu già không con, trồng rẫy dưa. Dưa chín, thường bị hái trộm. Rình rập, một đêm ông lão bắt được thủ phạm. Khi biết được kẻ hái là một cô gái nhỏ xinh đẹp nhưng mồ côi, ông liền mang về nuôi. Không ngờ, cô gái ấy vốn là tiên nữ, vì lí do nào đó, phải giáng trần!
Một hôm, mưa lụt lớn, cảnh vật tiêu điều, khiến tiên nữ thêm nhớ cảnh tiên xưa. Cho nên, cô lấy đá và hoa lá tạo thành một hòn giả sơn (hòn non bộ). Cho rằng việc làm đó không thích hợp đối với một phụ nữ, nên người cha nuôi có nặng lời quở mắng. Vì vậy, nhân thấy một khúc kì nam đang trôi dạt, cô bèn biến thân vào khúc cây ấy, để xuôi ra biển cả rồi tấp vào bờ biển nước Trung Hoa.
Mùi hương từ khúc kì nam lan tỏa khắp nơi, khiến nhiều người đến xem, nhưng không một ai nhấc lên nổi. Thái tử nước ấy, nghe tin đồn tìm đến, rồi nhẹ nhàng vác khúc gỗ kia mang về cung. Đêm nọ, Thái tử thấy có bóng người lạ ẩn hiện từ khúc cây kì nam. Rình rập mấy đêm, thì chàng bắt được. Nghe cô gái xinh đẹp tự xưng mình là Thiên Y A Na và khi nghe chuyện của nàng xong, ngay hôm sau, Thái tử đã tâu với vua cha cho phép cưới nàng làm vợ. Sống với Thái tử, Thiên Y A Na sinh được một trai đặt tên là Tri và một gái đặt tên là Quí.
Một hôm, Thiên Y A Na nhớ cảnh cũ người xưa, bèn dắt hai con nhập vào khúc kì nam, vượt biển trở về cố quốc. Khi biết cha mẹ nuôi đã mất, bà cho xây đắp mồ mả, cho sửa sang lại nhà cửa để có chỗ thờ phụng hai ông bà. Thấy dân chúng ở Đại An hãy còn thật thà, chất phác; bà liền đem những gì học được ở quê chồng, như phép tắc, lễ nghi ra chỉ dạy và dạy cả những việc như cày cấy, kéo sợi dệt vải... để người dân quê mình biết cách mưu sinh.
Ít lâu sau, một con chim hạc từ trên mây cao bay xuống, rước bà và hai con về cõi tiên. Nhớ ơn đức, nhân dân địa phương cùng nhau xây tháp, tạc tượng phụng thờ.
Khi đến Đại An, không tin Thiên Y A Na và hai con đã rời bỏ cõi tục, bộ hạ của Thái tử đã tra khảo người dân rất dữ, vì ngỡ họ cố tình che giấu mẹ con bà. Bị oan ức và đau đớn, nhiều người dân đã thắp hương cúng vái bà. Liền đó, một trận cuồng phong nổi dậy, cát chạy đá bay...và toàn bộ những người đến từ phương Bắc đều bị cát vùi thây, thuyền bè của họ cũng bị đá đánh chìm hết…
Theo lời người xưa truyền lại, thì những cụm đá ở trước cửa tháp Bà giữa cửa sông Cù, là những viên đá đã đánh đắm cả đoàn thuyền vừa kể.
BÀI SƯU TẦM
LỄ HỘI SUỐI ĐỔ DIÊN KHÁNH.KHÁNH HÒA
° Suối Đổ: Suối Đổ còn có tên là suối Nước Đổ, thuộc địa phận làng Phước Trạch, gần làng Cư Thạnh, phía Tây dãy núi Hoàng Ngưu. Gọi dòng suối này là suối Đổ vì dòng nước đổ từ trên cao chảy xuống và tạo thành 3 hồ nước khá rộng. Hồ thứ nhất nằm ở lưng chừng núi, dưới một thác nước đổ mạnh. Nước hồ chia làm 2 nhánh chảy quanh co xuống triền núi và đổ vào 2 hồ khác nằm gần nhau. Đáy hồ cát trắng tinh, quanh 2 bên bờ suối và cả dưới đáy có đá xanh chồng chất lên nhau, cỏ cây chen lẫn với đá luôn xanh tươi, rậm rạp.
Dân gian kể rằng, xưa kia ở đây có một cây kỳ nam thân to đến 4 người ôm, từ xa, người ta cảm nhận được một mùi hương thoang thoảng, nhưng kỳ lạ là khi đến gần thì chẳng có gì hết. Trong cây có một cặp rắn đen to lớn giữ gìn không cho ai lấy đi.
Người ta cũng kể rằng, xưa kia Bà Thiên Y A Na đã đến nghỉ chân và hóng gió tại đây vào những lúc vân du. Lúc Bà đến có 3 tiếng sấm nổ vang rền. Một luồng ánh sáng màu xanh dài và rộng như một dải lụa bay tới từ phía hòn Núi Chúa hoặc từ Hòn Bà đáp xuống, đó là hiện tượng di hành của Bà. Ở hồ thứ 2, phía dưới có đền thờ Bà lúc nào cũng nghi ngút khói hương.
SƯU TẦM
Nguyễn Văn Bảo Huybaohuy18121990 # Saturday, April 24, 2010 5:32:51 PM
Cảm ơn chú nha! Hân hạnh được làm quen với chú.
NGUYEN QUANG HIEPquanghiep56 # Tuesday, April 27, 2010 4:04:17 AM
Chào cháu: QUANG HIỆP