SAPA

09:40' AM - Thứ ba, 11/05/2004
Tại hội nghị bàn về biện pháp XK gạo năm 2004 do Bộ Thương mại tổ chức ở TP HCM cuối tuần qua cho thấy, vấn đề nổi cộm cần được tháo gỡ là phải thiết lập cơ chế điều tiết thống nhất, hợp lý từ chủ trương của Chính phủ đến biện pháp quản lý của các bộ, ngành liên quan và vai trò, trách nhiệm của Hiệp hội.

Bộ NN- PTNN dự báo: nguồn hàng XK năm 2004 có từ 3,5 - 3,8 triệu tấn gạo, trong đó lượng hàng hoá để xuất 6 tháng đầu năm là 2,2 đến 2,5 triệu tấn. Nếu cân đối cả lượng chuyển giao từ cuối năm 2003, con số này sẽ lên đến trên 2,6 triệu tấn. Tính đến hết tháng 4/2004, các DN thành viên của Hiệp hội Lương thực VN đã ký hợp đồng XK gạo đạt 2,4 triệu tấn (trong đó 2,1 triệu tấn phải giao trước 30/6/2004). 4 tháng đầu năm đã xuất khoảng 1,68 triệu tấn, trị giá 368,5 triệu USD. Nếu giao ở mức 2,2 triệu tấn cho 6 tháng đầu năm thì lượng xuất sẽ giảm 4,5% nhưng trị giá lại tăng 11% (khoảng 484,5 triệu USD). Nguyên nhân trực tiếp việc giá lúa nguyên liệu tăng vừa qua do các DN XK đồng loạt ký hợp đồng vào hai tháng 3, 4. Các hợp đồng ký trước đó có nguy cơ lỗ vì ký thấp hơn từ 10-15 USD/tấn nên DN dốc sức mua vào ào ạt đã đẩy giá lên cao. Mặt khác, do giá gạo Thái Lan tăng đột biến từ đầu tháng 3 (gạo trắng 5% tấm chào bán tới 239,57 USD/MT FOB so với tháng 1/2004 là 210,14 USD/MT. Loại 25% tấm cũng tăng từ 180,9 USD vào tháng 1 lên 225,75 USD/MT FOB vào cuối tháng 3). Ngoài ra còn ảnh hưởng bởi một số DN mua gạo hàng hoá đưa ra khỏi khu vực ĐBSCL đi các tỉnh phía Bắc để xuất qua Trung Quốc theo đường tiểu ngạch... Đánh giá về hoạt động XK, theo Bộ Thương mại: Mặc dù đã có khuyến cáo giá lúa gạo thị trường thế giới sẽ tăng cao, DN đã có sự chủ động nhưng việc mua vào ào ạt ở thời điểm cuối quý 1 đẩy giá tại thị trường trong nước tăng đột biến, thậm chí gây sốt ảo dẫn đến hậu quả một số hợp đồng ký sớm bị lỗ. Tuy nhiên, xét toàn cục, với mức XK bình quân 4 tháng là 193,97 USD/MT FOB và giá lúa trung bình 2.000đ/kg trên thị trường nội địa thì chỉ phát sinh lỗ với loại gạo 5% tấm ký dưới 205 USD/MT FOB và gạo 25% tấm ký dưới 193 USD/MT. Cái được lớn nhất theo Bộ trưởng Bộ Thương mại Trương Đình Tuyển: " Người nông dân có lợi vì bán được lúa giá cao".

Giá gạo thế giới còn tăng cao - là nhận định thống nhất của FAO, Bộ NN Mỹ, DowJones và Thái Lan. Tuy nhiên, tăng ở mức nào, đến bao giờ sẽ hạ thì không ai dám chắc. Biện pháp cần thiết để khắc phục tình trạng biến động giá tại thị trường nội địa. Theo ông Trương Thanh Phong - Chủ tịch Hội Lương thực MN: Quản lý chặt chẽ tình hình buôn bán trong nước (phải có hoá đơn và đăng ký với QLTT) Bộ Thương mại cần cân nhắc việc bỏ thuế GTGT buôn bán trong nội địa để tạo sự cân bằng giữa các DN vì thực tế ta chưa kiểm soát được, cũng cần loại bỏ thuế phụ phẩm trấu cám để giảm bớt áp lực cho họ. Đối với thị trường Trung Quốc, Chính phủ nên xem xét việc xin quota XK các mặt hàng gạo cao cấp vào thị trường này

Cũng trong thời gian tới, việc đổi mới cơ chế điều hành XK phải đạt được những yêu cầu: tạo điều kiện thông thoáng hơn cho hoạt động XK, đảm bảo ổn định thị trường lứa gạo trong nước, đảm bảo an ninh lương thực quốc gia và lợi ích cho cả 4 bên (sản xuất - chế biến - XK và tiêu dùng). Tập trung vào các vấn đề cung cấp thông tin trên cơ sở tổng hợp nhận định đánh giá từ các địa phương, DN đến các cơ quan quản lý kịp thời để có những khuyến cáo cần thiết giúp ích cho DN để họ chủ động tiến độ ký hợp đồng, giao hàng... Tuyệt đối khắc phục tình trạng đua nhau ký hợp đồng, tập chung giao hàng cùng thời điểm làm giá cả nội địa biến động không có lợi, ảnh hưởng đến hiệu quả XK.

Nguyễn Loan