SaRòM®'s blog

TTO - Viết hay là điều quan trọng đối với một nhà báo, điều này chúng ta sẽ khám phá trong chương sau, nhưng chất lượng bài viết phụ thuộc phần lớn vào kỹ năng tường thuật tốt.

Để thu thập thông tin cho một bài viết đòi hỏi kỹ năng phỏng vấn (như đã bàn trong chương 3). Nó cũng đòi hỏi người viết biết cách sử dụng các nguồn tin khác nhau đã có sẵn.

Một phóng viên giỏi biết rằng viết báo mà chỉ dựa trên một nguồn thông tin đơn thuần sẽ cho ra một bài viết không có chất lượng. Thường thì những bài báo như vậy không đáng đăng. Ngay cả khi muốn khắc họa chân dung một nhân vật cũng phải dựa trên nhiều nguồn tin, chứ không nên chỉ khai thác duy nhất một nhân vật đó. Để có cái nhìn toàn diện và đầy đủ, việc tiếp cận với những cá nhân có liên quan hoặc có biết đến nhân vật là một công việc quan trọng. Thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau là chìa khóa để cho ra đời một bài viết hay và truyền thông có hiệu quả. Đó là cách tốt nhất đảm bảo sự chính xác của bài viết. Khi càng nhiều nguồn tin được phối kiểm và so sánh, độ chính xác sẽ càng cao.

Hãy xem bài viết sau của George Dohrman, tờ St. Paul Pioneer Press, để ý người viết đã kiểm tra bao nhiêu nguồn tin. Bài viết đoạt giải Pulitzer, nói về gian lận thi cử trong một đội thi đấu bóng chuyền ở Đại học <st1:state w:st="on"><st1:place w:st="on">Minnesota</st1:place></st1:state>.

Ít nhất hai mươi vận động viên (VĐV) bóng chuyền nam của Đại học Minnesota trong suốt 5 năm đã nhờ người khác làm bài nghiên cứu, bài kiểm tra đem về nhà, hoặc vài dạng bài khác (thuật lời một cựu quản lý văn phòng thuộc bộ phận tư vấn trong trường, người cũng đã từng làm việc đó).

Bốn cựu VĐV, Courtney James, Russ Archambault, Kevin Loge và Darrell Whaley, thừa nhận rằng những bài thi kiểm tra của họ đã được sắp xếp sẵn để lọt qua an toàn cơ chế kiểm tra mã số sinh viên, và quy chế thi NCAA. Trevor Winter, một cựu VĐV khác nói anh có biết sự việc trên.

James, Archambault và nhân viên quản lý văn phòng Jan Gangelhoff nói rằng chuyện gian lận trong trường được mọi người biết khá rộng rãi. Theo hiệu trưởng trường Đại học <st1:state w:st="on"><st1:place w:st="on">Minnesota</st1:place></st1:state>, ông Mark Yudof thì: “Đó là những cáo buộc. Chúng tôi đã gọi bên pháp lý can thiệp. Tôi muốn nhanh chóng điều tra cho ra vấn đề. Những lời trên chỉ là những lời cáo buộc vô căn cứ”.

Bà Gangelhoff, 50 tuổi, nói từ năm 1993 đến 1998 bà ước chừng đã làm hơn 400 bài cho các VĐV, trong đó có cả một số cầu thủ xuất phát trong đội Final Four năm 1996, 1997. Gangelhoff nói bà đã dằn vặt rất lâu về việc có nên vạch trần chứng minh những cáo buộc trên không. Khi được yêu cầu chứng minh, Gangelhoff cung cấp cho Pioneer Press dữ liệu máy tính có hơn 225 mẫu bài tập làm cho 19 cầu thủ vào năm 1994, bà làm thay và các cầu thủ này chỉ có việc nộp. Gangelhoff nói bà chỉ giữ phân nửa số tài liệu.

Gangelhoff cũng cung cấp bản in sao năm bài do sinh viên đem nộp. Một số bài có điểm và phê bình của giáo sư. Tất cả năm bài này đều lưu trong máy tính của Gangelhoff.

Mặc dù Gangelhoff là nguồn tin chính của tác giả bài viết, phần đầu bài có hàng loạt chỗ cho thấy người viết lấy nhiều nguồn thông tin khác nhau: bốn cựu VĐV khẳng định vụ việc. Người thứ năm biết vụ việc, ĐH <st1:state w:st="on"><st1:place w:st="on">Minnesota</st1:place></st1:state> được yêu cầu giải thích vụ việc. Gangelhoff cung cấp cho tờ báo các dữ liệu về bài kiểm tra mà bà làm cho các VĐV. Bà cũng đưa ra những bản sao các bài viết đã được giáo viên sửa.

Trong bài viết, Dohrman đưa ra chứng cứ qua hàng tá nguồn tin được sử dụng. Trong điều tra, tất nhiên, nguồn tin là cần thiết. Nhưng một phóng viên giỏi biết là trong bất kỳ bài viết nào, dù ngắn hay dài, đưa ra được thông tin đa chiều là cực kỳ quan trọng. Hơn nữa, thông tin nhiều chiều tạo sự tin cậy cho người đọc. Báo chí phải lấy nền tảng là sự tín nhiệm. Nếu thiếu nó, thì bất kỳ báo, tạp chí, truyền hình, hay báo trực tuyến cũng khó mà sống nổi với bạn đọc. Số lượng nguồn tin tiềm năng có thể khai thác theo cách thức truyền thống và dễ nhận thấy như: từ điển bách khoa, trên mạng, dữ liệu máy tính. Trong chương này, chúng ta cùng nhau tìm hiểu các nguồn thông tin tiềm năng. Phóng viên giỏi tìm cách sử dụng chúng thường xuyên.

THE MISSOURI GROUP biên soạn