SÖKE ŞAİRLER VE YAZARLAR DERNEĞİ

HAYALLER,
RÜYALAR
VE
GERÇEKLER

Mustafa ULUÇAY

İnsan hayatının varlık sebepleri, fıtratının da gerekleridir. Hiçbir insan bu gereklerden azade değildir. Akıllısı, delisi ve velisi bunlarla vardır. Bunlar da makalemize başlık yaptığımız üç temel esastır. Yani, hayaller, rüyalar ve gerçekler. İnsan, hayatında bunları kontrol ettiği oranda başarılıdır ve istikrarlı bir yaşam sürer. Hatta bu konuda dengeyi kurması ve başarılarını bir çizgide devam ettirmesi kontrolünü bir sisteme göre yapmasına bağlıdır. Her şeyde bir ince hesap, bu sistemin plan ve programını oluşturur.
Evet, insan hayal kurmalı, ama bunu bir projeye dayandırmalıdır. Nereden başlayıp, nerede duracağını bilmelidir. Hayalleri insanı sürüklememeli, insan hayallerini kontrol edebilmelidir. Hayalperest olmamalıdır. Kurduğu hayallerinden gerçek hayata bir şeyler aktarabilmelidir. Hayaller, gerçek üretkenli olmalıdır. Şairlerden çok hayal kuranlar olarak söz ediliyor. Doğru olabilir; çünkü kurdukları hayalleri kaleme alıp, satırlara döküyorlar. Sadırları (gönülleri) harekete geçirip, duygular dillendiriyorlar.
Bir de rüyalar var, insanın uykusunu süslüyor, şuuraltını harekete geçiriyor. Ancak, düzenli bir hayatı olmayan, duygularını devamlı bastıran ve baskı altında yaşayan insanların rüyaları, düzensiz bir dışa vurum isyanları şeklinde tezahür eder. İnsan bu rüyalarını kontrol edemez, ama bu rüyalara malzeme olan gerçek hayattaki durumları kontrol edip bir düzene sokabilir. Meselâ, çok yemek yiyen bir adam, o mide ile uyursa kâbus görür. O nedenle, her yanlış, eğer düzeltilmezse bir başka yanlışa davetiye çıkarır.
İnsan, rüyalarına önem vermeli, ama rüyalarının arkasından gitmemeli ve ahkâm çıkarmaya da kalkmamalıdır. Çünkü rüyalarla amel edilmez diye bir kural vardır. Yani, insan hayatını hayallerin üzerine kuramadığı gibi, rüyalarının üzerine de kuramaz. O zaman, insan, hayaller ve rüyalardan ilham alacak, ama gerçeklerle yaşayacak. Belki, aldığı ihamlar gerçeklere ufuk açmış olacak, ama insanı belirsizliği sürüklemeyecek. Konuyu bir hikâye ile noktalayalım. Belki almak isteyenlere bir fikir vermiş ve konuyu da açıklamış oluruz. Çünkü insan hali bu, her hangi bir arzusunun arkasına takılıp kontrolü kaybedebilir. Hayatta kimsenin yarınından garantisi yoktur.
İmamı Gazali bir eserinde anlatır. İnsanın arzuları, hevesleri ve bir takım hasletleri, kontrol altına alınmış hayvanat bahçesindeki mahlûklar gibidirler. Bahçede kontrol altında, kafeslerinin içinde durdukları müddetçe zararsız ve hatta yararlıdırlar. Meselâ, hırs olarak kabul ettiğimiz tilkinin kafesinin kapısını açıp bıraksak ve onu tutmak için arkasından ne kadar çok koşarsak koşalım, tutmamız mümkün mü? İşte, hırsımızı tatmin etmeye kalkmamız da böyledir. Hiçbir zaman hırsımızı tatmin edemeyiz. Belki bir gün aklımız başımıza gelir, ama iş işten çoktan geçmiş olur. O nedenle, hayallere ve rüyalara, gerçekler gibi bağlanmaktan kaçınmak “Asya’nın miftah (anahtar) ı meşveret ve şuradır” düsturuna sarılmakla olur diyoruz. Herkese selâmlar ve saygılar sunuyoruz.

Mustafa ULUÇAY