My Opera7 world wonders
Wednesday, July 2, 2008 3:29:31 PM
7 kì quan thế giới cổ đại
Người xưa quan niệm 7 là con số linh nhất. Vì thế chỉ có 7 kỳ quan cổ đại, nếu có thêm kỳ quan nào nữa thì họ không xếp vào hàng kế tiếp. Theo thứ tự về mức độ kỳ vĩ, 7 kỳ quan được xếp như sau:
1. Kim Tự Tháp Giza
2. Đền thờ nữ thần Artemis
3. Lăng mộ vua Maussollos
4. Vườn treo Babylon
5. Tượng thần Zeus
6. Tượng khổng lồ của thần Mặt Trời Helios
7. Ngọn hải đăng Alexandria
Danh sách 7 kỳ quan thế giới cổ đại được lập vào khoảng thế kỷ thứ 2 trước Công Nguyên. Nhưng, những ý tưởng đầu tiên đã xuất hiện từ trước đó, trong tác phẩm "History" của Herodotus vào thế kỷ 5 trước Công Nguyên. Hàng thập kỷ sau, nhiều sử gia Hy Lạp cũng đã viết các tác phẩm mô tả những đền đại, công trình vĩ đại bấy giờ. Còn tại Ai Cập, Callimachus (305-240 trước Công Nguyên), người quản lý thư viện Alexandria đã viết "Bộ sưu tập những kỳ quan thế giới". Nhưng, những gì chúng ta biết về bộ sưu tập này chỉ còn chính tựa đề, bởi vì nó đã bị thiêu hủy cùng với thư viện Alexandria nổi tiếng.
Bản danh sách cuối cùng được lập vào thời Trung Cổ. Ngày nay, những bằng chứng khảo cổ học đã làm sáng tỏ nhiều bí ẩn xung quanh lịch sử của chúng qua hàng thế kỷ.
Kỳ quan được xếp đầu tiên trong danh sách 7 kỳ quan của thế giới cổ đại, kỳ quan lâu đời nhất, vĩ đại nhất và cũng chính là kỳ quan duy nhất còn tồn tại (trong 7 kỳ quan cổ đại kể trên) lại tiếp tục đứng đầu trong danh sách các kỳ quan thế giới ngày nay.
Mét vµi nÐt chÝnh:
Kim tự tháp của Pharaoh Khufu, Gizah Ai Cập
Man fears Time, yet Time fears the Pyramids (ngạn ngữ Ả rập)
Khu mộ cổ Gizah thuộc quần thể di tích Memphis - cố đô của nước Ai Cập thống nhất cổ đại, ngày nay là ngoại ô thành phố Cairo. Tại đây có 3 Đại Kim Tự Tháp xây thành hàng theo hướng Đông Bắc - Tây Nam. Trái với quan niệm thông thường, chỉ có Đại Kim Tự Tháp của Khufu chứ không phải tất cả 3 Đại KTT này, là kỳ quan thế giới.
Tháp là một khối đặc, chứa trên 2 triệu phiến đá, mỗi phiến nặng trung bình 2,5 tấn ! Đến bây giờ, dù có nhiều giả thuyết đặt ra, song người ta vẫn chưa biết thực sự làm cách nào mà những người Ai Cập cổ đại có thể xếp được những khối đá to nặng để tạo nên một công trình đồ sộ như vậy. Phải mười vạn người thợ xây cất trong 20 năm mới xong. (Người ta từng cho rằng, đá từ 3 Đại Kim Tự Tháp này đủ để xây nên bức tường cao 3m, dày 0,3m xung quanh nước Pháp !!!).
Trong tháp có những hành lang dài hàng trăm mét, đưa đến những phòng trang hoàng rực rỡ và dẫn tới trung tâm tháp - nơi đặt quan tài nhà vua, làm bằng đá granit đỏ. Trước tháp là một quái vật đầu người, mình sư tử (nhân sư), đục ngay trong đá, cao hàng chục mét.
Khi Napoleon xâm chiếm Ai Cập năm 1798, niềm kiêu hãnh của ông đã được thể hiện qua câu nói nổi tiếng :
"Soldats! Du haut de ces Pyramides, 40 siècles nous contemplent"
(Hỡi các chiến sĩ, từ đỉnh những kim tự tháp này, 40 thế kỷ đang nhìn vào chúng ta !)
Ngày nay, đứng trước những ngọn tháp cao ngất giữa chốn sa mạc mênh mông, người ta không khỏi thấy choáng ngợp, nửa thán phục, nửa ghê rợn, tưởng như lạc vào thế giới thần linh và trong lòng gợi lên biết bao niềm hoài cổ...
________________________________________
<-- Bài trước
Bài tiếp theo -->
7 kì quan thế giới cổ đại
Chủ đề: 7 kì quan thế giới cổ đại
Bảng đề mục
Đền thờ nữ thần Artemis, Ephesus - Thổ Nhĩ Kỳ
Mỗi kỳ quan đều có nét hấp dẫn riêng của nó. Những nhà sử học đều đồng ý rằng, Kim Tự Tháp là kỳ quan cổ đại thực sự tồn tại cùng với thời gian, Ngọn Hải Đăng Alexandria là kỳ quan duy nhất có ứng dụng thực tế hữu ích với con người, và Đền Thờ Nữ Thần Artemis ở Ephesus là công trình đẹp nhất trong tất cả các kỳ quan !
Không chỉ là một ngôi đền, đó từng là một kiến trúc lộng lẫy nhất trên trái đất này, được xây dựng để tôn vinh nữ thần của Mặt Trăng, săn bắn và muông thú hoang dã - Artemis.
Ðền Artemis được khởi công vào thế kỷ VII trước CN cho đến năm 550 trước CN mới xong. Ngôi đền được xây dưới thời vua Croesus do kiến trúc sư người Hy lạp tên Cherispheron thiết kế, tổng thể hoàn toàn bằng đá cẩm thạch trắng, trang trí bằng các tượng đồng được các nhà điêu khắc nổi tiếng thời bấy giờ bỏ công thực hiện.
Chính diện trang trí cực kỳ lộng lẫy. Các bậc thềm bằng đá cẩm thạch chạy xung quanh dẫn lên một tầng hiên cao 130m. Người ta đếm được 127 trụ cột nằm theo một đường thẳng, có chiều cao 20m.
Ngôi đền đã bị những người cuồng tín phóng hỏa một lần vào năm 356 trước CN, mãi đến 20 năm sau mới được sửa sang lại. Năm 334 trước CN, Alexander Ðại đế, sau khi chiến thắng quân Ba Tư ở phương Ðông lúc trở về Hy lạp ông cho tái thiết lại ngôi đền như xưa. Nhưng một lần nữa ngôi đền này bị người Goth phá hủy. Đầu thế kỷ IV sau CN người Ephesus định trùng tu lại nhưng lúc bấy giờ hầu hết họ theo đạo Cơ Ðốc, và ngôi đền bị bỏ phế, thời gian đã tàn phá làm vẻ đẹp của nó không còn nữa.
Artemis không chỉ là trung tâm tín ngưỡng quan trọng, mà còn là một trung tâm thương mại của Hy lạp cổ đại. Trong một thời gian dài chốn tôn nghiêm này từng là nơi thu hút các danh nhân, nghệ sĩ, các bậc đế vương, vua chúa(*). Artemis không chỉ đẹp về kiến trúc, mà thực sự vẻ đẹp của nó còn nằm trong các tiểu tiết li chi của nghệ thuật kiến trúc.
Năm 401 sau CN, ngôi đền bị thánh John Chrysostom phá hủy hoàn toàn và vùng này bị bỏ hoang. Ðến cuối thế kỷ XIX, người ta mới phát hiện trở lại nền móng của ngôi đền.
----------
Ephesus là một thành phố cổ gần thị trấn Selcuk ngày nay của Thổ Nhĩ Kỳ, cách Izmir (Smyrna) 50km về phía Nam.
________________________________________
<-- Bài trước
Bài tiếp theo -->
7 kì quan thế giới cổ đại
Lăng vua Maussollos (Mausolus), Halicarnassus - Thổ Nhĩ Kỳ
I have lying, over me in Halicarnassus, a gigantic monument such as no other dead person has, adorned in the finest way with statues of horses and men carved most realistically from the best quality marble. (King Maussollos - Lucian's Dialogues of the Dead)
Tương tự như Kim Tự Tháp Ai Cập, kỳ quan lần này cũng lại là nơi chôn cất một vị vua - Mausolus. Bạn có thấy thú vị không, khi biết rằng, chữ "mausoleum" (lăng tẩm, lăng mộ) trong tiếng Anh có nguồn gốc từ Mausolus - tên vị vua xứ Caria này ?
Đế quốc Ba Tư từng bá chủ những vùng lãnh thổ Mesopotamia, Bắc Ấn Độ, Syria, Ai Cập và Tiểu Á. Vua Ba Tư không thể kiểm soát đế quốc rộng lớn của mình mà không có sự giúp đỡ của những Satrans (giống như là thống đốc, tỉnh trưởng hay vua của những vương quốc nhỏ phụ thuộc). Mausolus là một "Satran" như thế, ông cai quản vương quốc nhỏ Caria phía Tây Tiểu Á. Nằm xa kinh đô Ba Tư nên trên thực tế, nó như một nước tự trị. Mausolus dời thủ phủ về Halicarnassus, thành phố trên bờ biển Aegean miền Địa Trung Hải (nay là thành phố Bodrum, phía Tây Nam Thổ Nhĩ Kỳ).
Mausolus biết nói tiếng Hy Lạp và rất ngưỡng mộ Hy Lạp về văn hóa và thể chế chính trị. Ông đã lập nên nhiều thành phố với kiến trúc Hy Lạp dọc bờ biển và khuyến khích truyền thống dân chủ của Hy Lạp ở xứ sở mình.
Lăng mộ Mausolus đã được xây dựng từ khi vua còn sống. Sau 24 năm trị vì (377-353 trước Công Nguyên), Mausolus mất. Hoàng hậu Artemisia, cũng chính là em gái ông, đã gửi thư đến Hy Lạp để tìm những nghệ sĩ tài năng nhất thời bấy giờ, trong đó có Scopas, người từng giám sát việc tái thiết đền thờ nữ hoàng Artemis ở Ephesus, và những nhà điêu khắc lừng danh như Bryaxins, Leocharé, Timotheus...cùng hàng trăm nghệ nhân khác. Artemis mất 2 năm sau cái chết của chồng. Cả hai đều được chôn trong lăng mộ. Và đến năm 350 trước Công Nguyên, công trình mới thực sự hoàn thành.
________________________________________
<-- Bài trước
Bài tiếp theo -->
7 kì quan thế giới cổ đại
Vườn treo, Babylon - Iraq
In addition to its size, Babylon surpasses in splendour any city in the known world (Herodotus - a historian in 450 BC)
Iraq nằm ở Tây Á - khu vực nổi tiếng với nền văn minh Lưỡng Hà (Mesopotamie) đã tỏa sáng rực rỡ ngay từ thuở hồng hoang của loài người và là một trong những cái nôi văn minh nhân loại. Ở Iraq, có rất nhiều di tích lịch sử văn hoá, đặc biệt, cách Baghdad 50 dặm về phía Nam, với thác nước, chim muông, cây trái và đủ thứ hoa thơm cỏ lạ, vườn treo Babylon, được xây từ thời đế quốc Babylon hùng mạnh từng là một trong bảy kỳ quan của thế giới cổ đại.
Vương quốc Babylon hùng mạnh nhất vào giai đoạn trị vì của vua Hammurabi (1792-1750 trước Công Nguyên), triều đại đã từng sản sinh ra bộ luật pháp tiến bộ nhất thời bấy giờ. Đến triều đại Naboplashar (625-605 trước CN), nền văn minh Mesopotamia đạt đến mức tột đỉnh. Con của Naboplashar, vua Nebuchadnezzar II (604-562 trước CN) là người đã xây dựng nên vườn treo thần thoại Babylon để làm vui lòng hoàng hậu vì bà rất yêu thích và nhớ nhung cảnh đồi núi xanh ngát cỏ cây nơi quê hương mình.
________________________________________
<-- Bài trước
Bài tiếp theo -->
7 kì quan thế giới cổ đại
Tượng thần Zeus, Olympia - Hy Lạp
Cách Athens 150km về phía Tây là thánh địa Olympia của đất nước Hy Lạp cổ đại, quê hương thế vận hội thể thao ngày nay. Lịch Hy Lạp cổ bắt đầu vào năm 776 trước Công Nguyên và người ta cho rằng Olympic Games cũng xuất hiện từ đó. Là trung tâm tôn giáo của đất nước Hy Lạp cổ, Olympia có đền thờ thần Zeus, do kiến trúc sư Libon vùng Elis thiết kế và được xây dựng vào khoảng năm 450 trước Công Nguyên. Kiến trúc ngôi đền gần giống với đền Parthenon (Athens) và đền thờ nữ thần Artemis (Ephesus). Nhưng điều đáng nói không phải là kiến trúc mà là linh hồn của ngôi đền lộng lẫy này, bức tượng thần Zeus, một trong bảy kỳ quan thế giới !
Bức tượng được điêu khắc gia Phidias nổi tiếng của Hy Lạp thực hiện. Phidias từng tạo nên pho tượng nữ thần Athena cho đền Parthenon ở Athen và những chạm trổ khác bên ngoài ngôi đền. Sau khi hoàn tất công trình này, Phidias rời Athens, đến Olympia để bắt đầu sáng tạo nên tác phẩm tuyệt vời nhất của đời ông mà cũng là kiệt tác của nhân loại.
Vào thế kỷ I sau Công Nguyên, hoàng đế La Mã Caligula đã tìm cách đem bức tượng về Rome nhưng thất bại vì giàn giáo mang bức tượng bị hỏng. Năm 391 sau Công Nguyên, hoàng đế Theodosius I cấm những hoạt động thể thao ở Olympic vì xem nó là một phong trào ngoại giáo. Ngôi đền thờ thần Zeus cũng bị ra lệnh đóng cửa.
Olympia sau đó liên tiếp bị tàn phá bởi chiến tranh, động đất, lũ, lở đá...và ngôi đền thờ thần Zeus bị đốt vào thế kỷ 5 sau Công Nguyên. Tuy nhiên, trước đó, bức tượng thần Zeus đã được những một số người Hy Lạp giàu có chuyển đến một dinh thự tại Constantinople. Tiếc thay, chẳng bao lâu sau, bức tượng cũng đã bị thiêu hủy trong cơn hỏa hoạn lớn vào năm 462 sau Công Nguyên.
________________________________________
<-- Bài trước
Bài tiếp theo -->
7 kì quan thế giới cổ đại
Tượng thần Mặt Trời Helios, đảo Rhodes - Hy Lạp
Pho tượng nữ thần Tự Do mặc áo choàng, tay đưa ngọn đuốc lên cao tại cảng New York, một hình ảnh biểu trưng của nước Mĩ có lẽ không mấy xa lạ với chúng ta. Nhưng, điều mà ít ai biết chính là bức tượng nữ thần Tự Do này còn có một tên gọi khác - "Modern Colossus" (Colossus = tượng khổng lồ), như là âm vang gợi nhớ đến một bức tượng khổng lồ khác cùng kích cỡ (khoảng 110 feet = 33m, cao tương đương một tòa nhà hiện đại với 10 tầng), đã tồn tại cách đây hơn 2000 năm, cũng ở ngõ vào của một cảng biển sầm uất thời cổ đại và cũng là một biểu tượng của tự do : "Colossus of Rhode" - Tượng khổng lồ ở đảo Rhode.
Đất nước Hy Lạp cổ đại bị chia cắt bởi nhiều thành bang nhỏ. Trên đảo Rhode bấy giờ có 3 thành bang : Ialysos, Kamiros và Lindos. Năm 408 trước CN, các thành bang này kết hợp lại thành một lãnh thổ thống nhất với thủ phủ tại Rhodes. Thành phố phát triển hưng thịnh và có mối quan hệ chặt chẽ về thương mại và kinh tế với nước liên minh Ptolem(*) (Ai Cập) .
Năm 305 trước CN, những người thuộc phe Antigonids của Macedonia, cũng là đối thủ của Ptolemie bao vây Rhodes, tìm mọi cách phá vỡ liên minh Rhodes - Ai Cập. Nhưng họ đã không thể xâm nhập vào thành phố. Hiệp ước hòa bình đạt được vào năm 304 trước CN, những người phe Antigonid mở vòng vây, rút lui, để lại nhiều trang thiết bị quân sự dồi dào của họ. Nhằm tổ chức kỷ niệm ăn mừng chiến thắng và thống nhất, người dân đảo Rhodes đã bán vũ khí đó, dùng tiền dựng nên bức tượng khổng lồ hình vị thần mặt trời - Helios. Bức tượng khổng lồ đứng kiêu hãnh uy nghi ngay cửa ngõ vào cảng, sải chân dang rộng và tàu bè có thể đi lại bên dưới. Mỗi sáng sớm, mặt trời chiếu vào làm pho tượng đồng ánh lên rạng rỡ một biểu tượng của tự do và thống nhất.
________________________________________
<-- Bài trước
Bài tiếp theo -->
7 kì quan thế giới cổ đại
Ngọn hải đăng Alexandria, đảo Pharos - Ai Cập
Trong 7 kỳ quan cổ đại có một kỳ quan không chỉ mang giá trị nghệ thuật mà còn có giá trị sử dụng hữu ích. Ðó là ngọn hải đăng khổng lồ Alexandria được dựng trên đảo Pharos cổ xưa thuộc vùng Naukratis, nay là một đồi đất nhô ra biển của cảng Alexandria. Ðối với người thủy thủ ngọn hải đăng này tượng trưng cho sự bình yên khi họ ra khơi. Ðối với các nhà kiến trúc, nó còn mang nhiều ý nghĩa quan trọng nhất là thời bấy giờ nó là ngôi nhà cao nhất trên hành tinh. Về khoa học, chính chiếc gương thần bí của ngọn hải đăng luôn luôn cuốn hút sự suy nghĩ của những người thích tìm hiểu, bởi độ phản chiếu của chiếc gương này phát ra rất xa, cách nó trên 50km ở ngoài khơi vẫn thấy được ánh đèn.
Ngọn hải đăng này do vua Ptolemy Soter khởi dựng vào năm 290 trước CN, do kiến trúc sư Sotratus thiết kế xây dựng và được hoàn thành trong thời kỳ trị vì của vua Ptolemy Philadelphus.Trong nhiều thế kỷ, ngọn hải đăng Alexandria có khi còn được gọi là Pharos, dùng để cho tàu biển ra vào cảng. Nó được đốt lửa vào ban đêm, còn ban ngày nó phản xạ ánh nắng mật trời.
Năm 965 sau CN một trận động đất xảy ra ở Alexandria khiến nó bị hư hại. Tiếp đó là 2 trận động đất năm 1302 và 1323 đã làm cho công trình này bị hư hỏng nặng và đổ nát. Theo sử sách ghi chép lại thì lớp ngoài của ngọn hải đăng xây bằng đà cẳm trắng. Trong tập ghi chép của học giả A rập ông Abou Haggay Al Andaloussi khi đến thăm ngọn hải đăng năm 1166, thì nó gồm 3 tầng. Tầng dưới cùng có dạng hình vuông, cao 55,9m và có một cột lõi hình trụ tròn. Tầng giữa có hình bát giác với chiều dài mỗi cạnh là 18,30m, cao 27,45m. Chiều cao tính từ nền móng lên đỉnh đo được 117m. Lõi hình trụ tròn bên trong dùng làm ống dẫn nhiên cho việc đốt lửa. Ở đỉnh tháp đặt chiếc gương phản chiếu ánh sáng.
Năm 1480 dưới thời Sultan Mamellouk, ông đã cho xây trên khu đất trước đây của ngọn hải đăng đổ nát này một pháo đài quân sự. Ðến đây lịch sử ngọn hải đăng khổng lồ vĩnh viễn khép lại, mặc dù không còn tồn tại nhưng nó có tác động đến nhiều lãnh vực. Trong kiến trúc ngọn hải đăng Alexandria được xem là một kiểu mẫu để tạo dựng nhiều phiên bản khác dọc theo vùng Ðịa Trung Hải thời bấy giờ.Ngọn hải đăng Alexandria được xếp vào kỳ quan cuối cùng trong 7 kỳ quan cổ đại của thế giới đã biến khỏi mặt đất.
________________________________________
<-- Bài trước
Bài tiếp the
Người xưa quan niệm 7 là con số linh nhất. Vì thế chỉ có 7 kỳ quan cổ đại, nếu có thêm kỳ quan nào nữa thì họ không xếp vào hàng kế tiếp. Theo thứ tự về mức độ kỳ vĩ, 7 kỳ quan được xếp như sau:
1. Kim Tự Tháp Giza
2. Đền thờ nữ thần Artemis
3. Lăng mộ vua Maussollos
4. Vườn treo Babylon
5. Tượng thần Zeus
6. Tượng khổng lồ của thần Mặt Trời Helios
7. Ngọn hải đăng Alexandria
Danh sách 7 kỳ quan thế giới cổ đại được lập vào khoảng thế kỷ thứ 2 trước Công Nguyên. Nhưng, những ý tưởng đầu tiên đã xuất hiện từ trước đó, trong tác phẩm "History" của Herodotus vào thế kỷ 5 trước Công Nguyên. Hàng thập kỷ sau, nhiều sử gia Hy Lạp cũng đã viết các tác phẩm mô tả những đền đại, công trình vĩ đại bấy giờ. Còn tại Ai Cập, Callimachus (305-240 trước Công Nguyên), người quản lý thư viện Alexandria đã viết "Bộ sưu tập những kỳ quan thế giới". Nhưng, những gì chúng ta biết về bộ sưu tập này chỉ còn chính tựa đề, bởi vì nó đã bị thiêu hủy cùng với thư viện Alexandria nổi tiếng.
Bản danh sách cuối cùng được lập vào thời Trung Cổ. Ngày nay, những bằng chứng khảo cổ học đã làm sáng tỏ nhiều bí ẩn xung quanh lịch sử của chúng qua hàng thế kỷ.
Kỳ quan được xếp đầu tiên trong danh sách 7 kỳ quan của thế giới cổ đại, kỳ quan lâu đời nhất, vĩ đại nhất và cũng chính là kỳ quan duy nhất còn tồn tại (trong 7 kỳ quan cổ đại kể trên) lại tiếp tục đứng đầu trong danh sách các kỳ quan thế giới ngày nay.
Mét vµi nÐt chÝnh:
Kim tự tháp của Pharaoh Khufu, Gizah Ai Cập
Man fears Time, yet Time fears the Pyramids (ngạn ngữ Ả rập)
Khu mộ cổ Gizah thuộc quần thể di tích Memphis - cố đô của nước Ai Cập thống nhất cổ đại, ngày nay là ngoại ô thành phố Cairo. Tại đây có 3 Đại Kim Tự Tháp xây thành hàng theo hướng Đông Bắc - Tây Nam. Trái với quan niệm thông thường, chỉ có Đại Kim Tự Tháp của Khufu chứ không phải tất cả 3 Đại KTT này, là kỳ quan thế giới.
Tháp là một khối đặc, chứa trên 2 triệu phiến đá, mỗi phiến nặng trung bình 2,5 tấn ! Đến bây giờ, dù có nhiều giả thuyết đặt ra, song người ta vẫn chưa biết thực sự làm cách nào mà những người Ai Cập cổ đại có thể xếp được những khối đá to nặng để tạo nên một công trình đồ sộ như vậy. Phải mười vạn người thợ xây cất trong 20 năm mới xong. (Người ta từng cho rằng, đá từ 3 Đại Kim Tự Tháp này đủ để xây nên bức tường cao 3m, dày 0,3m xung quanh nước Pháp !!!).
Trong tháp có những hành lang dài hàng trăm mét, đưa đến những phòng trang hoàng rực rỡ và dẫn tới trung tâm tháp - nơi đặt quan tài nhà vua, làm bằng đá granit đỏ. Trước tháp là một quái vật đầu người, mình sư tử (nhân sư), đục ngay trong đá, cao hàng chục mét.
Khi Napoleon xâm chiếm Ai Cập năm 1798, niềm kiêu hãnh của ông đã được thể hiện qua câu nói nổi tiếng :
"Soldats! Du haut de ces Pyramides, 40 siècles nous contemplent"
(Hỡi các chiến sĩ, từ đỉnh những kim tự tháp này, 40 thế kỷ đang nhìn vào chúng ta !)
Ngày nay, đứng trước những ngọn tháp cao ngất giữa chốn sa mạc mênh mông, người ta không khỏi thấy choáng ngợp, nửa thán phục, nửa ghê rợn, tưởng như lạc vào thế giới thần linh và trong lòng gợi lên biết bao niềm hoài cổ...
________________________________________
<-- Bài trước
Bài tiếp theo -->
7 kì quan thế giới cổ đại
Chủ đề: 7 kì quan thế giới cổ đại
Bảng đề mục
Đền thờ nữ thần Artemis, Ephesus - Thổ Nhĩ Kỳ
Mỗi kỳ quan đều có nét hấp dẫn riêng của nó. Những nhà sử học đều đồng ý rằng, Kim Tự Tháp là kỳ quan cổ đại thực sự tồn tại cùng với thời gian, Ngọn Hải Đăng Alexandria là kỳ quan duy nhất có ứng dụng thực tế hữu ích với con người, và Đền Thờ Nữ Thần Artemis ở Ephesus là công trình đẹp nhất trong tất cả các kỳ quan !
Không chỉ là một ngôi đền, đó từng là một kiến trúc lộng lẫy nhất trên trái đất này, được xây dựng để tôn vinh nữ thần của Mặt Trăng, săn bắn và muông thú hoang dã - Artemis.
Ðền Artemis được khởi công vào thế kỷ VII trước CN cho đến năm 550 trước CN mới xong. Ngôi đền được xây dưới thời vua Croesus do kiến trúc sư người Hy lạp tên Cherispheron thiết kế, tổng thể hoàn toàn bằng đá cẩm thạch trắng, trang trí bằng các tượng đồng được các nhà điêu khắc nổi tiếng thời bấy giờ bỏ công thực hiện.
Chính diện trang trí cực kỳ lộng lẫy. Các bậc thềm bằng đá cẩm thạch chạy xung quanh dẫn lên một tầng hiên cao 130m. Người ta đếm được 127 trụ cột nằm theo một đường thẳng, có chiều cao 20m.
Ngôi đền đã bị những người cuồng tín phóng hỏa một lần vào năm 356 trước CN, mãi đến 20 năm sau mới được sửa sang lại. Năm 334 trước CN, Alexander Ðại đế, sau khi chiến thắng quân Ba Tư ở phương Ðông lúc trở về Hy lạp ông cho tái thiết lại ngôi đền như xưa. Nhưng một lần nữa ngôi đền này bị người Goth phá hủy. Đầu thế kỷ IV sau CN người Ephesus định trùng tu lại nhưng lúc bấy giờ hầu hết họ theo đạo Cơ Ðốc, và ngôi đền bị bỏ phế, thời gian đã tàn phá làm vẻ đẹp của nó không còn nữa.
Artemis không chỉ là trung tâm tín ngưỡng quan trọng, mà còn là một trung tâm thương mại của Hy lạp cổ đại. Trong một thời gian dài chốn tôn nghiêm này từng là nơi thu hút các danh nhân, nghệ sĩ, các bậc đế vương, vua chúa(*). Artemis không chỉ đẹp về kiến trúc, mà thực sự vẻ đẹp của nó còn nằm trong các tiểu tiết li chi của nghệ thuật kiến trúc.
Năm 401 sau CN, ngôi đền bị thánh John Chrysostom phá hủy hoàn toàn và vùng này bị bỏ hoang. Ðến cuối thế kỷ XIX, người ta mới phát hiện trở lại nền móng của ngôi đền.
----------
Ephesus là một thành phố cổ gần thị trấn Selcuk ngày nay của Thổ Nhĩ Kỳ, cách Izmir (Smyrna) 50km về phía Nam.
________________________________________
<-- Bài trước
Bài tiếp theo -->
7 kì quan thế giới cổ đại
Lăng vua Maussollos (Mausolus), Halicarnassus - Thổ Nhĩ Kỳ
I have lying, over me in Halicarnassus, a gigantic monument such as no other dead person has, adorned in the finest way with statues of horses and men carved most realistically from the best quality marble. (King Maussollos - Lucian's Dialogues of the Dead)
Tương tự như Kim Tự Tháp Ai Cập, kỳ quan lần này cũng lại là nơi chôn cất một vị vua - Mausolus. Bạn có thấy thú vị không, khi biết rằng, chữ "mausoleum" (lăng tẩm, lăng mộ) trong tiếng Anh có nguồn gốc từ Mausolus - tên vị vua xứ Caria này ?
Đế quốc Ba Tư từng bá chủ những vùng lãnh thổ Mesopotamia, Bắc Ấn Độ, Syria, Ai Cập và Tiểu Á. Vua Ba Tư không thể kiểm soát đế quốc rộng lớn của mình mà không có sự giúp đỡ của những Satrans (giống như là thống đốc, tỉnh trưởng hay vua của những vương quốc nhỏ phụ thuộc). Mausolus là một "Satran" như thế, ông cai quản vương quốc nhỏ Caria phía Tây Tiểu Á. Nằm xa kinh đô Ba Tư nên trên thực tế, nó như một nước tự trị. Mausolus dời thủ phủ về Halicarnassus, thành phố trên bờ biển Aegean miền Địa Trung Hải (nay là thành phố Bodrum, phía Tây Nam Thổ Nhĩ Kỳ).
Mausolus biết nói tiếng Hy Lạp và rất ngưỡng mộ Hy Lạp về văn hóa và thể chế chính trị. Ông đã lập nên nhiều thành phố với kiến trúc Hy Lạp dọc bờ biển và khuyến khích truyền thống dân chủ của Hy Lạp ở xứ sở mình.
Lăng mộ Mausolus đã được xây dựng từ khi vua còn sống. Sau 24 năm trị vì (377-353 trước Công Nguyên), Mausolus mất. Hoàng hậu Artemisia, cũng chính là em gái ông, đã gửi thư đến Hy Lạp để tìm những nghệ sĩ tài năng nhất thời bấy giờ, trong đó có Scopas, người từng giám sát việc tái thiết đền thờ nữ hoàng Artemis ở Ephesus, và những nhà điêu khắc lừng danh như Bryaxins, Leocharé, Timotheus...cùng hàng trăm nghệ nhân khác. Artemis mất 2 năm sau cái chết của chồng. Cả hai đều được chôn trong lăng mộ. Và đến năm 350 trước Công Nguyên, công trình mới thực sự hoàn thành.
________________________________________
<-- Bài trước
Bài tiếp theo -->
7 kì quan thế giới cổ đại
Vườn treo, Babylon - Iraq
In addition to its size, Babylon surpasses in splendour any city in the known world (Herodotus - a historian in 450 BC)
Iraq nằm ở Tây Á - khu vực nổi tiếng với nền văn minh Lưỡng Hà (Mesopotamie) đã tỏa sáng rực rỡ ngay từ thuở hồng hoang của loài người và là một trong những cái nôi văn minh nhân loại. Ở Iraq, có rất nhiều di tích lịch sử văn hoá, đặc biệt, cách Baghdad 50 dặm về phía Nam, với thác nước, chim muông, cây trái và đủ thứ hoa thơm cỏ lạ, vườn treo Babylon, được xây từ thời đế quốc Babylon hùng mạnh từng là một trong bảy kỳ quan của thế giới cổ đại.
Vương quốc Babylon hùng mạnh nhất vào giai đoạn trị vì của vua Hammurabi (1792-1750 trước Công Nguyên), triều đại đã từng sản sinh ra bộ luật pháp tiến bộ nhất thời bấy giờ. Đến triều đại Naboplashar (625-605 trước CN), nền văn minh Mesopotamia đạt đến mức tột đỉnh. Con của Naboplashar, vua Nebuchadnezzar II (604-562 trước CN) là người đã xây dựng nên vườn treo thần thoại Babylon để làm vui lòng hoàng hậu vì bà rất yêu thích và nhớ nhung cảnh đồi núi xanh ngát cỏ cây nơi quê hương mình.
________________________________________
<-- Bài trước
Bài tiếp theo -->
7 kì quan thế giới cổ đại
Tượng thần Zeus, Olympia - Hy Lạp
Cách Athens 150km về phía Tây là thánh địa Olympia của đất nước Hy Lạp cổ đại, quê hương thế vận hội thể thao ngày nay. Lịch Hy Lạp cổ bắt đầu vào năm 776 trước Công Nguyên và người ta cho rằng Olympic Games cũng xuất hiện từ đó. Là trung tâm tôn giáo của đất nước Hy Lạp cổ, Olympia có đền thờ thần Zeus, do kiến trúc sư Libon vùng Elis thiết kế và được xây dựng vào khoảng năm 450 trước Công Nguyên. Kiến trúc ngôi đền gần giống với đền Parthenon (Athens) và đền thờ nữ thần Artemis (Ephesus). Nhưng điều đáng nói không phải là kiến trúc mà là linh hồn của ngôi đền lộng lẫy này, bức tượng thần Zeus, một trong bảy kỳ quan thế giới !
Bức tượng được điêu khắc gia Phidias nổi tiếng của Hy Lạp thực hiện. Phidias từng tạo nên pho tượng nữ thần Athena cho đền Parthenon ở Athen và những chạm trổ khác bên ngoài ngôi đền. Sau khi hoàn tất công trình này, Phidias rời Athens, đến Olympia để bắt đầu sáng tạo nên tác phẩm tuyệt vời nhất của đời ông mà cũng là kiệt tác của nhân loại.
Vào thế kỷ I sau Công Nguyên, hoàng đế La Mã Caligula đã tìm cách đem bức tượng về Rome nhưng thất bại vì giàn giáo mang bức tượng bị hỏng. Năm 391 sau Công Nguyên, hoàng đế Theodosius I cấm những hoạt động thể thao ở Olympic vì xem nó là một phong trào ngoại giáo. Ngôi đền thờ thần Zeus cũng bị ra lệnh đóng cửa.
Olympia sau đó liên tiếp bị tàn phá bởi chiến tranh, động đất, lũ, lở đá...và ngôi đền thờ thần Zeus bị đốt vào thế kỷ 5 sau Công Nguyên. Tuy nhiên, trước đó, bức tượng thần Zeus đã được những một số người Hy Lạp giàu có chuyển đến một dinh thự tại Constantinople. Tiếc thay, chẳng bao lâu sau, bức tượng cũng đã bị thiêu hủy trong cơn hỏa hoạn lớn vào năm 462 sau Công Nguyên.
________________________________________
<-- Bài trước
Bài tiếp theo -->
7 kì quan thế giới cổ đại
Tượng thần Mặt Trời Helios, đảo Rhodes - Hy Lạp
Pho tượng nữ thần Tự Do mặc áo choàng, tay đưa ngọn đuốc lên cao tại cảng New York, một hình ảnh biểu trưng của nước Mĩ có lẽ không mấy xa lạ với chúng ta. Nhưng, điều mà ít ai biết chính là bức tượng nữ thần Tự Do này còn có một tên gọi khác - "Modern Colossus" (Colossus = tượng khổng lồ), như là âm vang gợi nhớ đến một bức tượng khổng lồ khác cùng kích cỡ (khoảng 110 feet = 33m, cao tương đương một tòa nhà hiện đại với 10 tầng), đã tồn tại cách đây hơn 2000 năm, cũng ở ngõ vào của một cảng biển sầm uất thời cổ đại và cũng là một biểu tượng của tự do : "Colossus of Rhode" - Tượng khổng lồ ở đảo Rhode.
Đất nước Hy Lạp cổ đại bị chia cắt bởi nhiều thành bang nhỏ. Trên đảo Rhode bấy giờ có 3 thành bang : Ialysos, Kamiros và Lindos. Năm 408 trước CN, các thành bang này kết hợp lại thành một lãnh thổ thống nhất với thủ phủ tại Rhodes. Thành phố phát triển hưng thịnh và có mối quan hệ chặt chẽ về thương mại và kinh tế với nước liên minh Ptolem(*) (Ai Cập) .
Năm 305 trước CN, những người thuộc phe Antigonids của Macedonia, cũng là đối thủ của Ptolemie bao vây Rhodes, tìm mọi cách phá vỡ liên minh Rhodes - Ai Cập. Nhưng họ đã không thể xâm nhập vào thành phố. Hiệp ước hòa bình đạt được vào năm 304 trước CN, những người phe Antigonid mở vòng vây, rút lui, để lại nhiều trang thiết bị quân sự dồi dào của họ. Nhằm tổ chức kỷ niệm ăn mừng chiến thắng và thống nhất, người dân đảo Rhodes đã bán vũ khí đó, dùng tiền dựng nên bức tượng khổng lồ hình vị thần mặt trời - Helios. Bức tượng khổng lồ đứng kiêu hãnh uy nghi ngay cửa ngõ vào cảng, sải chân dang rộng và tàu bè có thể đi lại bên dưới. Mỗi sáng sớm, mặt trời chiếu vào làm pho tượng đồng ánh lên rạng rỡ một biểu tượng của tự do và thống nhất.
________________________________________
<-- Bài trước
Bài tiếp theo -->
7 kì quan thế giới cổ đại
Ngọn hải đăng Alexandria, đảo Pharos - Ai Cập
Trong 7 kỳ quan cổ đại có một kỳ quan không chỉ mang giá trị nghệ thuật mà còn có giá trị sử dụng hữu ích. Ðó là ngọn hải đăng khổng lồ Alexandria được dựng trên đảo Pharos cổ xưa thuộc vùng Naukratis, nay là một đồi đất nhô ra biển của cảng Alexandria. Ðối với người thủy thủ ngọn hải đăng này tượng trưng cho sự bình yên khi họ ra khơi. Ðối với các nhà kiến trúc, nó còn mang nhiều ý nghĩa quan trọng nhất là thời bấy giờ nó là ngôi nhà cao nhất trên hành tinh. Về khoa học, chính chiếc gương thần bí của ngọn hải đăng luôn luôn cuốn hút sự suy nghĩ của những người thích tìm hiểu, bởi độ phản chiếu của chiếc gương này phát ra rất xa, cách nó trên 50km ở ngoài khơi vẫn thấy được ánh đèn.
Ngọn hải đăng này do vua Ptolemy Soter khởi dựng vào năm 290 trước CN, do kiến trúc sư Sotratus thiết kế xây dựng và được hoàn thành trong thời kỳ trị vì của vua Ptolemy Philadelphus.Trong nhiều thế kỷ, ngọn hải đăng Alexandria có khi còn được gọi là Pharos, dùng để cho tàu biển ra vào cảng. Nó được đốt lửa vào ban đêm, còn ban ngày nó phản xạ ánh nắng mật trời.
Năm 965 sau CN một trận động đất xảy ra ở Alexandria khiến nó bị hư hại. Tiếp đó là 2 trận động đất năm 1302 và 1323 đã làm cho công trình này bị hư hỏng nặng và đổ nát. Theo sử sách ghi chép lại thì lớp ngoài của ngọn hải đăng xây bằng đà cẳm trắng. Trong tập ghi chép của học giả A rập ông Abou Haggay Al Andaloussi khi đến thăm ngọn hải đăng năm 1166, thì nó gồm 3 tầng. Tầng dưới cùng có dạng hình vuông, cao 55,9m và có một cột lõi hình trụ tròn. Tầng giữa có hình bát giác với chiều dài mỗi cạnh là 18,30m, cao 27,45m. Chiều cao tính từ nền móng lên đỉnh đo được 117m. Lõi hình trụ tròn bên trong dùng làm ống dẫn nhiên cho việc đốt lửa. Ở đỉnh tháp đặt chiếc gương phản chiếu ánh sáng.
Năm 1480 dưới thời Sultan Mamellouk, ông đã cho xây trên khu đất trước đây của ngọn hải đăng đổ nát này một pháo đài quân sự. Ðến đây lịch sử ngọn hải đăng khổng lồ vĩnh viễn khép lại, mặc dù không còn tồn tại nhưng nó có tác động đến nhiều lãnh vực. Trong kiến trúc ngọn hải đăng Alexandria được xem là một kiểu mẫu để tạo dựng nhiều phiên bản khác dọc theo vùng Ðịa Trung Hải thời bấy giờ.Ngọn hải đăng Alexandria được xếp vào kỳ quan cuối cùng trong 7 kỳ quan cổ đại của thế giới đã biến khỏi mặt đất.
________________________________________
<-- Bài trước
Bài tiếp the
