Uyên Ngố

Chân dung chủ thớt và 3 Trưởng đoàn ba miền trong chuyến đi Hà Giang dịp 30/4 vừa qua.

Đêm Nghi Tàm đọc Đỗ Phủ cho vợ nghe
Phùng Quán

Ngoài trời trăng như tuyết
Trắng lạnh đến thấu xương
Trong nhà vách trống toang
Gió ra vào thoả thích...
Hồ khuya sương tĩnh mịch
Trộn nước lẫn cùng trời
Con dế chân bờ dậu
Nỉ non hoài không thôi...
Tựa lưng ghế cành ổi
Vai khoác áo bông sờn
Tôi ngồi đọc Đỗ Phủ
Vợ vừa nghe vừa đan...
Đỗ Phủ tự Tử Mỹ
Thường xưng già Thiếu Lăng
Sinh ở miền đất Củng
Cách ta hơn ngàn năm
Thơ viết chừng vạn trang
Chín nghìn trang thất lạc
Người đời sau thu nhặt
Còn được hơn ngàn bài
Chỉ hơn ngàn bài thôi
Nỗi đau đã Thái Sơn
Nếu còn đủ vạn trang
Trái đất này e chật!...
Thơ ai như thơ ông
Lặng im mà gầm thét
Trang trang đều xé lòng
Câu câu đều đẫm huyết...
Thơ ai như thơ ông
Mỗi chữ đều như róc
Từ xương thịt cuộc đời
Từ bi thương phẫn uất
Thơ ai như thơ ông
Kể chuyện mái nhà tốc
Vác củi làm chuồng gà...
Đọc lên trào nước mắt!
Giữa tuyết trong đò con
Đỗ Phủ nằm chết đói
Đắp mặt áo bông sờn
Kéo hoài không kín gối.
Ngàn năm nay sông Tương
Sóng còn nức nở mãi
Khóc chuyện áo bông sờn
Đắp mặt thơ chết đói!...
Giật mình trên tay vợ
Bỗng nẩy một hạt sương
Hạt nửa rồi hạt nửa
Tôi nghẹn dừng giữa trang.
Kéo áo bông che vai
Ngồi lặng nghe sương rơi
Con dế chân bờ dậu
Nỉ non hoài không thôi!...
Vụng về... tôi dỗ vợ:
Em ơi đừng buồn nữa
Qua rồi chuyện ngàn năm
Bao nhiêu nước sông Tương...
Miệng nói nhưng lòng nghĩ:
Ôi thân phận nhà thơ
Khác nào thép không rỉ
Ngàn năm cũng thế thôi!...
Đã đi với nhân dân
Thì thơ không thể khác
Dân máu lệ khốn cùng
Thơ chết áo đắp mặt!
Em ơi, nếu Đỗ Phủ
Vai khoác áo lông cừu
Bụng no đến muốn mửa
Viết sao nổi câu thơ
Ngàn năm cháy như lửa:
Cửa son rượu thịt ôi
Ngoài đường xương chết buốt
Em ơi, nếu Tử Mỹ
Nhà ở rộng mười gian
Rào sắt với cổng son
Thềm cao đá hoa lát
Chắc ông không thể làm
Mưa thu mái nhà tốc
Em ơi, nếu Thiếu Lăng
Cặp kè vợ béo nứt
Một bước là ngựa xe
Đứng đi quân hầu chật
Đời nào ông lắng nghe
Tiếng gào và tiếng nấc
Bà cụ xóm Thạch Hào
Gái quê tân hôn biệt...
Đã đi với nhân dân
Thì thơ không thể khác
Dân máu lệ khốn cùng
Thơ chết áo đắp mặt!
Chính vì thế em ơi
Nhân loại ngàn năm qua
Máu chảy như sông xiết
Cũng là để cho Thơ
Sẽ không còn phải viết
Những Hành qua Bành Nha
Vô gia Thuỳ Lão biệt...
Cũng là để cho Thơ
Sẽ không còn phải chết
Giữa tuyết, trong đò con...
Đắp mặt áo bông sờn.
Đừng buồn nữa em ơi
Chuyện ngàn năm... ngàn năm

MÁI NHÀ XƯA

Biết khi nào được trở lại mái nhà xưa
Nơi tôi đã xa một phần tư thế kỉ
Mà ngỡ như mới hôm qua
Ngày tôi phải rời xa

Màu đỏ ngói xưa giờ đã là màu xám
Chắc giờ đây đã dột nhiều lắm rồi
Mái ngói ngày nào tôi nằm nghe mưa rơi
Che chở cho tôi qua bao mùa bão tố
Rét tháng mười hơi lạnh theo luồng gió
Lùa qua kẽ chiếc nong che cửa qua loa
Bởi khi chủ nhân lợp xong mái nhà
Thì không còn đủ tiền để lắp vào khung cửa mới
Mùa Hạ sang gió Lào thổi nóng hổi
Gào réo suốt đêm nóng đến khô người


Ba mươi mấy năm qua rồi
Vẫn còn trong tôi một ngày buồn tẻ
Đứa trẻ lên năm hồn nhiên không thể hiểu
Khái niệm đau lòng của hai tiếng mồ côi
Mưa ướt khăn tang trong cái lạnh run người
Khi mẹ ra đi chiều mùa Đông năm ấy...

Cùng nắng mưa
Cùng đường cày luống cấy
Với gánh khoai rọ sắn của cha già
Với hi sinh thầm lặng của chị và cha
Tôi vẫn đủ đầy cơm no áo ấm
Trong bao nhiêu bữa cơm độn sắn
Tôi bao giờ cũng được phần ngọt mềm

Dưới mái ngói này biết bao đêm
Dưới ánh đèn dầu le lói sáng
Anh ân cần dạy cho tôi từng bài toán
Sửa chữa từng lỗi ngữ pháp câu văn
Để bây giờ mỗi khi viết chữ ngã nghiêng
Thấy áy náy vì phụ lòng người uốn nắn
* * * * *
Mái nhà xưa vẫn đợi chờ trong mưa nắng
Mà người đi không giữ được lời thề !
(Chị Hang Nguyen)

[...]
Nắng bờ sông như màu trang vở cũ
Thuở học trò em làm khổ ai chưa?
Anh muốn khóc trong buổi đầu niên học
Bàn tay xương cầm hờ hững văn bằng
Em hãy đứng trước gương làm dáng
Tự khen minh: “đẹp quá!” đi em
Lỡ mai kia mốt nọ theo chồng
Còn đôi chút luyến lưu thời con gái
[...]
(Bởi yêu em sầu khổ dịu dàng -Nguyễn Tất Nhiên)

Rượu thì không thiếu, chỉ thiếu chăng là kẻ tri âm...

Khi người về
Người về đâu không người không về đâu
Chiều chưa mưa nên chiều chưa thay màu
Tôi cây me đứng run từng lá
Lá đã vàng rồi tôi đã vàng theo


Tình người say không tình người không say
Đêm sắp sang nên đêm sắp ùa đầy
Hồn tôi ngủ sớm trong tay áo
Tay áo người bay hương ngất ngây


Người yêu ai không người không yêu ai
Lời tôi van xin lời tôi trải dài
Trên trang nhật ký tôi than trách
Tôi trách than người không tôi trách than ai


Khi người về tôi không nhìn không trông
Lòng tôi sông nước đủ trăm dòng
Quanh co một nỗi buồn vô hạn
Qua suốt một đời vẫn nhớ nhung


Người không về nên lòng người dửng dưng
Tình tôi mong nên tình tôi khôn cùng
Xế trưa sân nắng sầu con gió
Tôi gió may nhiều tôi tủi thân


Người thương người không người không thương
Tôi xa xôi nên tôi chả được gần
Người kiêu sa thế tôi đành ước
Vôi vữa cho người lát tuổi xuân


Người không về nên tôi cũng chả buồn đi
Bao nhiêu dự tính có ra gì
Bèo trôi từng lớp trên lưng sóng
Tôi quá chân rồi tôi giết tôi


Người phương nào người có nghe nôn nao
Tôi ở đây nghe lòng tôi rì rào
Lá me vàng rụng con đường nhớ
Tôi nghĩ về người đêm ngày tôi xanh xao.


Du Tử Lê.