My OperaAkhar Thrah - Cuộc chiến hơn 30 năm ko kết quả (p1)
Monday, April 27, 2009 2:31:27 PM
__Ðặc điểm chữ viết Cham trong tư liệu Hoàng gia Panduranga-Champa__
[/color]
Fatimah Hoa, với sự hợp tác của Sử Thị Thu Trang là hai phụ nữ Cham gốc làng Văn Lăm và Chất Thường, đã nhận trách nhiệm của Trường Viễn Ðông Bác Cổ Pháp ở Kuala Lumpur để triển khai và đưa vào máy vi tính toàn diện kho tàng tư liệu hoàng gia Panduranga-Champa viết từ năm 1702 đến năm 1850.
Fatimah Hoa, với sự hợp tác của Sử Thị Thu Trang là hai phụ nữ Cham gốc làng Văn Lăm và Chất Thường, đã nhận trách nhiệm của Trường Viễn Ðông Bác Cổ Pháp ở Kuala Lumpur để triển khai và đưa vào máy vi tính toàn diện kho tàng tư liệu hoàng gia Panduranga-Champa viết từ năm 1702 đến năm 1850.
Theo cô Fatimah Hoa, tư liệu hoàng gia này là văn kiện hành chánh chính thức của vương quốc Champa bao gồm nhiều thể loại như đơn từ, giấy tố tụng, đơn khiếu nại, mua bán, lương bổng, phân chia gia sản, thuế má và ngân sách thu chi của nhà nước Champa thời đó. Ðây là văn bản nguyên gốc tập trung hơn 6.000 trang viết bằng tay, ghi chép lại những gì đã xảy ra trong triều đình Champa-Panduranga. Mỗi văn bản của tài liệu thường mang dấu ấn của vua chúa, các cơ quan hành chánh hay chữ ký (kung tangan) của nhân sự. Thỉnh thoảng, tài liệu này còn kèm theo một số văn bản viết bằng chữ Hán. Ðứng trên phương diện văn bản học mà phân tích, tài liệu hoàng gia Champa không phải là chữ Cham cổ điển như một số người hiểu lầm, mà là chữ viết phổ thông như Akhar Thrah Cham hôm nay. Người Cham biết đọc Akhar Thrah do các bậc tu sĩ, bô lão đang sử dụng có thể đọc và hiểu rất dễ dàng nội dung của tài liệu hoàng gia Champa. Trường hợp cô Fatimah Hoa là một bằng chứng cụ thể. Có chăng một số người Cham chưa thấy văn bản này ra sao để rồi kết luận rằng tài liệu hoàng gia Champa là chữ Cham cổ điển không nên dựa vào đó để làm giáo trình dạy chữ Cham cho thế hệ hôm nay.
Vì là văn bản chính thức của một quốc gia, thành vậy Akhar Thrah Cham của tài liệu hoàng gia Champa đã trở thành một ngôn ngữ chuẩn mực và trở thành tư liệu đáng tin cậy dùng làm kim chỉ nam cho ngôn ngữ và chữ viết Cham hôm nay. Tài liệu hoàng gia Champa tập trung hàng ngàn hồ sơ đủ loại, do hàng ngàn người biên soạn. Tuy rất được nhiều người viết, nhưng Akhar ThrahCham trong tài liệu này rất ổn định về chính tả và cấu trúc ngữ pháp. Kể từ đó, người ta có thể tiên đoán rằng những người sử dụng Akhar ThrahCham thời đó có trải qua một trường lớp chính quy hẳn hoi. Hơn hai năm triển khai văn bản này, Fatimah Hoa đưa ra kết luận rằng Akhar ThrahCham truyền thống dùng trong tài liệu hoàng gia Champa có một hệ thống khá rõ ràng về qui luật chính tả, nhất là nguyên tắc sử dụng một số phụ âm, nguyên âm như sau :1. pak praong (pak praung), 2. sak praong (thak praung), 3. mâk-mak (mưk-mak), 4. nâk-nak (nưk-nak), 5. ngâk-ngak (ngưk-ngak), 6. nyâk-nyak (nhưk-nhak), 7. baluw, 8. dar sa craoh ao (dar sa crauh au), 9. takai kik tut takai mâk dalam-lingiw (takai kik tut takai mưk dalam-lingiw), 10. takai kâk (takai kưk [?]).
Ðây là 10 trường hợp đặc biệt trong hệ thống cấu trúc chính tả của Akhar Thrah mà các bậc bô lão Cham thường đưa ra bàn bạc và tranh cải sôi nổi, nhưng không ai tìm ra giải pháp. Dựa vào qui tắc của 10 trường hợp đặc biệt này, các nhà nghiên cứu có thể làm sáng tỏ lại nguồn gốc lịch sử chữ viết Akhar Thrah Cham hôm nay. Sau cùng Fatimah Hoa khẳng định rằng trải qua hơn 6.000 trang tài liệu hoàng gia Champa, Akhar Thrah Cham không bao giờ có paoh gak và craoh aw luôn luôn phải có dar sa cũng như baluw có qui luật riêng của nó. Thế thì sự cải biên chữ Cham của Ban Biên Soạn Sách Chữ cần phải được cứu xét và chỉnh lý lại cho phù hợp với Akhar Thrah Cham truyền thống dùng trong tài liệu hoàng gia Champa hay trong các văn bản mà các chức sắc Ahier-Awal và bà con Cham đang sử dụng hôm nay.
Fatimah Hoa
(Chương Trình Thế Giới Mã Lai- Ðông Dương)
(Nguồn: http://Champaka.org )
***
__Ngôn ngữ và chữ viết Cham trong quá trình lịch sử__ [/color]
***(Harak Champaka 15)
Bài khảo luận của Pgs. Po Dharma chủ yếu là đưa ra những dữ kiện lịch sử nhằm chứng minh nguồn gốc ngôn ngữ chữ viết Cham được lưu hành từ thế kỷ thứ 4 cho đến hôm nay. Theo Po Dharma, ngôn ngữ chữ viết Cham chia thành hai thời kỳ.
– Từ thế kỷ thứ 4 đến thế kỷ thứ 16, đó là thời kỳ ngôn ngữ chữ viết Cham cổ điển được lưu truyền trên bia kí.
– Sau thế kỷ thứ 17 là thời kỳ Akhar Thrah được lưu truyền cho đến hôm nay.
Theo Pgs. Po Dharma, Akhar Thrah dùng trên bia kí Po Romé(1627-1651), Akhar Thrah viết trên hàng ngàn trang tài liệu hoàng gia Champa từ 1702 đến 1850 và Akhar Thrah còn lưu hành trong các tầng lớp tu sĩ, bô lão, trí thức Cham hôm nay, không có sự khác biệt trên vấn đề cơ bản dù đó là qui luật chính tả hay cấu trúc ngữ pháp. Chính vì thế, Akhar Thrah Cham phát xuất từ thời Po Romé là ngôn ngữ chữ viết phổ thông chứ không phải là chữ Cham cổ điển. Trong suốt hơn 4 thế kỉ lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, Akhar Thrah Cham được xem như là ngôn ngữ chữ viết Cham có qui luật khá ổn định. Tiếc rằng, sau năm 1978, Akhar Thrah đã bị biến đổi bởi sự cải biên do Ban Biên Soạn Sách Chữ Cham (BBSSCC) đề ra. Trong công tác cải biên này, BBSSCC đã vấp phải 7 sai lầm mà những sai lầm này đã biến Akhar Thrah Cham thành một ngôn ngữ chữ viết Cham khác biệt với Akhar Thrah Cham truyền thống mà các bậc tu sĩ, bô lão, trí thức và nhà nghiên cứu Cham ở Việt Nam đang sử dụng hôm nay. Bảy điểm sai lầm trong sách giáo trình của BBSSCC, đó là:
1. Nói sao viết vậy
2. Chế biến paoh gak ở âm cuối
3. Xóa bỏ dar tha trong craoh aw
4. Chế biến baluw trên dar tha dar dua
5. Cải biến takai kik tut takai mâk
6. Sử dụng baluw không có qui luật nhất định
7. Không tôn trọng nghiêm túc qui luật chính tả truyền thống
Theo Pgs. Po Dharma, những lỗi lầm đã xảy ra trong giáo trình của BBSSCC phát xuất từ 9 nguyên nhân:
1). Ðịnh nghĩa sai lầm về qui luật “cải tiến” chữ ChamTrong quá trình lịch sử, bất cứ ngôn ngữ nào trên thế giới cũng không thoát khỏi qui luật “cải tiến và chuẩn hóa”. Nhưng sự cải tiến hay chuẩn hóa lúc nào cũng phải dựa vào một qui luật ngôn ngữ và cơ sở khoa học vững chắc, nếu không sự cải tiến hay chuẩn hóa này trở thành công tác cải biến hay chế biến một ngôn ngữ mà hậu quả không thể đo lường được.
2. Phủ nhận bản chất thiêng liêng của một ngôn ngữ
Ðối với BBSSCC, Akhar Thrah không phải là di sản thiêng liêng của dân tộc Cham lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác mà là một công cụ để phục vụ sở thích cho một vài cá nhân. Chính vì thế, BBSSCC có quyền cải biến, thêm bớt và cắt xén chữ viết Cham cho phù hợp với cách suy nghĩ riêng tư của mình.
3. Áp dụng qui luật “mỗi ký hiệu chỉ có một cách đọc”
Ðược xếp chung cùng gia đình ngôn ngữ các dân tộc Mã Lai-Ða Ðảo và có chữ viết xuất phát từ Phạn ngữ, ngôn ngữ và chữ viết Cham cũng như Campuchia, Thái, Lào , Mã Lai v.v. là ngôn ngữ đa âm tiết cho nên không bao giờ có qui luật “mỗi ký hiệu chỉ có một cách đọc” như hệ thống tiếng Việt (ngôn ngữ đơn tiết).
4. Không thừa nhận trường hợp “bất qui tắc” trong ngôn ngữ Cham
Vì không thừa nhận ngôn ngữ chữ viết Cham có một số trường hợp “bất qui tắc” như bất cứ ngôn ngữ nào khác trên thế giới cho nên BBSSCC đã xóa hết tất cả các trường hợp bất qui tắc của tiếng Cham để chế biến ra một hệ thống chữ viết Cham mới khác xa với chữ Akhar Thrah truyền thống đang lưu hành trong cộng Cham hôm nay.
5. Ðịnh nghĩa sai lầm về vai trò của BBSSCC
BBSSCC được cơ quan Nhà Nước Việt Nam giao phó để soạn thảo sách giáo trình giảng dạy tiếng Cham truyền thống cho cộng đồng dân tộc Cham. Nhưng ngược lại, BBSSCC không tôn trọng qui luật chữ viết Cham truyền thống mà lợi dụng cơ hội này để chế biến Akhar Thrah Cham theo quan điểm riêng tư của mình hầu đưa vào trường lớp phổ thông. Ðây là việc làm không phù hợp với vai trò của BBSSSCC nhầm bảo tồn và phát huy ngôn ngữ chữ viết truyền thống trong cộng đồng dân tộc Cham
6. Phong cách làm việc thiếu nghiêm túc
Vấn đề chuẩn hóa chữ viết Cham, một hệ thống vô cùng đồ sộ lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thi đòi hỏi phải có một công trình nghiên cứu sâu đậm tập trung các nhà chuyên môn về lịch sử ngôn ngữ chữ viết Cham, các bậc tu sĩ, bô lão và trí thức Cham hiện đang sử dụng Akhar Thrah. Thế mà BBSSCC đã không cần quan tâm đến vấn đề này trước khi đưa ra quyết định chuẩn hóa ngôn ngữ Cham. Ðiều này đã nói lên phong cách làm việc thiếu nghiêm túc và thiếu khoa học của BBSSCC.
7. Ðịnh nghĩa sai lầm về hội đồng nghiệm thu
Trên nguyên tắc, mọi công trình của BBSSCC phải đem ra phân tích và biểu quyết trước một hội đồng nghiệm thu qua các khóa hội thảo. Nhưng ai là thành viên trong hội đồng này? Chính đó mới là chìa khóa của vấn đề.
BBSSCC đã loại bỏ ý kiến các chuyên gia về ngôn ngữ chữ viết Cham cũng như các bậc tu sĩ, bô lão, trí thức Cham hiện đang sử dụng ngôn ngữ này trong hội đồng nghiệm thu. Ðiều này đã nói lên rằng mọi quyết định cải tiến ngôn ngữ chữ viết Cham của BBSSCC là không giá trị về mặt khoa học và thực tiễn.
8. Phủ nhận giá trị tinh hoa của Akhar Thrah Cham truyền thống
Akhar Thrah Cham được lưu truyền kể từ thế kỷ thứ 17, gần hơn 4 thế kỷ qua đã trở thành chữ viết phổ thông khá ổn định về qui luật chính tả, ngữ pháp và cấu trúc hành văn. Chính vì không hiểu giá trị tinh hoa của Akhar Thrah Cham truyền thống do bậc tiền nhân ˜để lại mà BBSSCC đã vội vàng chuẩn hóa chữ viết Cham truyền thống theo nhản quan của mình, với một lí luận thô sơ là: giúp con em Cham học và đọc nhanh chóng chữ Cham. Trường hợp này không khác gì BBSSCC yêu cầu bỏ các dấu thanh (dấu huyền, dấu sắc, dấu hỏi, dấu ngã, dấu nặng) trong tiếng Việt để con em người Cham cũng như các dân tộc thiểu số khác dễ viết và dễ phát âm hơn.
9. Sai lầm mục tiêu giáo dục
Mục tiêu duy nhất của sách giáo trình BBSSCC không phải dạy học sinh Cham đọc chữ Cham cải biên của BBSSCC mà là phải đào tạo học sinh Cham học tiếng Cham để làm thế nào họ đọc được chữ Akhar Thrah Cham truyền thống của họ; khai triển và tiếp thu những tinh hoa của kho tàng văn học Akhar Thrah Cham còn lưu trữ lại.
Một khi đã cải biên tiếng Cham theo cách suy nghĩ riêng tư của mình, BBSSCC đã vô tình biến học sinh Cham học tiếng Cham của BBSSCC thành một thế hệ vô dụng, vì họ không đọc được văn bản tiếng Cham mà cha mẹ họ viếtỳ hay các bậc tu sĩ, bô lão, trí thức Cham dang sử dụng hôm nay.Theo Pgs. Po Dharma, chủ trương cải biên chữ Cham của BBSSCC là sai lầm mục tiêu giáo dục. Có chăng Nhà nước Việt Nam đã đầu tư một số vốn khổng lồ để giúp dân tộc Cham xây dựng hơn 20 trường học, đào tạo hơn 261 giáo viên để giảng dạy tiếng Cham trong 318 lớp tập trung hơn 9695 học sinh Cham bậc tiểu học (tài liệu do BBSSCC cung cấp) được học chữ Cham cải biên của BBSSCC để rồi 9695 học sinh Cham này không đọc được chữ viết Cham truyền thống của họ.
Ðây mới là vấn đề thực tiễn cần suy xét lại. Vì chủ trương chuẩn hóa chữ Cham của BBSSCC hoàn toàn đi ngược lại với chính sách của Ðảng và Nhà Nước nhằm bảo tồn ngôn ngữ chữ viết của các dân tộc ít người ở Việt Nam hôm nay, và sự chuẩn hóa này không phù hợp với nguyện vọng của đồng bào Cham mà người đại diện tiêu biểu cho họ là các chức sắc Ahiér-Awal, bô lão, trí thức và nhà nghiên cứu Cham đang sử dụng Akhar Thrah truyền thống hôm nay. Sau cùng Pgs. Po Dharma kết luận rằng, sách giáo trình giảng dạy tiếng Cham của BBSSCC dù thế nào đi nữa cũng là một công trình rất là lợi ích đã giúp đỡ con em Cham có cơ hội học tiếng Cham cơ bản trong trường lớp. Tiếc rằng, sách giáo trình này lại vấp phải 7 sai lầm đã đưa ngôn ngữ chữ viết Cham, một di sản văn hoá thiêng liêng của dân tộc Cham đi vào khúc quanh của lịch sử, tạo ra một loại ngôn ngữ chữ viết hoàn toàn khác hẳn với Akhar Thrah Cham đã lưu truyền từ thế kỷ thứ 17 cho đến hôm nay. Hy vọng BBSSCC sẽ chỉnh lý lại 7 sai lầm này trong giáo trình dạy tiếng Cham nói trên để đưa ngôn ngữ chữ viết Cham đúng với vị trí truyền thống của nó.
Pgs. Ts. Po Dharma
(Trường Viễn Ðông Bác Cổ Pháp-EFEO)
***
(Nguồn: http://Champaka.org )
*****
Xem tiếp Phần 2
vinhhoa74 # Thursday, April 30, 2009 2:47:32 PM
Thật đáng tiếc cho nổ lực của BBSSCC thời đó; Lúc trước tui mày mò học theo giáo trình lớp 1 của BBSSCC để hy vọng không bị "mù chữ" tiếng mẹ để, nhưng tưởng mình đã thành công "xóa mù" thì khi mình đọc mấy tập sách cũ thấy lạ lẫm, cuối cùng mình đã phát hiện ra "sự cải biên" tùy tiện của giáo trình sách của BBSSCC là quá sai lầm; Đáng lý ra học không nên "chạy theo thành tích" có lẽ sẽ bổ ích cho con em Chăm hơn (không biết có phải chạy theo thành tích hay không nữa ?);
Nếu không tự ái thì có lẽ BBSSCC sẽ bắt đầu lại vẫn không muộn màn gì phải không các bạn Chăm mình ?
Ikan di Ramvanikan # Saturday, May 2, 2009 11:29:22 AM
Akhar Thrah chỉ có 1 nhưng lại có 2 lối ráp vần, 2 chuẩn chính tả?
vinhhoa74 # Wednesday, October 7, 2009 4:26:26 AM
Ikan di Ramvanikan # Thursday, October 8, 2009 4:03:33 AM