___ur/ c'___

Giới trẻ ngày nay nói chung và nguời Cham nói riêng có nhiều điều kiện hơn bậc trượng bối hay cha ông của họ trong việc trao đổi tin tức, liên lạc. Điều đó chúng ta đã thấy rõ ko phải bàn thêm chi nữa. Nhiều gia đình kha khá đã cho lắp đặt Internet tận nhà riêng.

Ở các palei Cham (chỉ tính riêng Ninh Thuận) thì các địa điểm cung cấp loại dịch vụ này ko cách xa là bao nhiêu, thậm chí có ngay trong Palei. Theo JBb đc biết chỉ có palei Bơl Riya là cách điểm dịch vụ này ~ 3km.

Vậy, khi trao đổi qua Mobile hay mail, Y!M = văn tự cùng người Cham với nhau, chúng ta thường viết như thế nào? Ờ thì viết n~ gì mà ta nghĩ điều muốn viết J


Vì sao lại Chat/nhắn tin di động ko = tiếng Cham mà lại là tiếng Việt?

Thực tế, hầu hết 1 học sinh người Cham phải học song ngữ từ lớp 1-5 trong độ tuổi ~ 6~12, còn về sau phải học = tiếng Việt, đọc mọi tài liệu = tiếng Việt. Với độ tuổi mà khả năng ngôn ngữ còn nhiều hạn chế và nhanh quên đi n~ hành động, sự việc ko đc lặp đi lặp lại nhiều lần thì làm sao khi họ lớn lên mà ko quên đi cho được. Nếu có nhớ chăng vốn từ cũng chỉ là mang máng. Về sau sau nữa, học tập hay làm việc trong môi trường tiếng Việt nên, việc sử dụng hay suy tư luôn luôn theo tiếng Việt là điều dễ hiểu.

Vậy điều đó có bình thường ko? Chúng ta viết tiếng Việt, suy nghĩ = tiếng Việt nhưng lại nói = tiếng Cham với nhau trong nhiều trường hợp.

Sự đọc hiểu tiếng Cham, đấy đang là 1 sự bất lợi, nhưng nếu đổ tội cho hắn, cho cái việc chỉ học ở bậc tiểu học như đã nói ở trên, thì chính mình lại là kẻ có lỗi. Bởi, theo như dự đoán của các nhà khoa học thì có ~ 7000 ngôn ngữ trên thế giới sẽ 1 ra đi ko trở lại trong thế kỷ 21 này, nếu có ý thức hơn về tiếng nói chữ viết của dân tộc mình trong hoàn cảnh mà cái môi trường sống ko có nhiều điều kiện thuận lợi, thì ta phải càng nâng niu, trân trọng, cố gắng tìm đến hắn, bắt hắn, nhốt hắn trong đầu và, làm 1 người bạn tốt… Có lẽ!


Có khả thi ko?

Chắc các bạn thủy thủ trong đây ít nhiều đều 1 lần rất hãnh diện khi được người Ywơn hay người dân tộc khác hỏi người Cham có chữ viết phải ko và bạn đã viết biểu diễn cho họ thấy 1 vài từ.

Trong lúc JBb đang loay hoay viết 1 bức thư tình gửi cho nàng (ko nhớ tên ^^) thì có người bạn trong lớp học đến thăm và hỏi: “Nàng ấy có phải là người Cham ko?” - “Ờ, đúng rùi!” - “Sao mi ko viết chữ Cham?” - “Hic, vì hắn có hiểu n~ từ mà ta tra Từ điển lòi con mắt mới ra đâu mi. Ta cũng thế thôi!” - “Thế hả?”. Ờ đúng thế thật, nàng có biết tiếng Cham, đọc đc nhưng vốn từ vựng – cũng như mình vậy - hơi bị khiêm tốn, nên nhiều câu đọc xong mà cứ nghĩ đại đến là hắn có nghĩa mang máng trong tiếng Anh như “I Love You”. Viết tiếng Việt cho chắc vậy, tặng nàng 1 ít mật ngọt trong từ ngữ.

2008 đã ra đi chỉ để lại trong ký ức 1 chút thoang thoảng mà ko bao jờ trở lại. Rồi ta lại hướng mắt về 1 hướng mới. Có bao jờ hắn cũng như cũ, cũng chỉ là 1 kĩ niệm hay j j đó mà chưa bao jờ là hiện thực? Biết bao nhiêu thời gian là vàng mà ta đã nỡ vô tình biến nó thành hoang phế mất, chưa bao jờ là 1 lần ta nghĩ ta sai!

Tết âm lịch lại đến, mặc dù ko phải là Tết của người Cham, nhưng vì ảnh hưởng mạnh mẽ (thật sự) cuộc sống (hay văn hoá) của họ, và vì mối quan hệ làm ăn hay cùng xã huyện, bạn bè quen biết... chúng ta đến chúc Tết họ, và nếu gặp luôn bạn bè là người Cham cũng cung chúc luôn cho đẹp! Ko phải chúc Tết - 5 mới mà là chúc ăn chơi Tết vui vẻ!

Các bạn thân mến! Bạn nghĩ như thế nào khi gọi điện thoại thì nói tiếng Cham, nhưng (khi dế đói) nhắn tin lại = tiếng Việt? Vì tiếng Việt muôn 5 chăng? Cho dù hắn có đúng, thế còn tiếng Cham thì sao? Công nghệ di động xin đừng làm hại và lu mờ tiếng Cham!


JBb có hơi lạc vấn đề ko hỉ? Rất mong được ai đó tâm huyết giúp đỡ!

Ndua karun ralo lo!

*****

Đọc thêm: Nỗi buồn khôn nguôi (Phutra Noroya - tản văn):
http://gilaipraung.com/node/2462