TIÊU CHUẨN BLOG

Quan điểm của Tổ chức ISO là sẽ tiếp tục kết hợp các yêu cầu về đảm bảo chất lượng và quản lý chất lượng, yêu cầu cụ thể của các lĩnh vực chuyên ngành và các tiêu chí giải thưởng chất lượng trên thế giới vào trong bộ tiêu chuẩn ISO 9000.

Tổ chức này cũng đã cam kết duy trì sự phù hợp của tiêu chuẩn ISO 9000 thông qua định kỳ xem xét, cải tiến và hoàn chỉnh tiêu chuẩn này để đảm bảo rằng sự đầu tư ngày hôm nay vào ISO 9000 của các tổ chức và doanh nghiệp sẽ tiếp tục là những giải pháp quản lý hiệu lực và hiệu quả trong tương lai.

Sau đây là phần phân tích về một số xu hướng trong lần ban hành, sửa đổi tới của tiêu chuẩn ISO 9001:2000:

(1) Giữ nguyên cấu trúc tiêu chuẩn và mô hình tiếp cận quản lý theo quá trình

Qua gần 6 năm sử dụng, cấu trúc và mô hình tiếp cận quản lý theo quá trình của tiêu chuẩn ISO 9001:2000 đã tỏ ra có hiệu quả và được phần lớn những người tiêu dùng đánh giá cao.

Cấu trúc và mô hình này không những đã tạo thuận tiện cho việc xây dựng một hệ thống quản lý chất lượng linh hoạt và phù hợp với từng tổ chức mà còn nhanh chóng được ứng dụng trong các tiêu chuẩn về hệ thống quản lý mới được ban hành trong thời gian qua như: ISO 14001:2004 về hệ thống quản lý môi trường, ISO/IEC 27001 về hệ thống quản lý an toàn thông tin và ISO 22000:2005 về hệ thống quản lý an toàn thực phẩm...

Hiện nay, Ban kỹ thuật TC 176 của ISO (đơn vị chịu trách nhiệm chính trong việc biên soạn tiêu chuẩn ISO 9000) cũng đã có chính sách khuyến khích tiếp cận mô hình quản lý theo quá trình trong quá trình xây dựng các tiêu chuẩn hệ thống quản lý khác vì vậy trong lần ban hành hoặc sửa đổi tới, tiêu chuẩn có lẽ sẽ vẫn giữ nguyên cấu trúc và mô hình quản lý theo quá trình như hiện nay.

(2) Tăng số tiêu chuẩn hệ thống quản lý chất lượng cho các lĩnh vực chuyên ngành

Như đã trao đổi ở trên, các điều khoản của tiêu chuẩn ISO 9001:2000 quy định khá tổng quát, khó có thể đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về quản lý chất lượng trong một số lĩnh vực chuyên ngành cụ thể, vì vậy một số lĩnh vực chuyên ngành sẽ có xu hướng ban hành tiêu chuẩn hệ thống quản lý chất lượng riêng, sâu sát hơn với hoạt động của ngành mình.

Hiện nay Tổ chức ISO và các cơ quan tiêu chuẩn khác cũng đã ban hành một số tiêu chuẩn hệ thống quản lý chất lượng chuyên ngành cho các lĩnh vực như:

ISO/TS 16949:2002 Hệ thống quản lý chất lượng -- Yêu cầu cụ thể đối với việc áp dụng ISO 9001:2000 trong các nhà sản xuất ô tô và các tổ chức cung cấp linh kiện liên quan;

ISO 13485:2003 Thiết bị y tế -- Hệ thống quản lý chất lượng – Yêu cầu cho các mục đích pháp lý;

ISO/TS 29001:2003 Công nghiệp dầu mỏ, hóa dầu và khí tự nhiên – Hệ thống quản lý chất lượng chuyên ngành - Yêu cầu đối với các tổ chức cung cấp sản phẩm và dịch vụ;

TL 9000 Tiêu chuẩn hệ thống quản lý chất lượng áp dụng cho lĩnh vực viễn thông;

AS 9000 Tiêu chuẩn hệ thống quản lý chất lượng áp dụng cho lĩnh vực hàng không vũ trụ.

Với xu hướng này, nếu Tổ chức ISO không có chính sách và sự phối hợp thích hợp với các tổ chức khác, thì việc ban hành ra quá nhiều tiêu chuẩn về hệ thống quản lý chất lượng sẽ gây nhầm lẫn cho những người sử dụng tiêu chuẩn và những người có liên quan.

(3) Sẽ có xu hướng tích hợp các khía cạnh hệ thống quản lý khác nhau thành một tiêu chuẩn dạng tích hợp.

ISO 9000 mới chỉ đề cập vấn đề quản lý chất lượng sản phẩm/dịch vụ của doanh nghiệp, bên cạnh quản lý chất lượng, hiện đã có một số tiêu chuẩn các hệ thống quản lý khác:

ISO 14000 Hệ thống quản lý môi trường

ISO 22000 Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm

ISO 27000 Hệ thống quản lý an toàn thông tin

OHSAS 18000 Hệ thống quản lý sức khỏe và an toàn nghề nghiệp

ISO 17025 Tiêu chuẩn về quản lý phòng thí nghiệm

ISO 17020 Tiêu chuẩn về quản lý tổ chức giám định

Tại Việt Nam (cũng như ở quốc gia khác) cũng đã có những tổ chức, doanh nghiệp áp dụng đồng thời đến 4 tiêu chuẩn trên (có thể còn có những tổ chức ứng dụng nhiều hơn). Việc áp dụng đồng thời nhiều tiêu chuẩn này đã gây ra một số khó khăn cho doanh nghiệp áp dụng như sau:

Các tiêu chuẩn trên cùng có chung một số yêu cầu về quản lý chung của hệ thống như: kiểm soát tài liệu, kiểm soát hồ sơ, khắc phục, phòng ngừa v.v..., Nếu tổ chức, doanh nghiệp thiết kế, xây dựng hệ thống không khéo thì sẽ có hiện tượng ban hành ra một số qui trình, tài liệu với các nội dung kiểm soát tương tự như nhau cho các điều khoản nêu trên;

Quá trình triển khai áp dụng có thể sẽ gặp khó khăn do: phải tiến hành đánh giá nội bộ, xem xét của lãnh đạo cho từng hệ thống khi xử lý một số vấn đề như kiểm soát sai lỗi, khắc phục phòng ngừa, giải quyết khiếu nại, thì cán bộ liên quan sẽ lúng túng vì không biết vấn đề này sẽ xử lý và lập hồ sơ cho hệ thống nào

Với những khó khăn trên, nếu có thể có được tiêu chuẩn tích hợp cho các hệ thống quản lý trên sẽ rất thuận tiện cho các đơn vị áp dụng không những trong quá trình xây dựng, vận hành hệ thống mà cả đối với hoạt động kiểm tra giám sát của các tổ chức chứng nhận, cơ quan công nhận sau này.

Việc tích hợp tiêu chuẩn này đã được Tổ chức ISO thực hiện với các tiêu chuẩn về đánh giá hệ thống quản lý chất lượng (ISO 10011) với tiêu chuẩn đánh giá hệ thống quản lý môi trường (ISO 14011, ISO 14012) thành một tiêu chuẩn duy nhất ISO 19011:2002 Hướng dẫn đánh giá hệ thống quản lý chất lượng và/hoặc hệ thống quản lý môi trường.

Hoặc như ngày 31/08/2006, Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO) đã ban hành tiêu chuẩn ISO/IEC 17021 Đánh giá sự phù hợp - Yêu cầu đối với các tổ chức cung cấp đánh giá và chứng nhận các hệ thống quản lý (Conformity assessment - Requirements for bodies providing audit and certification of management systems). Tiêu chuẩn này thay thế cho các tiêu chuẩn ISO/IEC Guide 62:1996 và ISO/IEC Guide 66:1999 - chuẩn mực đối với hoạt động chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng theo ISO 9000 và chứng nhận hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14000.

(4) Lần ban hành sắp tới có thể chỉ dưới dạng tiêu chuẩn sửa đổi, phần nội dung sẽ chỉ bổ sung, điều chỉnh các điều khoản chưa phù hợp.

Theo chu kỳ các tiêu chuẩn sẽ được sửa đổi, ban hành lại sau 5 năm của Tổ chức ISO thì các tiêu chuẩn trong bộ tiêu chuẩn ISO 9000 (ban hành 15 tháng 12 năm 2005) đã đến thời hạn sửa đổi ban hành lại.

Tháng 9 năm 2005, tiêu chuẩn ISO 9000:2000 đã được ban hành lại thành tiêu chuẩn ISO 9000:2005. Trong lần ban hành này, tiêu chuẩn ISO 9000:2005 chỉ bổ sung các yêu cầu về trách nhiệm của lãnh đạo cao nhất đối với Hệ thống quản lý chất lượng, thêm một số định nghĩa mới về: năng lực (competence), hợp đồng (contract), thay đổi các định nghĩa về đánh giá cho phù hợp với tiêu chuẩn ISO 19011:2002 và một số điều chỉnh về từ ngữ khác.

Theo phân tích ở phần xu hướng (1) thì những nội dung cơ bản của tiêu chuẩn ISO 9001:2000 sẽ vẫn được giữ lại, còn các yêu cầu chi tiết sẽ được sửa đổi chỉnh lý căn cứ vào phản hồi của những người sử dụng tiêu chuẩn, để tiêu chuẩn mang lại hiệu lực, hiệu quả và luôn thích hợp đối với người sử dụng.

Sự phát triển của bộ tiêu chuẩn ISO 9000

Bộ tiêu chuẩn ISO 9000 hiện hành bao gồm 04 tiêu chuẩn chính là: ISO 9001:2000; ISO 9004:2000; ISO 9000:2005 và ISO 19011:2002. Hiện nay, Tổ chức ISO đang có kế hoạch bổ sung một số tiêu chuẩn hệ thống quản lý chuyên ngành và các tiêu chuẩn dạng hướng dẫn vào bộ tiêu chuẩn này.

Để thuận tiện cho việc áp dụng các hoạt động đánh giá sự phù hợp, các tiêu chuẩn trong bộ tiêu chuẩn ISO 9000 được phân chia thành 3 loại như sau:

Loại A - Tiêu chuẩn quy định các yêu cầu về hệ thống quản lý chất lượng

Tiêu chuẩn loại này sẽ quy định các yêu cầu cụ thể đối với một hệ thống quản lý chất lượng của tổ chức nhằm thể hiện năng lực đáp ứng các yêu cầu nội bộ và bên ngoài (thông qua đánh giá nội bộ hoặc bên ngoài).

Tiêu chuẩn loại này bao gồm:

Tiêu chuẩn hệ thống quản lý áp dụng chung cho tất cả các tổ chức, doanh nghiệp: ISO 9001:2000;

Tiêu chuẩn hệ thống quản lý chuyên ngành: ISO/TS 16949; ISO 13485...

Loại B - Tiêu chuẩn cung cấp hướng dẫn đối với các hệ thống quản lý chất lượng

Tiêu chuẩn loại này hỗ trợ các tổ chức triển khai thực hiện và nâng cao hiệu lực hệ thống quản lý chất lượng bằng cách cung cấp thêm các chỉ dẫn đối với từng yêu cầu tương ứng của tiêu chuẩn loại A hoặc là dưới dạng một tài liệu hướng dẫn độc lập (không theo các điều của tiêu chuẩn).

Tiêu chuẩn loại này bao gồm:

Hướng dẫn sử dụng các tiêu chuẩn loại A;

Hướng dẫn thiết lập một hệ thống quản lý chất lượng;

Hướng dẫn cải tiến hệ thống quản lý chất lượng;

Hướng dẫn áp dụng các tiêu chuẩn hệ thống quản lý chất lượng chuyên ngành.

Loại C - Tiêu chuẩn liên quan hệ thống quản lý chất lượng

Tiêu chuẩn loại này cung cấp thông tin về các hoạt động cụ thể của hệ thống quản lý chất lương (hướng dẫn đánh giá nội bộ, quản lý đo lường, công tác đào tạo...) hoặc hướng dẫn về ứng dụng các công cụ, giải pháp hỗ trợ cho các yêu cầu của hệ thống quản lý.

Tiêu chuẩn loại này bao gồm:

Tiêu chuẩn về thuật ngữ, định nghĩa;

Tiêu chuẩn về đánh giá, xây dựng hệ thống văn bản, đào tạo, đo lường, giám sát, đánh giá kết quả hoạt động ...

<-- Xem phần 1

(nguồn TCVN.net)